Trong dòng chảy mạnh mẽ của chuyển đổi số và đời sống văn hóa đương đại, việc gìn giữ, trao truyền các loại hình di sản văn hóa phi vật thể đang đứng trước không ít thách thức.
Ở Hải Phòng, các câu lạc bộ nghệ thuật dân gian vẫn lặng lẽ “giữ lửa”, trở thành điểm tựa quan trọng để những làn điệu xẩm, ca trù, chèo, hát đúm, nhạc lễ… tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng.
Năm 2026 được xác định tăng tốc đổi mới phương thức bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng đã có cuộc trao đổi với bà Bùi Thị Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa, Điện ảnh và Triển lãm thành phố về những khó khăn, giải pháp và định hướng mới nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các câu lạc bộ nghệ thuật dân gian.
- Hải Phòng hiện có nhiều câu lạc bộ đang duy trì các loại hình di sản văn hóa phi vật thể. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hoạt động của các câu lạc bộ cũng gặp không ít khó khăn. Bà có thể chia sẻ rõ hơn những trở ngại lớn nhất hiện nay ?
- Khó khăn lớn nhất hiện nay là công tác truyền dạy cho thế hệ trẻ. Các em sinh ra và lớn lên trong môi trường hiện đại, chịu tác động mạnh mẽ của nhiều loại hình giải trí mới, nên việc tiếp cận, yêu thích và gắn bó lâu dài với nghệ thuật dân gian truyền thống còn hạn chế. Việc tìm kiếm lớp kế cận cho các nghệ nhân vì thế không hề dễ dàng.
Bên cạnh đó, kinh phí hoạt động vẫn là bài toán nan giải. Phần lớn các câu lạc bộ hiện nay hoạt động theo hình thức tự nguyện, xã hội hóa. Trung tâm và địa phương có hỗ trợ về cơ sở vật chất, mời nghệ nhân truyền dạy tại các điểm chỉ đạo hoặc mở lớp, nhưng trong sinh hoạt thường xuyên, nhất là khi tham gia biểu diễn, các câu lạc bộ vẫn phải tự lo trang phục, đạo cụ, chi phí đi lại. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và tính bền vững của hoạt động.
- Trước những khó khăn đó, trung tâm đã và đang triển khai những giải pháp gì để đồng hành, hỗ trợ các câu lạc bộ, thưa bà?
- Điều đáng mừng là Hải Phòng hiện có đội ngũ nghệ nhân, hạt nhân nòng cốt vô cùng tâm huyết. Nhiều nghệ nhân gắn bó với nghề bằng tình yêu và trách nhiệm, sẵn sàng truyền dạy, biểu diễn phục vụ cộng đồng, tham gia lễ hội truyền thống, các chương trình nghệ thuật đường phố do thành phố tổ chức.
Thành phố đang xây dựng các cơ chế, chính sách hỗ trợ kinh phí cho các câu lạc bộ nghệ thuật dân gian truyền thống. Đây là nguồn động viên rất quan trọng để các câu lạc bộ duy trì sinh hoạt, nâng cao chất lượng chuyên môn và mở rộng hoạt động. Song song với đó, trung tâm tiếp tục tạo điều kiện để các câu lạc bộ tham gia biểu diễn tại các lễ hội truyền thống, sự kiện văn hóa lớn, không gian văn hóa công cộng và sân khấu đường phố. Thông qua biểu diễn, các giá trị di sản được lan tỏa sâu rộng hơn, giúp người dân và du khách hiểu, yêu và trân trọng nghệ thuật truyền thống.
- Về lâu dài, trung tâm có những định hướng, kiến nghị gì để các câu lạc bộ nghệ thuật dân gian hoạt động hiệu quả hơn, đặc biệt là đưa di sản đến gần cộng đồng ?
- Để di sản văn hóa phi vật thể được gìn giữ và phát triển bền vững, chúng tôi tập trung vào một số giải pháp trọng tâm. Trước hết là đẩy mạnh công tác truyền dạy cho thế hệ trẻ, giúp các em hiểu, yêu và tự hào về nghệ thuật truyền thống. Việc đưa di sản vào trường học, mở rộng đối tượng học viên trẻ là hướng đi mang tính chiến lược.
Cùng với đó là nâng cao chất lượng hoạt động của các câu lạc bộ, các nhóm cộng đồng về nghệ thuật truyền thống như ca trù, hát xẩm, chèo, hát văn, nhạc lễ, múa sinh tiền, dân ca… đồng thời tạo thêm nhiều sân chơi, không gian biểu diễn để nghệ nhân và hội viên giới thiệu giá trị di sản tới công chúng.
Một giải pháp rất quan trọng trong giai đoạn hiện nay là đẩy mạnh số hóa di sản. Việc xây dựng tư liệu số, đưa các loại hình nghệ thuật truyền thống lên nền tảng số và mạng xã hội sẽ giúp di sản được lưu giữ lâu dài, tiếp cận hiệu quả hơn với giới trẻ - những người quen thuộc với công nghệ và không gian mạng.
Ngoài ra, thành phố cũng đặc biệt quan tâm đến việc vinh danh nghệ sĩ, nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân nhân dân hằng năm. Đây là sự ghi nhận kịp thời, tiếp thêm động lực để các nghệ nhân tiếp tục giữ lửa, truyền dạy và lan tỏa những giá trị văn hóa quý báu cho cộng đồng.
- Trân trọng cảm ơn bà!
Hiện nay, Trung tâm Văn hóa, Điện ảnh và Triển lãm thành phố Hải Phòng đang quản lý 46 câu lạc bộ với khoảng 1.500 hội viên, hoạt động ở nhiều lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật - sinh hoạt cộng đồng.
Năm 2025, các câu lạc bộ đã tham gia biểu diễn, phục vụ hiệu quả nhiều sự kiện lớn của thành phố và lễ hội truyền thống; trong đó, các câu lạc bộ ca trù, chèo, hát văn, hát xẩm để lại nhiều dấu ấn.
Bước sang năm 2026, trung tâm tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn, đẩy mạnh bảo tồn và truyền dạy di sản - nhất là cho thế hệ trẻ, mở rộng không gian biểu diễn, tăng cường phối hợp giữa các đơn vị, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân.
Nguồn: https://baohaiphong.vn/giu-lua-nghe-thuat-dan-gian-hai-phong-tu-hoat-dong-cac-cau-lac-bo-534202.html
Bình luận (0)