BIODEV2030 thúc đẩy xây dựng chuỗi giá trị xanh, quản lý rừng bền vững

BIODEV2030 đã hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi sản xuất bền vững, lồng ghép bảo tồn đa dạng sinh học vào chuỗi giá trị lâm nghiệp và thủy sản tại Đà Nẵng và Cà Mau.

Sáng 23/1, tại TP. Đà Nẵng, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức hội thảo tổng kết Dự án “Thúc đẩy thực hiện quản lý rừng bền vững và đa dạng sinh học tại Việt Nam” (BIODEV2030).

Hội thảo có sự tham dự của đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Cục Thủy sản và Kiểm ngư; Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Lâm nghiệp TP. Đà Nẵng và tỉnh Cà Mau; đại diện một số viện nghiên cứu, hiệp hội, tổ chức, doanh nghiệp, chủ rừng có chứng chỉ, các cơ sở trồng rừng, chế biến, xuất khẩu gỗ, lâm sản và thủy sản, cùng nhiều tổ chức quốc tế như WWF, GIZ, FAO, UNDP, IUCN, RECOFTC, TRAFFIC, FSC.

Ông Nguyễn Văn Diện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Lan Anh.

Thí điểm chuyển đổi mô hình sản xuất dựa vào thiên nhiên

Theo đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, suy thoái đa dạng sinh học đang diễn ra với tốc độ chưa từng có. Báo cáo Sức sống Hành tinh 2024 của Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF) cho thấy, quần thể động vật có xương sống toàn cầu đã suy giảm trung bình 70% trong hơn 50 năm qua, đe dọa nghiêm trọng sinh kế, an ninh lương thực, sức khỏe con người và sự ổn định kinh tế - tài chính toàn cầu. Là một trong 16 quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao nhất thế giới, Việt Nam cũng đang chịu áp lực lớn từ các mô hình sản xuất thiếu bền vững, đặc biệt trong rừng trồng sản xuất, rừng ngập mặn và nuôi trồng thủy sản.

Xuất phát từ thực tế đó, Việt Nam là quốc gia châu Á duy nhất tham gia sáng kiến BIODEV2030 do Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) tài trợ và Expertise France điều phối. Sáng kiến được triển khai thí điểm tại 16 quốc gia, nhằm tích hợp mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học vào các ngành kinh tế có tác động lớn đến thiên nhiên, qua đó thúc đẩy phát triển bền vững.

Tại Việt Nam, Dự án BIODEV2030 do WWF Việt Nam phối hợp với Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Cục Thủy sản và Kiểm ngư triển khai trong thời gian một năm, từ tháng 2/2025 đến tháng 2/2026 với kinh phí hơn 3,5 tỷ đồng nhằm hỗ trợ các  địa phương Hà Nội, TP. Đà Nẵng và tỉnh Cà Mau thúc đẩy việc thực thi hiệu quả các chính sách hiện có về quản lý rừng bền vững và bảo tồn đa dạng sinh học trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp ngành lâm nghiệp và thủy sản.

Sau một năm triển khai, trong lĩnh vực lâm nghiệp, dự án đã hỗ trợ xây dựng Kế hoạch quản lý rừng bền vững giai đoạn 2026-2030 cho Hợp tác xã Hiệp Thuận, đơn vị hiện quản lý gần 1.500 ha rừng trồng keo với sự tham gia của 260 hộ dân. Kế hoạch này tạo nền tảng để mở rộng diện tích rừng có chứng chỉ lên 2.500 ha vào năm 2028 và hướng tới 3.000 ha vào năm 2030, góp phần bảo đảm nguồn cung gỗ ổn định, nâng cao giá trị chuỗi sản xuất lâm nghiệp.

Đồng thời, dự án còn thúc đẩy phục hồi đa dạng sinh học thông qua việc hướng dẫn, hỗ trợ các hộ dân trồng xen cây bản địa trong rừng keo đạt chứng chỉ, đặc biệt tại các khu vực trọng yếu như hành lang sông, suối.

Hội thảo tổng kết Dự án “Thúc đẩy thực hiện quản lý rừng bền vững và đa dạng sinh học tại Việt Nam". Ảnh: Lan Anh.

Trong lĩnh vực thủy sản, mô hình nuôi tôm - rừng bền vững đạt chứng nhận quốc tế ASC được triển khai tại tỉnh Cà Mau thông qua liên kết chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp xã hội Minh Phú và các hộ nuôi tôm rừng. Người dân được tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ con giống đạt chuẩn, bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường và tiếp cận cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng. Qua đó, mô hình vừa góp phần bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn, vừa nâng cao sinh kế và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế cho người dân.

Nhằm tạo ra tác động lâu dài, dự án đã triển khai nhiều hoạt động liên quan đến chính sách ngành, bao gồm tổ chức các cuộc đối thoại, khuyến nghị chính sách ở cả cấp trung ương và địa phương; đồng thời cung cấp thông tin đầu vào về cấp mã số rừng trồng sản xuất gắn với quản lý rừng bền vững, làm cơ sở để cơ quan quản lý nhà nước ban hành Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025. Trong lĩnh vực thủy sản, dự án cũng hỗ trợ xây dựng kế hoạch hành động thúc đẩy bảo tồn đa dạng sinh học theo Khung Đa dạng sinh học toàn cầu Kunming - Montreal (GBF).

Quản lý rừng bền vững, đi vào thực chất

Chia sẻ tại hội thảo, ông Phan Minh Chí, Phó Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Cà Mau cho biết, từ sự hỗ trợ của dự án, địa phương đã triển khai chuỗi liên kết sản xuất tôm - rừng có chứng nhận quốc tế ASC tại xã Tân An gắn với doanh nghiệp xã hội Minh Phú và đạt được những kết quả bước đầu.

“Thực tế cho thấy, chỉ khi rừng được bảo vệ và quản lý bền vững, hệ sinh thái rừng ngập mặn được duy trì ổn định thì mô hình nuôi tôm dưới tán rừng mới đáp ứng được các yêu cầu của sản xuất sinh thái và tiêu chuẩn quốc tế, trong đó có chứng nhận ASC. Sự chủ động tuân thủ tiêu chuẩn của doanh nghiệp và người dân đã góp phần nâng cao tính bền vững của chuỗi liên kết tôm - rừng, gắn bảo tồn đa dạng sinh học với phát triển sinh kế”, ông Phan Minh Chí khẳng định.

Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Lan Anh.

Theo ông Nguyễn Văn Diện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, dự án đã tập trung vào những vấn đề cốt lõi như: hỗ trợ hoàn thiện chính sách, thúc đẩy đối thoại đa bên, tăng cường vai trò của doanh nghiệp và cộng đồng, đồng thời thử nghiệm các mô hình gắn bảo tồn đa dạng sinh học với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Qua đó, dự án đã góp phần nâng cao giá trị kinh tế gắn với bảo tồn đa dạng sinh học tại Hợp tác xã Hiệp Thịnh (thành phố Đà Nẵng) và doanh nghiệp thủy sản Minh Phú (tỉnh Cà Mau). Mặc dù thời gian triển khai không dài, nguồn lực còn khiêm tốn, song dự án đã cho thấy một cách tiếp cận đúng đắn: lấy chính sách làm trụ cột, lấy doanh nghiệp và cộng đồng làm trung tâm, lấy bảo tồn đa dạng sinh học làm nền tảng cho phát triển bền vững.

Dự án đã hỗ trợ xây dựng Kế hoạch quản lý rừng bền vững giai đoạn 2026-2030 cho Hợp tác xã Hiệp Thuận (Đà Nẵng). Ảnh: N.D.

Những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy, khi có quyết tâm chính trị, chính sách phù hợp và sự đồng hành của các bên liên quan, quản lý rừng bền vững hoàn toàn có thể đi vào thực chất.

“Dự án BIODEV2030 đã mang lại những hỗ trợ kỹ thuật kịp thời và thiết thực trong bối cảnh ngành gỗ Việt Nam đang đứng trước áp lực chuyển đổi lớn để đáp ứng Quy định chống mất rừng của châu Âu (EUDR). Những bài học từ dự án là cơ sở quan trọng để nghiên cứu hoàn thiện khung chính sách và nhân rộng mô hình liên kết thực hiện quản lý rừng bền vững và chứng chỉ rừng trên toàn quốc trong thời gian tới”, ông Nguyễn Văn Diện khẳng định.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/biodev2030-thuc-day-xay-dung-chuoi-gia-tri-xanh-quan-ly-rung-ben-vung-d794958.html