Powered by Techcity

Độc đáo bánh chưng đen của người Dao Quế Lâm

Cùng với Tết Nguyên đán, rằm tháng bảy thì Tết thanh minh cũng là một trong những tết quan trọng của người Dao. Tết thanh minh của người Dao tổ chức vào ngày 15/2 âm lịch hằng năm. Tùy theo mỗi ngành Dao lại có những cách thể hiện việc tạ ơn, báo hiếu với tổ tiên, bậc sinh thành đã khuất khác nhau và một trong những cách đó chính là làm bánh để dâng lên tổ tiên trong ngày này. Với người Dao Quế Lâm, xã Tân Lập, huyện Chợ Đồn, món bánh không thể thiếu trong ngày Tết thanh minh là bánh chưng đen làm từ gạo nếp nương.

Tết thanh minh năm nay, gia đình bà Triệu Thị Dất ở thôn Nà Lịn, xã Tân Lập lại quân quần bên nhau chuẩn bị các nguyên liệu như lá, thịt lợn ta, gạo nếp nương, đỗ… để cùng nhau gói những chiếc bánh chưng đen thắp hương cho tổ tiên. Với người Dao Quế Lâm ở đây, không biết từ bao giờ, bánh chưng đen đã trở thành thứ không thể thiếu để dâng lên tổ tiên, những người đã khuất trong ngày thanh minh. Điều đặc biệt là bánh chưng không gói bằng lá dong như nơi khác mà được gói cẩn thận, tỷ mỉ bằng lá cây chít mọc trong rừng.

“Để có được nguyên liệu làm bánh chưng đen, người Dao Quế Lâm phải trù liệu từ tháng 4, bắt đầu đi chọc lỗ, tra hạt trên nương rẫy. Tuy diện tích nương rẫy khan hiếm nhưng người Dao luôn dành ra một diện tích vừa đủ để trồng loại lúa nếp rất ngon, được chọn lọc kỹ càng từ mùa vụ trước, chuyên dùng để làm bánh chưng đen. Cái độc đáo ở bánh chưng đen của người Dao Quế Lâm là ở chất liệu tạo màu đen của bánh. Khác với một số loại bánh chưng đen của các dân tộc ít người khác, lấy màu đen cho bánh từ gạo nếp cẩm, người Dao Quế Lâm nhuộm nếp làm bánh từ cây lấy trong rừng người Dao gọi đó là Ìn Pâu Điắng, người Tày gọi cây mạy Piạt đem về đốt thành than, sau đó dã nhuyễn, say, sàng sẩy lọc lấy phần mịn nhất để trộn với gạo. Với cách làm này, bánh có thể để lâu mà không bị hỏng, ăn lại rất mát, tốt cho đường tiêu hóa” – bà Triệu Thị Dất cho biết.

Để có được màu đen của gạo, người Dao Quế Lâm lấy một loại cây từ trong rừng gọi là Ìn Pâu Điắng

Tuy nguyên liệu chế biến khá đơn giản, song để đảm bảo cho bánh có hương vị, đều màu sắc thì công đoạn chuẩn bị nguyên liệu lại tốn khá nhiều thời gian, nhất là khâu chuẩn bị bột than, người làm phải tạo được bột than màu đen bóng, mịn, vừa phải giữ được hương thơm của loại cây này. Bên cạnh đó, những bông lúa nếp chắc hạt sau khi thu hoạch từ nương sẽ được chọn lựa kỹ càng để đem sát chọn ra những hạt gạo đều và đẹp nhất để gói bánh.

Chị Triệu Thị Hạnh, xã Tân Lập, huyện Chợ Đồn chia sẻ, chị rất muốn học cách làm bánh để sau này còn dạy lại cho con cháu, theo chị, khó nhất là công đoạn làm than để trộn gạo, khi trộn gạo nếp phải thật đều tay sao cho màu đen của nước tro ngấm đều vào từng hạt gạo nếp. Số lượng tro dùng hòa với nước để trộn với số lượng gạo làm bánh phải có tỷ lệ tương xứng, hài hòa. Công đoạn gói bánh được xếp vào công đoạn quan trọng nhất vì nếu gói không khéo sẽ làm bánh không chặt, rơi gạo ra ngoài và không có hình dạng đẹp; thịt lợn làm nhân bánh cũng phải được dàn đều sao cho khi ăn, bánh cắt đến đâu cũng phải có thịt trong từng miếng đến đấy. Bánh chưng khi gói xong sẽ được xếp vào nồi đun trong 1 ngày để bánh nhừ, sau đó treo lên gác bếp chờ ráo nước.

Chiếc bánh chưng đen được gói thành hình trụ đều đặn và đẹp mắt

Bánh chưng đen của người Dao Quế Lâm do ông cha truyền lại và đã có từ rất lâu đời, ngày nay, tuy cách làm bánh cổ truyền đã có chút ít thay đổi, song ý nghĩa thì vẫn vẹn nguyên ở màu đen của bánh. Màu đen là biểu hiện mùa màng bội thu, đời sống của con người ngày càng no ấm; màu đen của bánh còn thể hiện sự hòa hợp của đất, trời và lòng người. Với những ý nghĩa đó nên trong lễ, tết và đặc biệt ngày Tết thanh minh của người Dao ở Nà Lịn không thể thiếu vắng chiếc bánh chưng đen.

Hiện nay, bánh chưng đen của người Dao Quế Lâm được làm bán ra thị trường khá nhiều, tuy nhiên, trong ngày Tết thanh minh thì các con cháu từ xa về tụ họp, các gia đình lại có dịp quây quần, các bà, các mẹ lại có dịp dạy cho con cháu làm món bánh của dân tộc, nhờ đó mà các lớp trẻ ở bản này vẫn đang tiếp nối món bánh truyền thống của dân tộc mình. Trong ngày Tết thanh minh, những người đi xa quê được đoàn tụ cùng gia đình, cùng đi tảo mộ người đã khuất và sum họp bên bữa cơm gia đình đầm ấm, vui vẻ./.

Thu Trang

Cùng chủ đề

Hội nghị BTV Tỉnh ủy lần thứ 70

Chiều 23/5, BTV Tỉnh ủy tổ chức hội nghị lần thứ 70  khóa XII, nhiệm kỳ 2020-2025. Đồng chí Hoàng Duy Chinh, Ủy viên BCH TW Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH khóa XV tỉnh Bắc Kạn chủ trì hội nghị.   Hội nghị đã cho ý kiến vào Phương án điều chỉnh dự toán chi thường xuyên năm 2024, dự toán chi thường xuyên chưa giải ngân hết trong năm 2023 đã được chuyển nguồn sang năm 2024...

Họp triển khai công tác GPMB tuyến đường Chợ Mới – Bắc Kạn tại xã Nông Hạ

Sáng 23/5, UBND huyện Chợ Mới tổ chức họp triển khai công tác giải phóng mặt bằng phục vụ dự án: Đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn tại địa phận xã Nông Hạ. Đây là xã đầu tiên trong 4 xã trên địa bàn huyện Chợ Mới có tuyến đường dự kiến đi qua đã họp dân để thực hiện công tác giải phóng mặt bằng.        Dự án tuyến cao tốc Chợ Mới...

Đưa mô hình “Tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy” vào thực tế

Vào khoảng 10 giờ ngày 11/5/2024, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an tỉnh Bắc Kạn nhận được tin báo của ông Nguyễn Đức Cường về việc xảy ra cháy tại cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú Nhà nghỉ Oanh Thảo, tổ 5, phường Phùng Chí Kiên, thành phố Bắc Kạn. Theo thông tin ban đầu, đám cháy xảy ra tại phòng 205 thuộc tầng 2 của cơ sở. Ngay khi có thông tin, lực lượng...

Tranh panorama “Chiến dịch Điện Biên Phủ” đến với học sinh, người dân Bắc Kạn

Anh Hoàng Tuấn Sơn - Trưởng Văn phòng đại diện Báo Nhân dân tại Bắc Kạn trao tặng tranh panorama cho độc giả  Nhân dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2024), Báo Nhân Dân đã phát hành số báo đặc biệt ngày 7/5/2024 với 8 trang thông tin tăng thêm, gồm 4 trang in toàn bộ bức tranh panorama “Chiến dịch Điện Biên Phủ”, 4 trang tóm tắt diễn biến 56 ngày đêm chiến dịch dưới...

Quan tâm đầu tư xây dựng hạ tầng đáp ứng nhu cầu thiết yếu vùng dân tộc và miền núi

Hai xã Đổng Xá và Quang Phong (huyện Na Rì) dù chỉ cách nhau khoảng 14 km nhưng trước đây đi lại khó khăn, mất nhiều thời gian vì đường xuống cấp. Vì thế, khi tuyến đường Quang Phong - Đổng Xá được cải tạo, nâng cấp với tổng kinh phí 25,5 tỷ đồng từ nguồn vốn Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi đã khiến nhiều người dân...

Cùng tác giả

Bắc Kạn xây dựng nông thôn mới đi vào chiều sâu

Thời gian qua, tỉnh Bắc Kạn đã từng bước khắc phục khó khăn để xây dựng nông thôn mới đi vào chiều sâu, hiệu quả và bền vững. Tỉnh cũng hướng đến xây dựng “Nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân chuyên nghiệp”. Tuyến đường sạch đẹp tại khu dân cư thôn Nà Nàng, xã Nông Thượng, thành phố Bắc Kạn. (Ảnh HƯƠNG DỊU) Với quan điểm xây dựng nông thôn mới phải bền vững, thực chất, Bắc Kạn chỉ...

Bắc Kạn phát triển kinh tế nông nghiệp theo chuỗi giá trị

Sau hơn 3 năm thực hiện chiến lược phát triển chuỗi giá trị ngành hàng, đến nay tại Bắc Kạn, nhiều cơ sở chế biến sản phẩm tham gia đều được đầu tư nâng cấp, mua sắm thêm máy móc, trang thiết bị phục vụ sản xuất, qua đó nâng cao chất lượng sản phẩm, dần đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế. Giới thiệu sản phẩm cho du khách tại Hợp tác xã miến dong...

Gắn xây dựng Đảng với xây dựng hệ thống chính trị

Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh”, trong đó, xây dựng, chỉnh đốn Đảng là then chốt, tạo động lực thúc đẩy xây dựng hệ thống chính trị. Xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả tạo cơ sở vững chắc củng cố vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng. Thành phố Bắc Kạn tăng cường...

Na Hang hồ vinh xanh giữa đại ngàn

Nằm cách trung tâm thành phố Tuyên Quang 108km về phía Bắc, Na Hang là một huyện miền núi nằm giáp ranh giữa 3 tỉnh Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn. Na Hang thực sự là miền đất cổ tích của xứ thành Tuyên. Bên lòng hồ Na Hang, những bản làng người Dao, Tày, Nùng còn nguyên sơ đậm nét bản địa đang đợi chờ được du khách khai mở...

Mặn mòi cá nướng bản Pác Ngòi

Nước hồ Ba Bể trong xanh, quang cảnh hồ như một bức tranh thủy mặc. Không chỉ nổi tiếng non nước hữu tình mà nơi đây còn được biết đến bởi món ăn có mặt từ rất lâu trong đời sống ẩm thực của người Tày. Đó là cá nướng còn đậm nguyên vị mặn mòi của lòng hồ Ba Bể...

Cùng chuyên mục

Bắc Kạn xây dựng nông thôn mới đi vào chiều sâu

Thời gian qua, tỉnh Bắc Kạn đã từng bước khắc phục khó khăn để xây dựng nông thôn mới đi vào chiều sâu, hiệu quả và bền vững. Tỉnh cũng hướng đến xây dựng “Nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân chuyên nghiệp”. Tuyến đường sạch đẹp tại khu dân cư thôn Nà Nàng, xã Nông Thượng, thành phố Bắc Kạn. (Ảnh HƯƠNG DỊU) Với quan điểm xây dựng nông thôn mới phải bền vững, thực chất, Bắc Kạn chỉ...

Bắc Kạn phát triển kinh tế nông nghiệp theo chuỗi giá trị

Sau hơn 3 năm thực hiện chiến lược phát triển chuỗi giá trị ngành hàng, đến nay tại Bắc Kạn, nhiều cơ sở chế biến sản phẩm tham gia đều được đầu tư nâng cấp, mua sắm thêm máy móc, trang thiết bị phục vụ sản xuất, qua đó nâng cao chất lượng sản phẩm, dần đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế. Giới thiệu sản phẩm cho du khách tại Hợp tác xã miến dong...

Gắn xây dựng Đảng với xây dựng hệ thống chính trị

Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh”, trong đó, xây dựng, chỉnh đốn Đảng là then chốt, tạo động lực thúc đẩy xây dựng hệ thống chính trị. Xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả tạo cơ sở vững chắc củng cố vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng. Thành phố Bắc Kạn tăng cường...

Na Hang hồ vinh xanh giữa đại ngàn

Nằm cách trung tâm thành phố Tuyên Quang 108km về phía Bắc, Na Hang là một huyện miền núi nằm giáp ranh giữa 3 tỉnh Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn. Na Hang thực sự là miền đất cổ tích của xứ thành Tuyên. Bên lòng hồ Na Hang, những bản làng người Dao, Tày, Nùng còn nguyên sơ đậm nét bản địa đang đợi chờ được du khách khai mở...

Mặn mòi cá nướng bản Pác Ngòi

Nước hồ Ba Bể trong xanh, quang cảnh hồ như một bức tranh thủy mặc. Không chỉ nổi tiếng non nước hữu tình mà nơi đây còn được biết đến bởi món ăn có mặt từ rất lâu trong đời sống ẩm thực của người Tày. Đó là cá nướng còn đậm nguyên vị mặn mòi của lòng hồ Ba Bể...

Lạ miệng món bánh chưng nhân cá chép ở Bắc Kạn, cả năm chỉ có một lần

Khác với bánh chưng truyền thống, bánh chưng của một bộ phận người Tày ở Bắc Kạn chỉ xuất hiện vào đúng dịp rằm tháng 7 với phần nhân lạ miệng làm từ cá chép đồng, luộc trong nhiều giờ để bánh chín mềm nhừ, dậy mùi thơm nức mũi. Ở Bắc Kạn, ngoài những đặc sản nổi tiếng như tôm chua Ba Bể, bánh coóc mò, xôi đăm đeng, ra sắng (rau ngót rừng), miến dong Na Rì, thịt...

Cẩm nang du lịch Bắc Kạn

Bắc Kạn thuộc vùng Đông Bắc, có tỉnh lỵ là thành phố Bắc Kạn, giáp các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên và Tuyên Quang, có sự phân hóa khí hậu theo mùa rõ rệt. Nhiệt độ cao nhất trong mùa hè khoảng 35 độ C, thấp nhất vào mùa đông 7-8 độ C. Mùa hè (tháng 5 đến 7) là thời điểm đẹp nhất để đến Bắc Kạn khi trời khô ráo, nhiệt độ thấp hơn từ 3...

Kỳ 1: Chật vật sản xuất mùa thiếu điện

Sản xuất phập phù, đình trệ, nhiều lô hàng bị hỏng do mất điện đột ngột gây thiệt hại kinh tế là thực trạng đã và đang xảy ra đối với ngành công nghiệp chế biến hiện nay. Ngành Điện cũng như các cơ quan chuyên môn đang nỗ lực đưa ra các giải pháp để khắc phục tình trạng này. Sản xuất điêu đứng vì mất điện Ông Tạ Văn Bình, Giám đốc Công ty TNHH MTV Kim loại màu...

Kết nối giao thương giữa các hợp tác xã, tổ hợp tác

Ngày 19/6, Hội LHPN tỉnh Bắc Kạn phối hợp Trung tâm Hỗ trợ giá trị bản địa và môi trường bền vững (CHIASE) tổ chức Hội nghị chia sẻ “Kết nối giao thương” giữa các hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác và cơ sở sản xuất kinh doanh của tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên. Bà Nguyễn Thị Xuyến, Tiến sĩ khoa học cây trồng, giảng viên Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, Giám đốc điều hành Công ty Nông sản...

Kỳ 2: Sẽ khôi phục cấp điện khi điều kiện cho phép

Trong những ngày toàn xã hội bức bối vì nắng nóng cực đoan cộng với bị cắt điện liên tục, ngành Điện lúc này cũng đang “căng” mình thực hiện các giải pháp điều tiết điện. Cắt giảm phụ tải, khôi phục cấp điện theo khả năng cung ứng điện từng giờ, từng ngày. Giải thích từ ngành Điện Điện là mặt hàng đặc biệt, mặt hàng này sản xuất ra đồng thời phải tiêu thụ ngay và luôn trong tình trạng phải cân bằng...

Tin nổi bật

Tin mới nhất