Áp lực huy động vốn gia tăng

Số liệu từ quý IV/2025 đến giữa tháng 3/2026 cho thấy tốc độ tăng trưởng huy động vốn liên tục thấp hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng. Điều này đồng nghĩa tín dụng đang tăng nhanh hơn khả năng huy động vốn của hệ thống ngân hàng, gây áp lực lên việc tạo lập nguồn vốn cho nền kinh tế trong thời gian tới.

Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà phát biểu tại Tọa đàm - Ảnh: TBNH

Dòng vốn tập trung vào lĩnh vực ưu tiên

2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, đồng thời được xem là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới. Quốc hội đã xác định mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, kiểm soát CPI bình quân khoảng 4,5%.

“Những mục tiêu này đặt ra yêu cầu rất cao đối với các ngành, các cấp, trong đó có ngành ngân hàng”, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Thanh Hà nói tại Tọa đàm “Vai trò ngành ngân hàng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế” do Thời báo Ngân hàng tổ chức ngày 8/5.

Ông cho biết, từ đầu năm, Thống đốc NHNN đã ban hành Chỉ thị số 01/CT-NHNN, trong đó định hướng tín dụng tập trung vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng mới, đồng thời kiểm soát nợ xấu và bảo đảm hệ thống tổ chức tín dụng hoạt động an toàn, lành mạnh. Tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 dự kiến khoảng 15%, có điều chỉnh phù hợp với thực tế.

Dòng vốn tín dụng hiện ghi nhận mức tăng khá tích cực. Theo Phó vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế Phạm Thị Thanh Tùng, đến ngày 28/4/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt hơn 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 4,42% so với cuối năm 2025 và tăng 18,26% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, tín dụng nông nghiệp, nông thôn đạt khoảng 4,3 triệu tỷ đồng; tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đạt gần 3,8 triệu tỷ đồng. Tín dụng cho xuất khẩu, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao và tín dụng xanh cũng tăng trưởng tích cực.

Đáng chú ý, dư nợ tín dụng xanh hiện đạt hơn 780 nghìn tỷ đồng, trong khi dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt trên 5,1 triệu tỷ đồng. Điều này cho thấy xu hướng dịch chuyển dòng vốn sang các lĩnh vực phát triển bền vững ngày càng rõ nét.

Áp lực lớn từ bài toán huy động vốn

Bên cạnh kết quả đạt được, ngành ngân hàng cũng đối mặt nhiều khó khăn. Theo bà Phạm Thị Thanh Tùng, nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng khi tỷ lệ tín dụng/GDP năm 2025 ở mức khoảng 145%, trong khi thị trường vốn chưa phát triển tương xứng.

Một áp lực khác là rủi ro kỳ hạn. Hiện khoảng 80% nguồn vốn huy động bằng VND là ngắn hạn, trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế rất lớn. Điều này tạo sức ép lên khả năng cân đối vốn và bảo đảm an toàn hệ thống của các tổ chức tín dụng.

Đáng chú ý, nhu cầu vốn cho nền kinh tế trong giai đoạn tới được dự báo rất lớn. Theo tính toán của Bộ Tài chính, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026 - 2031 ước khoảng 38,5 triệu tỷ đồng; riêng năm 2026 khoảng 5,1 triệu tỷ đồng. Trong đó, nhu cầu vốn tín dụng dự kiến khoảng 1,8 triệu tỷ đồng.

Theo bà Tùng, quy mô này vẫn nằm trong định hướng tăng trưởng tín dụng khoảng 15% mà NHNN đặt ra. Tuy nhiên, thách thức lớn là khả năng huy động nguồn lực của các tổ chức tín dụng.

Số liệu theo dõi từ quý IV/2025 đến giữa tháng 3/2026 cho thấy tốc độ tăng trưởng huy động vốn liên tục thấp hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng. Điều này đồng nghĩa tín dụng đang tăng nhanh hơn khả năng huy động vốn của hệ thống ngân hàng, gây áp lực lên việc tạo lập nguồn vốn cho nền kinh tế trong thời gian tới.

Phân tích thêm về bối cảnh điều hành, ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, cho rằng chính sách tiền tệ hiện chịu áp lực lớn từ biến động kinh tế - tài chính toàn cầu. Theo ông, căng thẳng địa chính trị, xu hướng lạm phát kéo dài và thay đổi chính sách của các ngân hàng trung ương lớn đang tạo sức ép đáng kể với các nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam.

Ông Quang dẫn dự báo của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cho biết lạm phát toàn cầu có thể tăng lên khoảng 4,4%, cao hơn mức thực tế năm 2025. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ kiểm soát lạm phát tiếp tục là ưu tiên hàng đầu của nhiều ngân hàng trung ương.

Ở trong nước, mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ đặt ra cho năm 2026 mà còn cho cả giai đoạn 5 năm tới. Theo ông Quang, đây là bài toán “đa mục tiêu”, đòi hỏi vừa kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng. “Chính vì vậy, sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác là yếu tố đặc biệt quan trọng”, ông Quang nhấn mạnh.

Vốn phải chảy vào khu vực tạo giá trị gia tăng

Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó Giám đốc Học viện Ngân hàng, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn như chiến tranh, đứt gãy chuỗi cung ứng, khủng hoảng năng lượng và phân cực kinh tế, mối quan hệ giữa ngân hàng và doanh nghiệp cần được nhìn nhận như một cơ chế cộng sinh.

Bà nhấn mạnh, trong nền kinh tế phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng như Việt Nam, ngân hàng đóng vai trò “bình oxy” giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động và mở rộng sản xuất. Dù luôn tồn tại khác biệt lợi ích giữa ngân hàng và doanh nghiệp, hai bên vẫn là “cặp đôi không thể tách rời” và cần phối hợp hài hòa để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, bà Hoàng Anh cũng lưu ý rằng tăng trưởng tín dụng không đồng nghĩa với tăng trưởng kinh tế chất lượng. “Điều quan trọng không chỉ nằm ở quy mô tăng trưởng tín dụng mà còn ở việc dòng vốn được phân bổ vào lĩnh vực nào. Dòng vốn cần được định hướng vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh hiệu quả, có khả năng tạo giá trị gia tăng và hạn chế rủi ro”, bà nhận định.

Theo các chuyên gia, đây cũng là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát nợ xấu, giảm thiểu bất ổn vĩ mô và nâng cao chất lượng tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Nguồn: https://daibieunhandan.vn/ap-luc-huy-dong-von-gia-tang-10416350.html