Được Vua Lý Công Uẩn cho khởi tạo và tổ chức, Lễ hội Gióng đền Phù Đổng có phần lễ và phần hội đan xen nhau với nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc. Năm 2010, cùng với Lễ hội Gióng đền Sóc, Lễ hội Gióng đền Phù Đổng được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Năm nay, lễ hội diễn ra từ ngày 17 đến 25-5, trong đó cao điểm từ ngày 23 đến 25-5 (tức từ mồng 7 đến mồng 9 tháng tư âm lịch). Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với các nghi lễ truyền thống như: Tế Thánh, khám đường, rước nước, hội trận truyền thống...; phần hội được mở rộng về quy mô và nội dung với các chương trình nghệ thuật, thể thao, giới thiệu các sản phẩm OCOP, nông sản.

Ông Hiệu cờ tại Lễ hội Gióng đền Phù Đổng.Ảnh: QUỐC VƯỢNG 

Trong lễ hội, ngoài các vai diễn như làng Áo đỏ, Áo đen, đoàn Phù giá, Ải Lao, Ông Hổ... tượng trưng cho các thành phần xã hội và muông thú theo Thánh Gióng ra trận, vai diễn Ông Hiệu luôn nhận được sự quan tâm của nhân dân và du khách. Theo người dân xã Phù Đổng, mỗi Ông Hiệu có ý nghĩa và nhiệm vụ riêng: Hiệu cờ tượng trưng cho uy nghiêm Thánh Gióng, phất cờ lệnh trong các trận đánh; Hiệu trống và Hiệu chiêng luân phiên đánh trống, chiêng thể hiện cho lệnh xuất quân, thu quân nhịp nhàng của đoàn quân Thánh Gióng; Hiệu Trung quân tượng trưng cho quan triều đình Hùng Vương, điều khiển toàn bộ hội trận. 

Người vào vai Ông Hiệu là đàn ông từ 18 đến 40 tuổi thuộc làng Phù Đổng (xã Phù Đổng) và làng Đổng Xuyên (xã Thuận An). Họ là những người có lối sống lành mạnh, tư cách tốt, gia đình có uy tín và khá về kinh tế. Từ khi nhận vai, các Ông Hiệu sống trong dinh riêng, khu vực sinh hoạt tách biệt với người thân trong gia đình. Mỗi Ông Hiệu có đội quân khoảng 30 người hộ vệ; 6 người hầu thân cận; 1 thầy dạy. Trong những ngày diễn ra lễ hội, chỉ những người này mới được phép giao tiếp với Ông Hiệu. Tất cả mọi người gọi Ông Hiệu là Ông, kiêng gọi tên riêng, bởi họ đã được coi là “người nhà Thánh”.

Anh Vương Việt Anh, 25 tuổi, người từng vào vai Ông Hiệu chiêng chia sẻ: “Mỗi cử chỉ, hành động của Ông Hiệu đều phải chính xác, mạnh mẽ. Những động tác nhỏ nhất như: Đi, đứng, biểu cảm gương mặt, nghi thức đánh trống, đánh chiêng, phất cờ... đều phải kiên trì, nghiêm túc tập dượt nhiều lần. Với tôi, nghi lễ khó nhất là lễ Thánh theo kiểu chữ “đinh” như một võ tướng, phải thực hiện đúng và rất nhanh”.

Hình tượng Ông Hiệu mà nhân dân tôn thờ trong Lễ hội Gióng đền Phù Đổng thể hiện khát vọng độc lập, tự cường và sức mạnh trường tồn của dân tộc. Lễ hội kết thúc cũng là lúc các Ông Hiệu hoàn thành nhiệm vụ, trả lại mũ, áo, cờ, hia; thoát vai diễn và trở lại cuộc sống bình thường. Nhưng những người từng vào vai Ông Hiệu vẫn luôn được dân làng kính trọng, thường lấy chức danh Ông Hiệu để gọi kèm theo tên gọi hằng ngày đến suốt đời. Và cũng vì thế, họ suốt đời cố gắng rèn luyện đạo đức để xứng danh và gìn giữ sự linh thiêng của anh hùng Thánh Gióng.

Nguồn: https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/linh-hon-cua-le-hoi-giong-den-phu-dong-1040973