Dẻo thơm hương vị bánh chưng, bánh giầy

Những ngày giáp Tết, các làng nghề làm bánh chưng, bánh giầy ở Hải Phòng lại tất bật vào 'mùa bận rộn nhất năm', vừa mưu sinh, vừa gìn giữ hương vị Tết cổ truyền của người Việt.

Bánh chưng phường Lê Đại Hành nức tiếng gần xa.

Thức đêm làm bánh chưng Thủy Đường

Tại phường Thủy Nguyên, nơi nổi tiếng với sản phẩm bánh chưng Thủy Đường, không khí làm bánh những ngày giáp Tết càng thêm hối hả. Trong căn nhà nhỏ ở Tổ dân phố Bấc 2, bếp bánh của gia đình ông Nguyễn Tất Lớ (sinh năm 1957) đỏ lửa suốt từ đêm đến sáng. Hơn 20 năm bám nghề, ông Lớ cho biết: “Ngày thường, tôi gói hơn 100 cái bánh chưng theo đơn đặt hàng. Vào ngày rằm, mùng một, số lượng tăng gấp đôi. Riêng vụ Tết, mỗi ngày, gia đình tôi gói hơn 1.000 cái, đơn hàng tăng liên tục". Tay vẫn thoăn thoắt xếp lá, đong gạo, ông Lớ chia sẻ, bình thường chỉ có hai bố con làm, nhưng từ ngày 23 tháng Chạp trở đi, ông phải thuê thêm thợ phụ rửa lá, luộc, ép bánh. Bốn chiếc nồi luộc chứa từ 150-450 bánh, thay nhau hoạt động suốt ngày đêm để kịp giao bánh cho khách vào sớm hôm sau.

Cách đó không xa, gia đình ông Nguyễn Tất La, 80 tuổi, anh ruột ông Lớ cũng tất bật không kém. Ông La cùng các con, cháu và thợ phụ chia nhau từng công đoạn, người vo gạo, đãi đỗ, người pha thịt, gói bánh. Vào cao điểm Tết, gia đình ông gói từ 800-1.000 chiếc bánh chưng/ngày, gửi đi nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, ra cả nước ngoài. “Dù vất vả nhưng vui lắm, mỗi chiếc bánh như mang theo vị Tết quê mình đến muôn nơi”, ông La cười hiền.

Theo các hộ làm nghề, bí quyết tạo nên thương hiệu bánh chưng Thủy Đường nằm ở khâu chọn nguyên liệu. Gạo nếp cái hoa vàng phải dẻo thơm, đỗ xanh đãi sạch vỏ, thịt lợn tươi ngon, được ướp tiêu bắc và muối vừa ăn. Lá dong được chọn kỹ, rửa sạch, lau khô trước khi gói. Bánh được luộc 12 giờ để bảo quản được lâu. Tất cả hòa quyện tạo nên chiếc bánh xanh màu lá, thơm mùi nếp, béo ngậy nhân thịt, tạo hương vị rất riêng của bánh chưng Thuỷ Đường.

Nhộn nhịp phường bánh Lê Đại Hành

Không chỉ ở phường Thủy Nguyên, bánh chưng phường Lê Đại Hành cũng nức tiếng gần xa. Những ngày cuối năm, cơ sở sản xuất bánh chưng Hoa Bằng, ở tổ dân phố Bờ Đa lại rộn ràng. Mỗi người một việc, nhịp nhàng, khẩn trương. Những chiếc bánh không cần khuôn nhưng vẫn vuông vức, chắc nịch, được xếp ngay ngắn vào nồi luộc.

Ông Nguyễn Tất Lớ có hơn 20 năm làm nghề.

Bà Dương Thị Hoa (sinh năm 1969), chủ cơ sở cho biết: “Từ ngày 20 tháng Chạp, hai vợ chồng tôi gói bánh xuyên đêm đến sáng. Các công đoạn như ép chân không, dán nhãn, đóng thùng do các con, các cháu đảm nhiệm; tôi thuê thêm thợ phụ rửa lá, cắt lá, luộc, ép bánh. Riêng khâu gói bánh, chỉ có hai vợ chồng tôi làm vì không yên tâm giao cho người khác”.

Theo bà Hoa, mỗi chiếc bánh chưng không chỉ là món ăn ngày Tết mà còn là món quà biếu trang trọng, được gửi tới những vị khách quý từ mọi miền Tổ quốc cũng như bạn bè quốc tế. Vì vậy, mọi công đoạn đều phải cẩn trọng, nhất là khâu gói bánh, bảo đảm bánh vừa ngon vừa đẹp, giữ trọn uy tín.

Nhờ phù sa màu mỡ, phường Lê Đại Hành có điều kiện canh tác giống lúa nếp cái hoa vàng nổi tiếng thơm, dẻo. Từ giống gạo cổ truyền được lưu giữ qua nhiều thế hệ, người dân nơi đây làm nên sản phẩm bánh chưng trở thành niềm tự hào của địa phương.

Nếu bánh chưng là món ăn không thể thiếu trên mâm cỗ Tết thì bánh giầy lại gắn với tín ngưỡng dâng cúng trời đất trong dịp đầu Xuân. Theo các cụ cao niên địa phương, nghề làm bánh giầy nơi đây gắn với những trang sử hào hùng. Vào cuối thế kỷ 10, vua Lê Đại Hành chọn vùng này làm đại bản doanh, chỉ huy quân dân đánh tan quân xâm lược nhà Tống trên sông Bạch Đằng năm 981. Khi ấy, bánh giầy là một trong những lương thảo quan trọng, tiếp sức cho đoàn quân ra trận. Sau chiến thắng, nhà vua tổ chức ngày lễ khao quân và bánh giầy được dâng cúng trời đất để tạ ơn. Trải qua hàng trăm năm, nghề làm bánh giày được người dân gìn giữ, truyền từ đời này sang đời khác, trở thành nét văn hóa đặc sắc của vùng đất này.

Bà Trần Thị Chiến, Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất và kinh doanh bánh giày An Lạc, phường Lê Đại Hành cho biết, vào ngày rằm, mồng một hay dịp lễ, Tết, bếp bánh của hơn 20 thành viên tổ hợp tác luôn đỏ lửa. Cũng từ giống lúa cổ nếp cái hoa vàng của phường, bánh giầy An Lạc được làm hoàn toàn thủ công, gạo nếp ngâm kỹ, đồ chín, giã nhuyễn rồi nặn tròn, trắng mịn, dẻo thơm tự nhiên, không sử dụng chất bảo quản. Đặc biệt, vào ngày 26-10 âm lịch và 22 tháng Giêng hằng năm, người dân cùng nhau nấu bánh giầy để dâng cúng tại Đền Cao được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia năm 1988. Năm 2022, bánh giầy An Lạc được chứng nhận OCOP 3 sao.

Những ngày giáp Tết, giữa nhịp sống hiện đại hối hả, hình ảnh người dân quây quần bên bếp lửa, thức cùng nồi bánh không chỉ tạo nên không khí tất bật, rộn ràng mà còn gợi nhắc những giá trị bền bỉ của nghề truyền thống. Từ đôi bàn tay cần mẫn, những chiếc bánh chưng, bánh giầy vẫn giữ trọn hương vị Tết cổ truyền, để mỗi độ Xuân về, nét đẹp văn hóa ấy tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa.

TÚ ANH

Nguồn: https://baohaiphong.vn/deo-thom-huong-vi-banh-chung-banh-giay-535926.html