Để điện ảnh chắp cánh cho du lịch, biến di sản thành sinh kế bền vững

Điện ảnh mở ra cơ hội vàng cho du lịch văn hóa và cộng đồng. Ảnh: Vân Hi

Không dừng lại ở giá trị nghệ thuật, điện ảnh từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng cho những chuyến đi. Trên thế giới, nhiều điểm đến đã bước ra khỏi màn ảnh để trở thành biểu tượng du lịch, nơi du khách tìm đến không chỉ để ngắm cảnh, mà còn để sống lại những cảm xúc từng chạm tới mình qua từng thước phim.

Với lợi thế về cảnh quan đa dạng, chiều sâu văn hóa và những câu chuyện đời sống giàu chất liệu điện ảnh, Việt Nam được đánh giá là mảnh đất giàu tiềm năng cho loại hình du lịch gắn với phim ảnh.

Điện ảnh chắp cánh tiềm năng du lịch địa phương

Thực tế, điện ảnh có sức mạnh vượt trội so với các hình thức quảng bá du lịch truyền thống. Một bộ phim có thể kể trọn vẹn câu chuyện về vùng đất, con người và nhịp sống địa phương bằng cảm xúc, khiến người xem nảy sinh mong muốn được trực tiếp đặt chân tới nơi ấy. Chính vì vậy, nhiều quốc gia đã coi điện ảnh là công cụ chiến lược trong định vị thương hiệu du lịch.

Theo chuyên gia truyền thông xã hội Nguyễn Ngọc Long, câu chuyện của Hàn Quốc với đảo Jeju là minh chứng cụ thể.

Ông chia sẻ: “Trước khi làn sóng Hallyu bùng nổ, Jeju chỉ là một hòn đảo hoang sơ. Nhưng thông qua chiến lược cài cắm văn hóa tài tình, hàng loạt bộ phim từ Nàng Dae Jang Geum, All In cho đến gần đây là Our Blues hay King the Land đã biến hòn đảo này thành thánh địa tình yêu của châu Á. Các tập đoàn Hàn Quốc không chỉ đầu tư làm phim, họ đầu tư vào hệ sinh thái ăn theo phim.

Ngay sau khi phim lên sóng, các tour du lịch trải nghiệm theo dấu chân thần tượng' lập tức được kích hoạt. Khách du lịch đến Jeju không chỉ để ngắm biển, họ đến để check-in đúng hòn đá nơi nhân vật chính ngồi, ăn món ăn nhân vật đã ăn. Kết quả là giá trị bất động sản, dịch vụ nghỉ dưỡng và bán lẻ tại Jeju tăng phi mã. Điện ảnh ở đây đóng vai trò là 'máy ủi' dọn đường cho dòng vốn đầu tư hạ tầng và du lịch tràn vào".

Đảo Jeju trở thành điểm đến hút khách sau loạt phim của điện ảnh Hàn Quốc. Ảnh: Nhà sản xuất Our Blues

Hay với hiện tượng toàn cầu Call Me by Your Name (2017), phim được quay ở thị trấn Crema hay vùng Lombardy (Ý) vốn nép mình lặng lẽ bên cạnh những Rome hay Venice hào nhoáng. Nhưng sau khi phim công chiếu, một làn sóng du khách khổng lồ từ khắp thế giới đã đổ về đây để tham gia các tour du lịch chuyên biệt (set-jetting tours).

Giới thượng lưu sẵn sàng chi hàng nghìn đô chỉ để được đi xe đạp trên con đường mòn, ngồi cà phê tại quảng trường Piazza del Duomo hay ngắm nhìn thác nước Serio - những nơi Elio và Oliver đã đi qua. Từ một thị trấn yên bình, Crema trở thành điểm du lịch hấp dẫn, kéo theo sự phát triển của hệ thống lưu trú, ẩm thực địa phương.

Tại Việt Nam, không ít bộ phim điện ảnh, truyền hình khiến khán giả rung động trước vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên, phong tục, ẩm thực và đời sống con người bản địa.

Tiêu biểu, phim điện ảnh Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh công chiếu năm 2025 khiến lượng khách du lịch đến miền biển Phú Yên (Đắk Lắk) tăng tới 20 - 25%. Những bãi biển dài hoang sơ, đầm Ô Loan, Gành Đá Đĩa, Bãi Xép hay các làng quê ven biển trở thành điểm đến được nhiều người yêu thích. Du khách về đây để tận mắt chiêm ngưỡng khung cảnh trong trẻo, bình yên và đầy chất thơ.

“Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” đánh thức du lịch Phú Yên. Ảnh: Nhà sản xuất

Hay bộ phim “Mưa đỏ” đang “làm mưa làm gió” trên thị trường trong nước, mở ra hướng phát triển mới cho du lịch Quảng Trị. Kể từ khi tác phẩm ra mắt, nhiều khán giả đã bày tỏ mong muốn đặt chân đến Thành cổ Quảng Trị, để trực tiếp cảm nhận không gian lịch sử, nơi từng chứng kiến những trận chiến ác liệt trong chiến tranh.

Theo bà Cáp Thị Thiên Trang, Trưởng ban Quản lý Khu lưu niệm Tổng Bí thư Lê Duẩn và Thành cổ Quảng Trị, hiệu ứng từ bộ phim đã nhanh chóng phản ánh qua lượng khách tham quan. Đặc biệt, trong kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2.9 vừa qua, Thành cổ Quảng Trị ghi nhận gần 10.000 lượt khách, cho thấy sức hút rõ nét của điện ảnh đối với du lịch lịch sử.

Đó là những minh chứng hùng hồn cho thấy, nếu được khai thác bài bản và có sự phối hợp đồng bộ, điện ảnh hoàn toàn có thể trở thành công cụ hiệu quả giúp nhiều địa phương mở rộng không gian phát triển du lịch, đặc biệt với các sản phẩm du lịch văn hóa và lịch sử.

Cơ hội phát triển du lịch cộng đồng

Trở lại năm 2005, bộ phim Chuyện của Pao ra mắt khiến ngôi nhà nhỏ tại thôn Lũng Cẩm, xã Sà Phìn, tỉnh Tuyên Quang trở thành điểm đến hút khách du lịch. Khách đổ xô đến check-in, khám phá không gian sinh hoạt của người H'Mông, tìm hiểu đời sống văn hóa bản địa và trải nghiệm cảnh sắc cao nguyên đá gắn liền với những thước phim giàu cảm xúc.

Nhà của Pao trở thành điểm đến hút khách du lịch. Ảnh: Trọng Lộc

Làng văn hoá du lịch Lũng Cẩm trở thành điểm đến hút khách du lịch sau thành công của bộ phim Nhà của Pao. Ảnh: Trọng Lộc

Dần dần, từ một thôn xóm dân tộc nghèo ít người lui tới, Lũng Cẩm trở nên nhộn nhịp. Thay vì canh tác trên nương rẫy, người dân địa phương bắt đầu sinh kế bằng dịch vụ du lịch, lưu trú, các sản phẩm thủ công, ẩm thực như bánh tam giác mạch, khăn dệt, trang sức bạc...

Được sự giúp đỡ của các sở, ban, ngành, địa phương, những lớp tập huấn về du lịch cộng đồng đầu tiên mở ra cho người dân tại Lũng Cẩm. Khách du lịch không chỉ đến rồi đi, mà còn ở lại để ăn, ngủ, trải nghiệm công việc, đời sống của dân bản địa. Mô hình du lịch cộng đồng bắt đầu từ đó.

Ngày nay, làng văn hóa du lịch cộng đồng thôn Lũng Cẩm đã trở thành điểm đến quen thuộc của khi đến cao nguyên đá Đồng Văn. Nhiều hộ gia đình tham gia làm homestay, bán sản phẩm thủ công và dịch vụ trải nghiệm, tạo nguồn thu ổn định, góp phần cải thiện đời sống, đồng thời nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Khách du lịch đông đem đến cơ hội phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương. Ảnh: Trọng Lộc

Không chỉ vậy, mô hình này còn lan rộng ra khắp cao nguyên và nhiều tỉnh thành khác ở Tây Bắc nói riêng và trên cả nước nói chung.

Từ đó, có thể thấy, điện ảnh không chỉ giúp quảng bá hình ảnh điểm đến, mà còn mở ra hướng phát triển du lịch cộng đồng nếu được định hướng và hỗ trợ kịp thời. Khi người dân trở thành chủ thể tham gia và hưởng lợi trực tiếp từ du lịch, các giá trị văn hóa bản địa được bảo tồn tốt hơn, sinh kế được đa dạng hóa và quá trình phát triển diễn ra theo hướng bền vững.

Ông Nguyễn Công Hoan, Tổng Giám đốc công ty du lịch Flamingo Redtours đánh giá, ngành công nghiệp điện ảnh nói riêng và văn hóa nói chung có nhiều tiềm năng tạo cơ hội cho du lịch phát triển, đặc biệt là du lịch cộng đồng.

“Từ phim ảnh, du khách có nhu cầu đến để tìm hiểu được vùng đất, con người, những giá trị đặc trưng của điểm đến đó, sử dụng những dịch vụ, sản phẩm liên quan đến vùng đất đó. Sau khi trải nghiệm văn hóa, du khách có thể mua những sản phẩm mang về, từ đó đem lại nguồn lợi cho người dân, địa phương và bên cung ứng dịch vụ du lịch”, ôn Hoan nói.

Tuy nhiên, ông Hoan cho rằng chất lượng các sản phẩm du lịch gắn với văn hóa nói chung và điện ảnh nói riêng tại Việt Nam mới chỉ khai thác phần thô. Tức là, sản phẩm du lịch đều xuất phát từ những nguyên liệu có sẵn, ít khi được khai thác chuyên sâu.

“Chúng ta chưa có sự đầu tư, nghiên cứu mà chỉ ghép các điểm đến của địa phương để tạo thành một sản phẩm du lịch. Chúng ta cũng chưa có hệ thống marketing, chưa biết sử dụng cái sẵn có để khai thác sâu hơn, tạo ra sản phẩm mới hấp dẫn hơn”, ông Hoan nhận định.

Ông Nguyễn Công Hoan nhấn mạnh, việc khai thác tài nguyên văn hóa, điện ảnh cho du lịch tại nhiều địa phương hiện nay vẫn mang tính tự phát, thiếu một đầu mối chủ trì. Sự phối hợp giữa chính quyền, đơn vị cung cấp dịch vụ và doanh nghiệp du lịch còn lỏng lẻo, dẫn đến tình trạng “đẩy trách nhiệm” cho nhau.

Theo ông, chính quyền địa phương cần đóng vai trò dẫn dắt, chủ động đầu tư ban đầu vào hạ tầng, sản phẩm và không gian văn hóa, từ đó tạo nền tảng để doanh nghiệp tham gia khai thác, thay vì chờ đông khách rồi mới làm.

Ông Hoan cũng chỉ ra khoảng trống lớn trong phát triển du lịch văn hóa hiện nay là thiếu nghiên cứu bài bản về thị trường và giá trị văn hóa cốt lõi. Mỗi nhóm khách có nhu cầu khác nhau, đòi hỏi sản phẩm phải được thiết kế phù hợp, tránh cách làm hời hợt hoặc lý thuyết.

Bên cạnh đó, cần có sự sàng lọc nghiêm túc để xác định đâu là giá trị văn hóa bản địa thực sự, tránh lai tạp, thương mại hóa quá mức làm mai một bản sắc, gây hệ lụy lâu dài cho ngành du lịch.

Để nâng chất sản phẩm du lịch cộng đồng trong thời gian tới, theo ông Nguyễn Công Hoan, điều cấp thiết nhất là phải có một chương trình nghiên cứu tổng thể, xác định rõ sản phẩm mũi nhọn và trọng điểm đầu tư, làm cơ sở định hướng cho doanh nghiệp.

“Đồng thời, Nhà nước và địa phương cần tăng cường hỗ trợ trong xây dựng, xúc tiến, bảo hộ sản phẩm và đào tạo nguồn nhân lực. Chỉ khi có định hướng rõ ràng, cơ chế bảo vệ doanh nghiệp tiên phong và đội ngũ làm du lịch được đào tạo bài bản, du lịch văn hóa, cộng đồng mới có thể phát triển bền vững”, ông Hoan nhấn mạnh.

Laodong.vn

Nguồn:https://laodong.vn/du-lich/tin-tuc/de-dien-anh-chap-canh-cho-du-lich-bien-di-san-thanh-sinh-ke-ben-vung-1625956.html