Powered by Techcity

Đền Đô – nơi ghi dấu lịch sử 8 vị vua nhà Lý

Đền Đô ở phường Đình Bảng, TP Từ Sơn, nơi thờ 8 vị vua nhà Lý, là dấu tích một triều đại phong kiến kéo dài hơn 200 trăm.

Bắc Ninh có hơn 1.200 di tích lịch sử, theo cổng thông tin điện tử tỉnh này. Trong đó, đền Đô ở phường Đình Bảng, TP Từ Sơn là nơi ghi dấu 214 năm trị vì của 8 vị vua nhà Lý.

Nhà Lý truyền ngôi 9 đời vua qua 216 năm (1009 – 1225). Đền Đô là nơi thờ tự 8 vị vua gồm: Lý Thái Tổ (1009 – 1028); Lý Thái Tông (1028 – 1054); Lý Thánh Tông (1054 – 1072); Lý Nhân Tông (1072 – 1128); Lý Thần Tông (1128 – 1138); Lý Anh Tông (1138 – 1175); Lý Cao Tông (1175 – 1210); Lý Huệ Tông (1210 – 1224). Vị vua cuối cùng là Lý Chiêu Hoàng (1224 – 1225) được người dân thờ ở đền Rồng, cũng nằm ở phường Đình Bảng.

Theo nội dung trên bia trùng tu đền Đô, Đình Bảng, quê hương phát tích nhà Lý, ban đầu có tên là Diên Uẩn. Từ giữa thế kỷ VIII đến đầu thế kỷ XIII đổi là hương Cổ Pháp thuộc châu Cổ Pháp, sau đó mới được đặt là Đình Bảng. “Đất Cổ Pháp – Đình Bảng là nơi thắng địa bậc nhất Kinh Bắc, đất gối đầu của 8 con rồng, vượng khí tốt, là nơi sinh ra vua Lý Công Uẩn ngày 12/2 năm Giáp Tuất (947)” (trích nội dung trên bia đá). Lý Công Uẩn, niên hiệu Lý Thái Tổ, là vị vua đầu tiên của nhà Lý.

Ông Nguyễn Tiến Chiến, trưởng ban quản lý Khu di tích, cho biết đền Đô được xây dựng trên đất quê Lý Công Uẩn. Năm 1019, khi Lý Thái Tổ lên ngôi được 10 năm, ông về quê lập một thái miếu để thờ tổ nội mình ở đây. Lúc đó, vua đã chọn một khu đất để làm nơi chôn cất sau khi băng hà, cách cửa đền Đô hiện tại khoảng 1km, đặt tên là Cấm Địa Sơn Lăng. Năm 1028 Lý Thái Tổ băng hà, được an táng tại quê nhà theo di nguyện. Sau này, các vị vua nhà Lý đều được đưa về chôn cất tại đây.

Năm 1030, vua Lý Thái Tông cho xây dựng đền Đô làm nơi thờ vua cha. Từ đó, đền trở thành nơi thờ tự các vị vua nhà Lý, theo nội dung cuốn “Di tích lịch sử văn hóa đền Đô” do tác giả Nguyễn Đức Thìn biên soạn.

Ông Chiến nói ban đầu, đền có tên là Cổ Pháp Điện. Đến năm 1605, vua Lê Kính Tông cho mở rộng và đổi tên thành đền Lý Bát Đế. Năm 1952, đền bị thực dân Pháp phá hủy hoàn toàn. Đến năm 1989, chính quyền đã phục dựng đền theo nguyên mẫu và gọi là đền Đô. Đền Đô được công nhận di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2014.

Đền Đô có diện tích 31.250 m2 với 21 hạng mục công trình, chia thành hai khu vực ngoại thành và nội thành. Ngoại thành gồm: hồ bán nguyệt, nhà thủy đình, nhà văn chỉ và nhà võ chỉ.

Theo hướng lối vào đền, công trình đầu tiên nằm phía bên trái lối vào là nhà văn chỉ (ảnh). Nhà văn chỉ nằm bên trái khu nội thành, xây dựng theo kiến trúc ba gian chồng diêm, thờ Tô Hiến Thành (thời vua Lý Anh Tông và Lý Cao Tông) và Lý Đạo Thành (thời vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông) cùng một số quan văn đã có công lớn giúp nhà Lý. Nhà văn chỉ được Bộ Quốc phòng đầu tư xây dựng lại vào năm 2003 để tưởng nhớ công ơn của các vị quan văn thời Lý.

Đi qua nhà văn chỉ, trước khi đến cổng chính khu nội thành, du khách sẽ thấy “Thiên đô chiếu”. Đây là bức cuốn thư cao 3,5 m, rộng hơn 8 m, được làm bằng gốm Bát Tràng, chép lại “Chiếu dời đô” của vua Lý Thái Tổ.

Cuốn thư gồm 214 chữ Hán nổi màu xanh trên nền trắng, tương ứng với 214 năm trị vì của 8 vị vua (chưa tính tựa đề Chiếu dời đô và tên tác giả Lý Công Uẩn), được hoàn thành nhân kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội. Đây được coi là bức cuốn thư bằng gốm Bát Tràng lớn nhất Việt Nam.

Khu nội thành rộng hơn 4000m2 được chia thành nội thất và ngoại thất. Ngoại thất gồm: ngũ long môn, sân rồng, giếng Ngọc (giếng cổ được phát hiện khi khởi công xây dựng lại đền), nhà chủ tế, nhà khách, phòng truyền thống và đền Vua Bà.

Cổng chính dẫn vào khu nội thành, cũng được gọi là ngũ long môn, được xây dựng bằng gỗ quý, lợp ngói mũi hài với những bức tượng đá chạm khắc hình rồng dài khoảng hai mét trên bậc thang. Hai bức tượng rồng chính giữa được điêu khắc công phu với hình ảnh viên ngọc ngậm trong miệng.

Ngũ long môn có ba cửa. Cửa chính được gọi là đại quan, chạm khắc hình rồng bay thể hiện khát vọng tự do, hòa bình. Ông Chiến cho biết trước đây cửa đại quan chỉ mở khi đón vua về thăm. Hai cửa bên phải, trái dành cho quan văn, quan võ. Người dân và quân lính sẽ đi bằng hai cửa tò vò (cửa ngách) nằm bênh cạnh.

Hiện nay ban quản lý đã mở hai cửa bên trái, phải để phục vụ du khách đến tham quan. Cửa đại quan sẽ mở vào những ngày giỗ vua, lễ hội hoặc khi đón các vị nguyên thủ quốc gia.

Bước qua cổng ngũ long là sân rồng và khu vực nội thất của đền. Sân rồng được thiết kế 8 ô đá theo chiều ngang, trên mỗi viên gạch vuông có họa tiết tròn tượng trưng cho đất và trời.

Nội thất đền Đô gồm: nhà phương đình (ảnh), nhà chuyển bồng, nhà tiền tế, linh cung xếp theo thứ tự từ cổng ngũ long môn hướng vào. Ông Chiến nói nhà phương đình là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đến tưởng niệm 8 vị vua vào ngày 13/9/1945.

Qua nhà phương đình là nhà tiền tế, nơi tế lễ các vị vua vào những ngày giỗ hoặc dịp lễ hội. Phía bên phải nhà tiền tế trưng bày bài thơ Nam quốc sơn hà, được coi là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta do tướng quân Lý Thường Kiệt viết. Bên trái trưng bày bản Chiếu dời đô thu nhỏ.

Qua nhà tiền tế là nhà chuyển bồng, nơi đặt ban Công Đồng (tương tự như ban Tam Bảo ở chùa). Đây là nơi người dân, du khách đến dâng hương, lễ bái.

Qua nhà chuyển bồng là linh cung thờ 8 vị vua nằm ở vị trí sâu nhất. Linh cung rộng hơn 200m2, được xây 7 gian theo kiến trúc số lẻ của đền, chùa xưa. Mỗi gian đặt một ngai thờ, bài vị và tượng một vị vua. Gian chính giữa đặt tượng vua Lý Thái Tổ và con trai trưởng, vua Lý Thái Tông, tượng trưng cho sự cha truyền con nối.

Bên phải khu nội thất là đền Vua Bà, nơi thờ tự các hoàng thái hậu triều Lý. Phía bên trái là nhà khách. Trong các lễ hội lớn, nam nữ thanh niên địa phương sẽ rước kiệu vua và các ông ngựa được đóng yên cương dát vàng từ chùa Cổ Pháp về đền Đô.

Tại đền Vua Bà còn lưu giữ bia đá “Cổ Pháp Điện Tạo Bi” (ảnh) do học giả Phùng Khắc Khoan soạn dựng năm 1605, ghi lại sự kiện vua Lê Kính Tông xây dựng lại đền và khắc ghi công đức của các vị vua triều Lý.

Tấm bia cao 1,9m, rộng 1,3m và có độ dày 17cm. Theo ông Chiến, bia được chạm khắc tinh xảo, trán bia có hình lưỡng long chầu nguyệt, mặt trăng chạm nổi, có các tia hào quang tỏa chiếu xung quanh. Lòng bia khắc 35 dòng chữ Hán xen kẽ một số chữ Nôm, tổng cộng khoảng 1.500 chữ. Tuy nhiên qua thời gian và do chiến tranh tàn phá, tấm bia đã bị hư hại, những họa tiết và chữ khắc trên bia đã không còn rõ nét.

Sau này, nội dung văn bia được tìm thấy tại Bảo tàng Viện Viễn đông Bác cổ do người Pháp xây dựng. Ban Quản lý đền đã dựng thêm một bia trùng tu đền Đô bằng chữ quốc ngữ, phiên dịch lại nội dung hoàn chỉnh của bia đá cổ.

Phòng truyền thống là nơi lưu giữ các cổ vật cũng như những tư liệu quý về đền Đô và các vị vua triều Lý, trong đó có hình ảnh về những chuyến viếng thăm của hậu duệ nhà Lý ở trong và ngoài nước.

Trong tủ trưng bày hiện lưu giữ bộ đồ thờ cổ của đền Đô xưa gồm đỉnh và đôi hạc đứng trên hai con rùa bằng đồng có chữ “Cổ Pháp Điện” (ảnh). Ông Chiến nói di vật được tìm thấy vào lúc 11h ngày 25/11/1994 dưới đáy giếng Ngọc, khi ông Lý Xương Căn, hậu duệ đời thứ 31 của vua Lý Thái Tổ ở Hàn Quốc trở về thăm đền Đô lần thứ hai cùng đoàn đại biểu Hội Hữu nghị văn hóa Hàn – Việt.

Qua khu vực nội điện là nhà võ chỉ với kiến trúc tương tự nhà văn chỉ. Đây là nơi thờ tự các vị quan võ, tướng quân nhà Lý như Lý Thường Kiệt (thời vua Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông), Lê Phụng Hiểu (thời vua Lý Thái Tổ, Lý Thái Tông và Lý Thánh Tông), Đào Cam Mộc (thời vua Lý Thái Tổ).

Sau khi Bộ Quốc phòng đầu tư xây dựng nhà văn chỉ, năm 2005, Bộ Văn hóa và Bộ Tài chính đã đầu tư xây dựng nhà võ chỉ để tưởng nhớ công ơn các vị quan võ nhà Lý.

Đối diện khu nội điện của đền Đô là nhà thủy đình nằm trên hồ bán nguyệt, nối với quảng trường ngũ long môn bằng cầu đá. Nhà thủy đình rộng 5 gian, có kiến trúc chồng diêm, 8 mái đều được uốn đao cong, chạm khắc hoa văn tinh xảo. Trước đây khi các vị vua về thăm quê thường ngự ở đây nghe hát quan họ và xem rối nước. Nơi đây từng được Ngân hàng Đông Dương xưa chọn là hình ảnh in trên tiền “năm đồng vàng”. Năm 2003, hình ảnh nhà thủy đình được chọn in trên đồng tiền xu mệnh giá 1.000 đồng.

Bia đá “Cổ Pháp Điện Tạo Bi” ghi lại những công lao của nhà Lý trong công cuộc xây dựng nền độc lập tự chủ của dân tộc sau hơn 1.000 năm Bắc thuộc, tiêu biểu gồm: dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long (năm 1010) để xây dựng nên một trung tâm văn hóa chính trị kinh tế của nước nhà; ban bố Hình thư (năm 1042) là bộ luật pháp thành văn đầu tiên của nhà nước phong kiến; đặt tên nước là Đại Việt (năm 1054) thể hiện sự ngang hàng với Đại Đường, Đại Tống ở phương Bắc; mở thương cảng Vân Đồn (năm 1149) để buôn bán với nước ngoài, mở mang văn hóa; xây dựng Văn Miếu Quốc Tử Giám (năm 1070) để đào tạo nhân tài cho đất nước.

Hằng năm, vào những ngày 14,15 và 16/3 âm lịch (kỷ niệm ngày Thái tổ Lý Công Uẩn đăng quang), người dân trên khắp cả nước lại về Đình Bảng tham gia lễ hội đền Đô để dâng hương, tưởng nhớ công ơn của các vị vua nhà Lý.

Quỳnh Mai
Ảnh: Vương Lộc – Quỳnh Mai

nguồn

Cùng chủ đề

Công bố Quyết định Bổ nhiệm Giám đốc Quỹ phát triển đất tỉnh

(BTV) Chiều 23/5, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ngô Tân Phượng dự Hội nghị công bố Quyết định bổ nhiệm Phó Chủ tịch Hội đồng quản lý kiêm Giám đốc Quỹ Phát triển đất tỉnh. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ngô Tân Phượng trao...

Hội thảo khoa học quốc gia về phát triển kinh tế tư nhân

(BTV) Sáng 23/5, Trường Đại học Kinh tế quốc dân phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế xã hội tỉnh tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề Định hướng và giải pháp phát triển kinh tế tư nhân của người Việt Nam trong định hướng và tầm nhìn phát triển mới. ...

Khai mạc Giải vô địch cờ vua, cờ tướng, bóng bàn tỉnh Bắc Ninh năm 2024

(BTV) Sáng 23/5, tại Nhà thi đấu đa năng tỉnh, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc giải vô địch cờ vua, cờ tướng, bóng bàn tỉnh Bắc Ninh năm 2024. Nội dung thi đấu đơn nam bóng bàn...

Triển khai mô hình điểm toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh

(BTV) Sáng 23/5, tại khu dân cư Thiểm Xuyên, xã Thuỵ Hoà, huyện Yên Phong, Ủy ban MTTQ tỉnh tổ chức Hội nghị triển khai xây dựng mô hình điểm thực hiện Cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh" gắn với tuyên truyền đẩy mạnh cuộc vận động “Người Việt...

Xây dựng Báo cáo Kinh tế

(BTV) Sáng 23/5, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ngô Tân Phượng chủ trì Hội nghị xây dựng báo cáo kinh tế - xã hội của tỉnh 6 tháng đầu năm 2024. Dự hội nghị có lãnh đạo và cán bộ phòng chuyên môn một số Sở, ngành của tỉnh. ...

Cùng tác giả

Nơi thờ vị vua đầu tiên của Việt Nam

TPO - Tại thôn Á Lữ, xã Đại Đồng Thành (huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh), là nơi có lăng mộ và đền thờ Kinh Dương Vương - ông nội của vua Hùng - tổ tiên của người Việt cổ.

Bắc Ninh tập trung đẩy mạnh công nghiệp công nghệ cao

Bắc Ninh là một trong những địa phương tập trung nhiều nhà đầu tư nước ngoài, các tập đoàn kinh tế lớn như Canon, Samsung, Microsoft. Bắc Ninh cũng là nơi tọa lạc của khu công nghiệp Yên Phong - khu công nghiệp lớn nhất cả nước. Trong thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung đẩy mạnh phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo hướng công nghiệp công nghệ cao. Theo đó, tỉnh Bắc Ninh đã chủ động...

Điểm danh 5 đặc sản nhất định phải thử khi đến Bắc Ninh

Vùng đất Bắc Ninh nổi tiếng là làng quan họ có lịch sử lâu đời, với nền văn hoá đặc sắc, những công trình di tích cổ xưa và hơn hết nữa là được thiên nhiên ưu ái ban cho cảnh quan vô cùng xinh tươi, bình yên và đặc sắc. Chưa dừng lại ở đó, những món ngon đặc sản Bắc Ninh cũng là một trong những lý do níu chân du khách. Bắc Ninh với đặc trưng những...

Chùa Bút Tháp – Vẻ đẹp của một danh lam

Chùa nằm ngay khu vực ven sông Đuống, quanh chùa có dòng sông uốn lượn quanh co là khung cảnh vô cùng nên thơ. Chùa còn có tên khác là Ninh Phúc tự, thuộc xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Đây là một trong số ít những ngôi chùa còn giữ được vẻ đẹp sơ khai lúc ban đầu.

Khẳng định vai trò, vị thế của Agribank

Miền quê Bắc Ninh hôm nay đã có sự đổi thay diệu kỳ so với ngày đầu mới tái lập. Những thành quả lớn lao trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh có sự đóng góp không mệt mỏi của các tầng lớp nhân dân, các tổ chức kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có Ngân hàng Nông nghiệp & PTNT - Chi nhánh tỉnh Bắc Ninh (Agribank Chi nhánh tỉnh Bắc Ninh)....

Cùng chuyên mục

Nơi thờ vị vua đầu tiên của Việt Nam

TPO - Tại thôn Á Lữ, xã Đại Đồng Thành (huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh), là nơi có lăng mộ và đền thờ Kinh Dương Vương - ông nội của vua Hùng - tổ tiên của người Việt cổ.

Bắc Ninh tập trung đẩy mạnh công nghiệp công nghệ cao

Bắc Ninh là một trong những địa phương tập trung nhiều nhà đầu tư nước ngoài, các tập đoàn kinh tế lớn như Canon, Samsung, Microsoft. Bắc Ninh cũng là nơi tọa lạc của khu công nghiệp Yên Phong - khu công nghiệp lớn nhất cả nước. Trong thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung đẩy mạnh phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo hướng công nghiệp công nghệ cao. Theo đó, tỉnh Bắc Ninh đã chủ động...

Du lịch “tại chỗ” hút khách

Du lịch tại chỗ thường được giới trẻ gọi là “staycation”. Đó là chuyến đi ngắn đến những địa điểm gần, quen thuộc, ở chính nơi mình đang sống, không cần phải đi xa. Thay vì tìm đến các khu du lịch, danh lam thắng cảnh nổi tiếng và đông đúc, thời gian gần đây nhiều người có xu hướng lựa chọn hình thức nghỉ dưỡng theo nhóm, gia đình ngay tại quê hương hoặc gần nơi mình sinh...

Bắc Ninh: 400 vận động viên tham dự Hội thao thể dục, thể thao quốc phòng năm 2024

Sáng 8/5, Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh Bắc Ninh tổ chức khai mạc Hội thao thể dục, thể thao (TDTT) quốc phòng lực lượng vũ trang tỉnh năm 2024. Đồng chí Nguyễn Anh Tuấn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, Bí thư Đảng ủy Quân sự tỉnh dự, phát biểu chỉ đạo. Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Anh Tuấn phát biểu tại Hội thao. Cùng dự có...

Bắc Ninh: bốn tháng đầu năm có hơn 1.100 doanh nghiệp thành lập mới

Theo Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Ninh, trong 4 tháng đầu năm 2024, toàn tỉnh có 1.137 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 7,47% so với cùng kỳ năm 2023 với tổng số vốn đăng ký hơn 9.212 tỷ đồng. Bắc Ninh có 1.137 doanh nghiệp doanh nghiệp thành lập mới (tăng 7,47% so với cùng kỳ năm 2023). Thông tin từ Sở Kế hoạch và Đầu tư Bắc Ninh, tháng 4/2024, tỷ lệ hồ sơ đăng ký...

Bắc Ninh: Các khu công nghiệp thu hút gần 1 tỷ USD vốn đầu tư FDI trong 4 tháng

Về thu hút vốn đầu tư trong nước, tổng đăng ký đầu tư cấp mới và sau điều chỉnh đạt 3601 tỉ đồng. Ảnh minh hoạ. (Nguồn: Internet) Theo Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh, từ đầu năm đến nay, tỉnh Bắc Ninh đã cấp mới đăng ký đầu tư cho 45 dự án với tổng vốn đầu tư đăng ký là 488 triệu USD; cấp điều chỉnh vốn cho 44 dự án với số vốn điều...

Bắc Ninh: Phát động kích cầu du lịch nội địa “Người Việt đi du lịch Việt – Việt Nam tôi yêu”

Văn phòng UBND tỉnh Bắc Ninh vừa ban hành văn bản, thông báo ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh về triển khai hoạt động kích cầu du lịch nội địa năm 2024. Theo đó, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh yêu cầu Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư phát động chương trình "Người Việt đi du lịch Việt -...

Tuyên truyền, giáo dục ý nghĩa lịch sử Chiến thắng Điện Biên Phủ cho đoàn viên thanh niên

Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, sáng 4-5, tại Bảo tàng tỉnh, Đoàn Khối các Cơ quan và Doanh nghiệp tỉnh phối hợp Đoàn thanh niên Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh tổ chức chương trình chiếu phim và giới thiệu tư liệu tái hiện lại Chiến thắng Điện Biên Phủ cho hơn 200 cán bộ, đoàn viên, thanh niên. Trình chiếu tại chương trình là những tư liệu lịch sử Chiến dịch Điện...

Phong trào nông dân sản xuất kinh doanh giỏi góp phần xây dựng Nông thôn mới

Thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, giúp nhau làm kinh tế, giảm nghèo bền vững gắn với xây dựng Nông thôn mới (NTM) là một trong những phong trào được Hội Nông dân các cấp phát động đến toàn thể hội viên nông dân trên địa bàn tỉnh. Đến nay phong trào này đã lan tỏa sâu rộng, từ đó phát huy tính năng động, sáng tạo trong lao động sản xuất của hội viên nông dân, thúc...

Bắc Ninh có nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ tư nhân đầu tiên

Đến với nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ, công chúng có dịp tìm hiểu đầy đủ về các quy trình vẽ mẫu, tạo màu, in… dòng tranh nổi tiếng này. Ngày 16/4, doanh nghiệp tư nhân tranh dân gian Đông Hồ Nguyễn Đăng Chế (phường Song Hồ, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh) tổ chức khánh thành nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ. Đây là nhà trưng bày tư nhân về dòng tranh dân gian đầu...

Tin nổi bật

Tin mới nhất