Mục tiêu "một thế hệ không khói thuốc"
Từ thuốc lá điếu truyền thống đến thuốc lá điện tử, độ tuổi tiếp cận nicotine đang ngày càng trẻ hóa. Đây cũng là lý do đề xuất cấm người sinh từ năm 2010 trở đi mua và sử dụng thuốc lá nhận được nhiều sự quan tâm.
Đề xuất này được Bộ Y tế đưa vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Dự thảo hiện cơ bản hoàn tất quá trình xây dựng chính sách, dự kiến trình Quốc hội vào tháng 10/2026. Theo cơ quan soạn thảo, đây là giải pháp dài hạn nhằm từng bước hình thành "thế hệ không khói thuốc", hạn chế số người hút thuốc mới trong tương lai.
Trao đổi với phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam, luật sư Hà Huy Từ, Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật cho người nghèo và Phát triển cộng đồng, cho rằng, điểm đáng chú ý của đề xuất nằm ở tư duy "phòng ngừa từ sớm". Thay vì xử lý khi hành vi hút thuốc đã hình thành, chính sách hướng tới việc ngăn giới trẻ tiếp cận thuốc lá ngay từ đầu. "Đây là chính sách phòng ngừa dài hạn, được xây dựng dựa trên nguyên tắc bảo vệ trẻ em và người trưởng thành trước khi hành vi hút thuốc hình thành", ông nói.
Luật sư Hà Huy Từ, Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật, cho người nghèo và phát triển cộng đồng
Theo luật sư Hà Huy Từ, nếu một thế hệ không bắt đầu hút thuốc, xã hội sẽ giảm đáng kể gánh nặng bệnh tật, chi phí y tế cũng như áp lực lên hệ thống chăm sóc sức khỏe trong tương lai. Ông cho rằng cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần của Luật Trẻ em, Công ước quốc tế về quyền trẻ em cũng như các khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về kiểm soát thuốc lá.
Những lo ngại về việc thuốc lá len sâu vào giới trẻ không phải không có cơ sở. WHO cho biết hiện có ít nhất 40 triệu trẻ em từ 13-15 tuổi trên toàn cầu đang sử dụng các sản phẩm thuốc lá; trong đó khoảng 15 triệu em sử dụng thuốc lá điện tử.
Tại Việt Nam, dù tỷ lệ hút thuốc lá điếu truyền thống có xu hướng giảm trong nhiều năm qua, việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá trong giới trẻ vẫn đáng lo ngại, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Khảo sát tại 11 tỉnh, thành năm 2023 cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm 13-17 tuổi đã tăng lên 8,1%, trong khi năm 2019 chỉ ở mức 2,6%. Ở nữ giới từ 11-18 tuổi, tỷ lệ sử dụng hiện ở mức 4,3%.
Theo luật sư Hà Huy Từ, nhìn từ góc độ pháp lý, việc sớm hoàn thiện các quy định liên quan đến thuốc lá cũng là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới đang phát triển nhanh hơn tốc độ quản lý. Nếu chậm hoàn thiện hành lang pháp lý, nguy cơ giới trẻ tiếp cận nicotine từ rất sớm sẽ ngày càng lớn hơn.
Liệu có dễ thực thi?
Dù nhận được sự đồng tình về mục tiêu chính sách, song điều khiến nhiều người băn khoăn là liệu lệnh cấm có đủ sức ngăn giới trẻ tiếp cận thuốc lá khi việc mua bán hiện nay không còn diễn ra chủ yếu theo cách truyền thống. Theo luật sư Hà Huy Từ, cái khó nằm ở chỗ các sản phẩm thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá mới, đang được rao bán khá phổ biến trên không gian mạng, từ hội nhóm kín đến các nền tảng mạng xã hội hay giao dịch trực tuyến. "Nếu gia đình và nhà trường không làm tốt vai trò quản lý đối với thế hệ trẻ thì mọi quy định pháp luật cũng chỉ là "quy định trên giấy", ông nói.
Theo ông, nếu chỉ trông chờ vào chế tài mà thiếu sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý và các nền tảng số thì rất khó kiểm soát việc tiếp cận thuốc lá trong giới trẻ. Luật sư Hà Huy Từ cho rằng trong bối cảnh mạng xã hội và giao dịch trực tuyến ngày càng phổ biến, phụ huynh không thể chỉ quản lý con em theo cách truyền thống như trước đây. Ông cũng lưu ý phụ huynh cần chủ động phối hợp với nhà trường để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường như tham gia hội nhóm kín, giao dịch lạ hay tiếp cận các nội dung quảng bá thuốc lá trên mạng xã hội.
Theo luật sư Hà Huy Từ, một thực tế đáng lo ngại hiện nay là nhiều sản phẩm thuốc lá đang được quảng bá dưới vỏ bọc "ít độc hại", "sành điệu" hay "an toàn hơn thuốc lá truyền thống", khiến không ít người trẻ chủ quan khi tiếp cận. Trong khi đó, các hình thức quảng bá trá hình thông qua người nổi tiếng, video ngắn hay hội nhóm trên mạng xã hội lại rất khó kiểm soát nếu thiếu sự phối hợp từ các nền tảng số và cơ quan chức năng. Theo ông, khi việc mua bán và quảng bá thuốc lá ngày càng dịch chuyển lên môi trường mạng, bài toán thực thi sẽ khó hơn nhiều so với trước đây.
Với đề xuất cấm người sinh từ năm 2010 trở đi mua và sử dụng thuốc lá, điều được chờ đợi không chỉ là một quy định mới, mà còn là cách để quy định ấy thực sự chạm tới đời sống, trong bối cảnh việc tiếp cận các sản phẩm thuốc lá đang thay đổi nhanh hơn nhiều so với trước đây.
Nguồn: https://phunuvietnam.vn/cam-the-he-2010-hut-thuoc-kho-nhat-la-khau-thuc-thi-238260523120303545.htm
Bình luận (0)