Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có khoảng 30 - 50% các ca ung thư có thể phòng ngừa được nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, chế độ ăn uống không hợp lý, nhiễm vi rút và thiếu hoạt động thể lực. Điều này đồng nghĩa với việc ung thư hoàn toàn không phải là “bệnh trời kêu ai nấy dạ”, mà có thể được hạn chế nếu mỗi người chủ động thay đổi hành vi từ sớm.
Tại nhiều địa phương, trong đó có Cà Mau, không khó để bắt gặp những thói quen tưởng chừng vô hại nhưng lại âm thầm làm gia tăng nguy cơ ung thư. Đó là việc hút thuốc lá phổ biến ở nam giới, sử dụng rượu bia trong các dịp sinh hoạt, ăn mặn, ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn nhưng lại ít rau xanh, trái cây.
Về cơ chế, các yếu tố này khi đi vào cơ thể sẽ gây tổn thương tế bào, làm biến đổi vật chất di truyền (ADN). Nếu tổn thương kéo dài và vượt quá khả năng sửa chữa của cơ thể, các tế bào bất thường sẽ phát triển không kiểm soát, hình thành khối u ác tính.
Bên cạnh đó, tình trạng nhiễm vi rút như viêm gan B, viêm gan C là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư gan vẫn còn tồn tại trong cộng đồng, trong khi việc tầm soát và tiêm phòng chưa được quan tâm đúng mức.
Theo bác sĩ Nguyễn Anh Khoa, Khoa Truyền thông GDSK, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật: Người dân vẫn có tâm lý không đau thì không khám, hoặc chỉ khi có triệu chứng rõ ràng mới cần đến cơ sở y tế, dẫn đến phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn. Trong khi đó, thực tế cho thấy ung thư ở giai đoạn đầu thường không có biểu hiện rõ ràng. Chính vì vậy, việc chậm trễ trong tầm soát đã làm giảm đáng kể cơ hội điều trị thành công, tăng gánh nặng chi phí và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Phòng ngừa ung thư không phải là giải pháp đơn lẻ, mà là một chiến lược lâu dài, đòi hỏi sự kết hợp giữa thay đổi hành vi cá nhân và các biện pháp y tế dự phòng. Trước hết, mỗi người cần chủ động loại bỏ các yếu tố nguy cơ. Việc từ bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh với nhiều rau xanh, trái cây, giảm muối và thực phẩm chế biến sẵn là những bước đi đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt.
Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, chế độ ăn cân đối, giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất không chỉ giúp tăng cường sức đề kháng mà còn góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh ung thư đường tiêu hóa. Bên cạnh đó, tiêm phòng vắc xin cũng là biện pháp phòng ngừa hiệu quả đối với một số loại ung thư. Cụ thể, vắc xin viêm gan B giúp phòng ngừa ung thư gan, trong khi vắc xin HPV có thể phòng ung thư cổ tử cung, một trong những loại ung thư phổ biến ở phụ nữ.
Một trong những biện pháp quan trọng nhưng thường bị bỏ qua chính là tầm soát ung thư định kỳ. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp nâng cao hiệu quả điều trị, giảm chi phí và tăng khả năng sống cho người bệnh. Người dân nên duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm một lần, đồng thời thực hiện các xét nghiệm tầm soát phù hợp với độ tuổi và yếu tố nguy cơ. Đặc biệt, không nên chủ quan trước các dấu hiệu bất thường dù nhỏ như sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kéo dài, xuất hiện khối u hoặc thay đổi bất thường trên cơ thể.
Ung thư không phải là căn bệnh không thể phòng tránh. Điều quan trọng là mỗi người cần nhận thức rõ vai trò của bản thân trong việc bảo vệ sức khỏe. Một quyết định nhỏ như bỏ thuốc lá, một thay đổi nhỏ như ăn thêm rau xanh, hay một lần đi khám sớm… đều có thể trở thành bước ngoặc lớn, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh trong tương lai.
Chủ động phòng ngừa ung thư không phải là việc của riêng ngành y tế, mà là trách nhiệm của mỗi cá nhân, mỗi gia đình và toàn xã hội. Để phòng ngừa ung thư hiệu quả, rất cần sự thay đổi nhận thức từ cộng đồng, việc chuyển từ tư duy “có bệnh mới chữa” sang “chủ động phòng bệnh” là yếu tố then chốt. Bắt đầu từ hôm nay, chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho ngày mai.
Nguồn: https://soyte.camau.gov.vn/bai-khoa-hoc-chinh-tri-va-xa-hoi/chu-dong-phong-ngua-ung-thu-tu-som-300318
Bình luận (0)