Powered by Techcity

Căn cứ địa Lạt Sơn –Nơi lưu giữ dấu ấn lịch sử đậm nét về hoạt động của Nữ tướng Lê Chân

Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng vào mùa Xuân Canh Tý năm 40 (sau Công nguyên) là cuộc khởi nghĩa đầu tiên của nhân dân Âu Lạc chống lại thế lực phong kiến Đông Hán phương Bắc, được nhân dân khắp nơi ủng hộ, hưởng ứng, tạo thành sức mạnh như vũ bão đã đi vào lịch sử dân tộc, in đậm trong tâm tư, tình cảm mỗi người dân Việt Nam như một huyền thoại. Trong cuộc tập hợp nghĩa quân đứng lên khởi nghĩa đó, trên vùng đất Hà Nam đã ghi dấu nhiều sự kiện, trong đó vùng đất Lạt Sơn – nơi mà Nữ tướng Lê Chân lập căn cứ và hy sinh tại đây đã minh chứng cho điều đó.

Nữ tướng Lê Chân vốn quê gốc ở trang An Biên, huyện Đông Triều (nay thuộc huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh). Nghe tin Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa, Lê Chân đã cùng một số tướng lĩnh của trang An Biên hưởng ứng cuộc khởi nghĩa và đã lập được nhiều chiến công. Khởi nghĩa giành thắng lợi, Trưng Trắc xưng vương, phong Lê Chân là “Thánh Chân công chúa” giao nhiệm vụ: “Chưởng quản binh quyền nội bộ” đóng bản doanh ở trung tâm Giao Chỉ để coi giữ vùng biển phía Đông (Đông Bắc nước ta). Thời gian sau, nhà Đông Hán lại sai Mã Viện mang quân quay trở lại xâm lược ta, cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng bị thất bại, Lê Chân đã bí mật đưa đoàn quân của mình tới hoạt động tại vùng Hải Phòng (Kiến An) – Hải Dương – Thái Bình – Hà Nam ngày nay.

Căn cứ địa Lạt Sơn –Nơi lưu giữ dấu ấn lịch sử đậm nét về hoạt động của Nữ tướng Lê Chân

Núi Gát Dâu- Nơi Nữ tưỡng Lê Chân hy sinh.

Khi cuộc chiến chống quân xâm lược Đông Hán rơi vào thế nguy cấp, Nữ tướng Lê Chân tiếp tục cùng thủy binh xuôi về nam đồng bằng sông Hồng và chọn vùng rừng núi hiểm trở Lạt Sơn (Kim Bảng, Hà Nam) để làm căn cứ phòng thủ chặn quân Đông Hán. Sở dĩ Lê Chân chọn Lạt Sơn làm căn cứ địa vì nơi đây có vị trí hiểm yếu, lưng tựa vào dãy núi hình cánh cung ở phía Tây chạy từ Bắc xuống Nam; trước mặt, phía Đông là sông Đáy, sông Ngân như hai hào nước. Địa hình căn cứ tiến có thể đánh, lui có thể giữ, đầu cuối hô ứng lẫn nhau. Trận địa phòng thủ được xây dựng ở các thung lũng trước núi, ở các hang động và các đồi đất lẫn đá kéo dài khoảng 7km từ Bắc xuống Nam, điểm đầu căn cứ là vị trí Đền thờ Nữ tướng Lê Chân hiện nay, điểm cuối là núi Giát Dâu nơi nữ tướng hy sinh. Các tên thung, núi đồi và ký ức dân gian, mặc dù đã trải qua gần 2000 năm vẫn giúp đời sau hình dung được những nét cơ bản về căn cứ và những trận chiến oanh liệt cuối cùng của Nữ tướng Lê Chân.

Đầu căn cứ ở phía Bắc, đặt tiền đồn ở thung Mộc Bài, nơi đây bố trí đội quân tiên phong chặn mũi tiến công đầu tiên của quân thù… phía sau Mộc Bài là đồi Dốc Voi Trượt nơi bố trí đội tượng binh. Tiếp xuống phía Nam, lần lượt là thung Hóc Bạc có kho lương thực, hậu cần; thung Bể (hay còn gọi là thung Mơ), thung Dâu nơi đóng đại quân. Hang Diêm trên sườn núi phía Nam thung Bể là nơi đặt tổng hành dinh. Phía Tây thung Dâu là núi Thượi (cao khoảng 225m), nơi đặt vọng gác, quan sát được toàn bộ căn cứ. Gần núi Thượi có đồi Điểm quân, có lẽ là địa điểm tập hợp, kiểm đếm số lượng binh sĩ. Sau Thung Dâu là hai thung Đội Nhất, Đội Nhì, nơi trú đóng của hai đội quân, thung Đồng Loạn gần địa điểm Giát Dâu, nơi diễn ra trận quyết chiến ác liệt nhất giữa nghĩa quân và quân xâm lược. Đồi Ông Tượng, điểm đầu căn cứ cách không xa sông Ngân về phía Tây. Cách vị trí đền bà Lê Chân hiện nay khoảng 3km là thung Trống (nhân dân địa phương giải thích là nơi có lầu trống dùng để đánh cầm canh và hiệu lệnh chiến đấu). Một số địa danh trong khu căn cứ như đồi Dướn, Non Tiên, thung Thùng Chạ, đặc biệt hồ Trứng rộng mấy chục mẫu.

Việc xây dựng, củng cố căn cứ của Nữ tướng Lê Chân còn chưa thực sự hoàn tất thì Mã Viện đã đưa quân đến vây hãm, mở nhiều trận tấn công. Nữ tướng Lê Chân tổ chức kháng cự cả trong các thung và trên dòng sông Ngân. Các trận đánh ác liệt diễn ra, quân ta chiến đấu kiên cường. Biết không đủ lực lượng đánh bại quân thù, nữ tướng cho binh sĩ bí mật rút khỏi căn cứ để kháng chiến lâu dài, còn nữ tướng và số ít tướng lĩnh, một bộ phận quân sĩ ở lại tử thủ. Quân giặc nhanh chóng phá vỡ tiền đồn Mộc Bài, tràn vào thung Hiên, thung Bể, dồn nghĩa quân về Đồng Gơ. Trận huyết chiến ác liệt cuối cùng diễn ra ở thung Đồng Loạn, Nữ tướng Lê Chân cùng mấy tướng tâm phúc rút lên núi Giát Dâu. Từ đỉnh núi cao, sườn dốc đứng, Nữ tướng Lê Chân gieo mình tự vẫn để khỏi phải sa vào tay giặc (núi này cách đền bà Lê Chân hiện nay khoảng 7 km về phía Tây). Thời khắc ấy vào buổi chiều ngày 13 tháng 7 năm Qúy Mão (năm 43). Mấy tướng tâm phúc đã mai táng Nữ tướng Lê Chân ở một hang động trong căn cứ Lạt Sơn. Sau này, để khắc ghi, tưởng nhớ công lao to lớn của Nữ tướng Lê Chân, người dân Thanh Sơn đã thành kính tôn vinh Bà với danh hiệu cao quý: “Đức Thánh Mẫu”, đồng thời tạc tượng và lập đền thờ ở cửa rừng, trên đồi Ông Tượng.

Căn cứ địa Lạt Sơn –Nơi lưu giữ dấu ấn lịch sử đậm nét về hoạt động của Nữ tướng Lê Chân

Cụm di tích Căn cứ Lạt Sơn, đền thờ Nữ tướng Lê Chân.

Gần 2000 năm đã trôi qua, song những tên đất, tên núi, tên sông, di tích, di vật tồn tại nơi đây vẫn còn đó, gợi nhắc cho các thế hệ hôm nay về địa danh lịch sử gắn truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc. Với nguồn tư liệu chữ Hán: Hiện nay ở trên vách đá thung Bể còn lưu lại 3 bia đá: 1 bia có niên đại năm 1552 (đời vua Mạc Tuyên Tông); 2 bia còn lại có niên đại năm 1672 (đời vua Lê Gia Tông). Nội dung bia cho biết việc xây chùa Thánh Chân, khởi nguồn là Tiên Động Thánh Chân. Về sắc phong: ở đền Lê Chân còn lưu giữ 7 đạo sắc với các mỹ tự: “Quốc Mẫu Nữ chúa”, “Thủy Tinh Công chúa”, “Xuân Anh Công chúa”, trong đó có 2 đạo niên hiệu Thành Thái thứ 15 (1903); 1 đạo niên hiệu Duy Tân thứ 3 (1909); 1 đạo sắc niên hiệu Duy Tân thứ 5 (1911); 3 đạo niên hiệu Khải Định thứ 9 (1924). Đây là nguồn tư liệu có giá trị, góp phần minh chứng khẳng định về sự tồn tại Căn cứ Lạt Sơn trong lịch sử.

Cùng với văn bia lưu trên vách đá, vùng căn cứ địa Lạt Sơn còn có các không gian tâm linh thờ tự, đến ngày nay vẫn còn hiện hữu như: Đền Lê Chân; chùa Thánh Chân; địa điểm Giát Dâu – nơi Nữ tướng Lê Chân tuẫn tiết. Một điểm rất đáng lưu ý nữa là địa danh, địa điểm thờ Nữ tướng Lê Chân nằm trong một vùng sinh thái đồng bằng xen lẫn đồi gò bán sơn địa, phù hợp dưới con mắt của người dụng binh. Nơi đây có núi, có sông mà dòng sông Đáy, sông Ngân là mạch huyết quan trọng trong lưu thông và kết nối của các cư dân vùng; cùng với đó là các dải núi đá vôi thấp xen với thung lũng rất phù hợp để bố phòng quân sự. Xen giữa cảnh quan núi và sông là những vạt đồng bằng trù phú có thể cung cấp lương thảo phục vụ kháng chiến. Văn bia Thượng điện chùa Thập địa Động Tiên Thánh Chân, soạn năm Tân Hợi (1672), cho biết: “xã Lạt Sơn, huyện Kim Bảng là nơi danh lam thắng cảnh do trời đất tạo nên. Bên trong là tiên cảnh Bồ đà, tam thắng thượng tự. Bên ngoài có thập địa Động Tiên Thánh Chân”. Đặc biệt, với khu vực núi Giát Dâu là nơi nữ tướng hy sinh, do nằm sâu trong rừng và tiếp giáp với tỉnh Hoà Bình nên cảnh quan còn rất hoang sơ, có thảm thực vật rất phong phú, đa dạng, có nhiều cây thuốc quý và là môi trường sinh sống của nhiều loài động vật hoang dã.

Với những giá trị về lịch sử, văn hóa, khoa học nêu trên, vùng căn cứ địa Lạt Sơn (với 3 địa điểm tiêu biểu: Đền Lê Chân, Động Thánh Chân, núi Giát Dâu) – vừa là nơi ghi dấu những sự kiện lịch sử, vừa là nơi thờ phụng, tôn vinh công lao của Nữ tướng Lê Chân đối với vùng đất này, đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ra Quyết định xếp hạng Di tích cấp quốc gia loại hình lưu niệm sự kiện vào đầu năm 2023.

 Đỗ Văn Hiến

Cùng chủ đề

Bệnh nặng thêm vì tự ý điều chỉnh liều thuốc

Mắc một sai lầm, người đàn ông nhập viện cấp cứu sau 16 năm chung sống hòa bình với viêm gan B. Người đàn ông 62 tuổi đến Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC kiểm tra do xuất hiện tiểu sậm màu, mệt mỏi và chán ăn nên trong 1 tuần. Trong lần kiểm tra này, bệnh nhân bất ngờ phải nhập viện điều trị để tránh bệnh tiến triển nặng, có nguy cơ đe dọa tính mạng, do đợt bùng phát...

Cú hích lớn cho cao tốc Phủ Lý

Là trục giao thông chính, huyết mạch nối tỉnh Nam Định và tiểu vùng phía Nam Đồng bằng sông Hồng, tuyến cao tốc Phủ Lý – Nam Định đang được đề xuất sử dụng vốn đầu tư công để triển khai xây dựng. Một đoạn đường Phủ Lý – Nam Định được thông xe vào năm 2014 Trục giao thông huyết mạch Mặc dù chưa đến mức tuyệt đối, nhưng những ý kiến của Bộ Giao thông – Vận tải (GTVT) trong...

Đi ngang ngày cuối tuấn, giao dịch quanh mức 64.000 đồng/kg

Giá heo hơi miền Bắc hôm nay ngày 21/7/2024 Tại khu vực miền Bắc, giá heo hơi hôm nay ngày 21/7/2024 đi ngang trên diện rộng và giao dịch trong khoảng 65.000 – 66.000 đồng/kg. Thương lái tại Thái Bình thu mua heo hơi ở mức 66.000 đồng/kg ngang bằng với tại Bắc Giang, Hưng Yên, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc. Đây là mức giá cao nhất khu vực. Giá heo hơi hôm nay tại khu vực miền Bắc 21/7/2024 cao nhất 66.000...

Cùng tác giả

Hà Nam vượt kế hoạch gieo cấy lúa múa

Theo báo cáo của ngành nông nghiệp, địa phương trong tỉnh đã hoàn thành việc gieo cấy trên 28.000 ha lúa Mùa theo lịch thời vụ, đạt 100,38% so với kế hoạch. Trong đó huyện Kim Bảng có tiến độ nhanh nhất, đến ngày 30/6 toàn huyện đã cơ bản hoàn thành việc gieo cấy lúa Mùa. 5 địa phương còn lại đều cơ bản hoàn thành vào đầu tháng 7. Như vậy so với mọi năm, sản xuất vụ...

Hà Nam: Tốc độ tăng trưởng GRDP đứng thứ nhất vùng Đồng bằng sông Hồng

Ngày 16/7, HĐND tỉnh Hà Nam khóa XIX, nhiệm kỳ 2021-2026 đã khai mạc Kỳ họp thứ 18 (Kỳ họp thường lệ giữa năm 2024). Các đồng chí chủ tọa, điều hành Kỳ họp. Sáu tháng đầu năm 2024, với sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, kịp thời, hiệu quả của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh; sự nỗ lực của các cấp, các ngành, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, tình hình kinh tế-xã hội trên địa bàn tỉnh Hà Nam...

Hà Nam trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch Việt Nam

Ngay sau khi được hoạt động trở lại sau đại dịch COVID-19, ngành du lịch tỉnh Hà Nam đã đạt được những kết quả ngoạn mục, lượng du khách đến với Hà Nam liên tục lập kỷ lục mới trở thành một trong những điểm sáng trên bản đồ du lịch Việt Nam. Đây chính là thành quả từ những nỗ lực của các cấp chính quyền địa phương để định hình lại ngành du lịch, cũng như sự...

Chùa Tam Chúc, Hà Nam

Nằm ở thị trấn Ba Sao, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, quần thể du lịch chùa Tam Chúc là điểm đến tâm linh khá nổi tiếng ở Việt Nam và cũng là một trong những ngôi chùa lớn nhất thế giới. Chùa Tam Chúc sở hữu khung cảnh thơ mộng hữu tình với hồ nước mênh mông ở phía trước, những dãy núi đá vôi hùng vĩ ở phía sau và các khu rừng tự nhiên bao quanh....

Văn hiến Hà Nam – Đôi nét phác thảo

Danh xưng Hà Nam lần đầu tiên xuất hiện trên bản đồ Việt Nam cuối năm 1890, song còn trải qua mấy lần biến đổi. Để rồi ngày 6/11/1996, theo Nghị quyết của Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, tỉnh Hà Nam được tái lập. Hà Nam trong quá khứ thuộc các đơn vị hành chính cấp độ khác nhau. Lịch sử vùng đất này theo nghĩa rộng đã bắt đầu từ thời đại đồ đá mới, cách ngày nay...

Cùng chuyên mục

Hà Nam vượt kế hoạch gieo cấy lúa múa

Theo báo cáo của ngành nông nghiệp, địa phương trong tỉnh đã hoàn thành việc gieo cấy trên 28.000 ha lúa Mùa theo lịch thời vụ, đạt 100,38% so với kế hoạch. Trong đó huyện Kim Bảng có tiến độ nhanh nhất, đến ngày 30/6 toàn huyện đã cơ bản hoàn thành việc gieo cấy lúa Mùa. 5 địa phương còn lại đều cơ bản hoàn thành vào đầu tháng 7. Như vậy so với mọi năm, sản xuất vụ...

Hà Nam: Tốc độ tăng trưởng GRDP đứng thứ nhất vùng Đồng bằng sông Hồng

Ngày 16/7, HĐND tỉnh Hà Nam khóa XIX, nhiệm kỳ 2021-2026 đã khai mạc Kỳ họp thứ 18 (Kỳ họp thường lệ giữa năm 2024). Các đồng chí chủ tọa, điều hành Kỳ họp. Sáu tháng đầu năm 2024, với sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, kịp thời, hiệu quả của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh; sự nỗ lực của các cấp, các ngành, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, tình hình kinh tế-xã hội trên địa bàn tỉnh Hà Nam...

Chùa Tam Chúc, Hà Nam

Nằm ở thị trấn Ba Sao, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, quần thể du lịch chùa Tam Chúc là điểm đến tâm linh khá nổi tiếng ở Việt Nam và cũng là một trong những ngôi chùa lớn nhất thế giới. Chùa Tam Chúc sở hữu khung cảnh thơ mộng hữu tình với hồ nước mênh mông ở phía trước, những dãy núi đá vôi hùng vĩ ở phía sau và các khu rừng tự nhiên bao quanh....

Văn hiến Hà Nam – Đôi nét phác thảo

Danh xưng Hà Nam lần đầu tiên xuất hiện trên bản đồ Việt Nam cuối năm 1890, song còn trải qua mấy lần biến đổi. Để rồi ngày 6/11/1996, theo Nghị quyết của Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, tỉnh Hà Nam được tái lập. Hà Nam trong quá khứ thuộc các đơn vị hành chính cấp độ khác nhau. Lịch sử vùng đất này theo nghĩa rộng đã bắt đầu từ thời đại đồ đá mới, cách ngày nay...

Khí hậu, thủy văn tỉnh Hà Nam

Khí hậu Hà Nam có điều kiện thời tiết, khí hậu mang đặc trưng của khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng và ẩm ướt. Nhiệt độ trung bình hàng năm vào khoảng 23-24oC, số giờ nắng trung bình khoảng 1300-1500giờ/năm. Trong năm thường có 8-9 tháng có nhiệt độ trung bình trên 20oC (trong đó có 5 tháng có nhiệt độ trung bình trên 25oC) và chỉ có 3 tháng nhiệt độ trung bình dưói 20oC, nhưng không có tháng nào...

Hà Nam – Vùng đất hấp dẫn đầu tư

Hà Nam nằm ở tọa độ địa lý trên 20o vĩ độ Bắc và giữa 105o - 110o kinh độ Đông, phía Tây - Nam châu thổ sông Hồng, trong vùng trọng điểm phát triển kinh tế Bắc Bộ. Tỉnh Hà Nam cách thủ đô Hà Nội hơn 50 km (là cửa ngõ phía Nam của thủ đô), phía Bắc giáp với Hà Nội, phía Đông giáp với Hưng Yên và Thái Bình, phía Nam giáp Nam Định và Ninh Bình, phía Tây...

Cá kho làng Vũ Đại, món ăn trứ danh tỉnh Hà Nam

Đặc sản Hà Nam thu hút du khách bởi những món ăn mang đậm hương vị đồng quê, khiến bạn ăn một lần là nhớ mãi. Cách Hà Nội không xa, Hà Nam được nhiều du khách lựa chọn làm điểm nghỉ dưỡng phù hợp cho những ngày cuối tuần. Tuy không có những danh lam thắng cảnh hữu tình nhưng nơi đây lại nổi tiếng nhờ những đặc sản thơm ngon, hấp dẫn. Cá kho làng Vũ Đại  Nhắc đến đặc sản Hà...

Bữa sáng ở Phủ Lý với bánh đa cá rô và bánh cuốn

Bánh đa cá rô và bánh cuốn chả nướng thường được du khách thưởng thức trên hành trình di chuyển từ Hà Nội xuống phía Nam. Cách thủ đô Hà Nội khoảng 60 km về phía nam, nằm trên quốc lộ 1A là thành phố Phủ Lý. Nơi đây thường được coi là trạm dừng chân nghỉ ngơi, ăn sáng cho các du khách trên hành trình di chuyển từ Hà Nội đến Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An... Cứ...

Bản sao quốc bảo nhà Trần ở chùa Tam Chúc

Vạc Phổ Minh, một trong tứ đại khí An Nam thời Lý, Trần được phục dựng với 22 tấn đồng, đặt trước đại điện chùa Tam Chúc. Vạc tại chùa Tam Chúc có khác biệt với phiên bản gốc. Bốn mặt của chiếc vạc được trang trí cầu kỳ hình ảnh của những công trình tâm linh nổi tiếng tại Việt Nam: các quần thể du lịch Tràng An, chùa Bái Đính và Tam Chúc, Hành cung Vũ Lâm nhà...

Cẩm nang du lịch Hà Nam

Hà Nam nằm ở cửa ngõ phía nam Hà Nội, cách thủ đô khoảng 65km. Đây là mảnh đất phù hợp để du lịch tâm linh, văn hóa và ẩm thực khi có các di tích lịch sử, thắng cảnh và làng nghề nổi tiếng. Du lịch Hà Nam mùa nào Hà Nam có khí hậu giống các tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng: mùa hè nóng ẩm và mùa đông lạnh. Nơi đây phù hợp để ghé thăm vào cả...

Tin nổi bật

Tin mới nhất