Powered by Techcity

Đi tìm giống nếp tiến vua

Nếu như miền Bắc nổi tiếng với nếp cái hoa vàng Kinh Môn, nếp Tú Lệ Yên Bái, nếp cẩm Điện Biên; miền Nam vang danh với nếp ngỗng, nếp sáp Đồng Tháp Mười; thì ở miền Trung, nếp rồng một thời được trồng nhiều trên đất Nghệ – Tĩnh là giống nếp tiến vua thơm ngon nức tiếng gần xa. Về quê lúa Yên Thành (Nghệ An), vẫn nghe râm ran chuyện nếp rồng như thể những hạt trắng mẩy nồng nàn thơm hương ấy chưa bao giờ thất truyền trên đất này…

Gánh nếp rồng lên kinh

“Thân không bằng hạt nếp rồng/ Hai vai bầm tím mà trông kinh kỳ” – hai câu thơ trong nhật trình “Gánh nếp rồng lên kinh” được “nhà Nghệ học” Ninh Viết Giao ghi lại trong cuốn “Nghệ An đất phát nhân tài”, đã dẫn dụ tôi về miền quê lúa Yên Thành. Tôi quyết định “làm” một hành trình ngẫu nhiên, để ăm ắp cảm nhận về đất và người ở vùng đất đậm đặc nét văn hóa của nền văn minh lúa nước này; và gắng gom nhặt những ký ức tích cũ chuyện xưa hoài niệm về giống lúa một thuở lặn vào cùng số phận con người…

Chuyện rằng, Vua thời Nguyễn từng có chỉ dụ cho các địa phương trồng được các giống gạo tẻ, gạo nếp thơm ngon đều phải đem nộp lên triều đình. Ròng rã nắng mưa “canh” nếp, hàng năm đến vụ gặt, dân xứ Nghệ phải lựa những hạt mẩy đều, tròn chắc, bóng bẩy trắng thơm để cung tiến. Khi cân đủ số lượng triều đình quy định, làng xã cử ra những thanh niên trai tráng khỏe mạnh nhất để rồng rắn gánh gồng cõng nếp tiến vua.

Nếp thì thơm ngon tuyệt hảo, song người trồng nếp, người gánh nếp thì chẳng mấy khi được hưởng dụng. Đường xa, gánh nặng, ăn uống kham khổ, nhỡ gặp thời tiết đổ mưa bất thường cũng phải lo che cho thúng nếp, còn người đành chịu trận. Gánh nếp lên kinh là hành trình thấp thỏm, lo âu, hao tốn sức lực, bao nhọc nhằn nắng mưa đồng bãi để trồng ra hạt ngọc trời cay xót mắt người, thế mới có những câu thơ ngậm ngùi: “Mau mau cho đến kinh kỳ/ Ta trả thúng nếp, ta đi trở về/ Vợ ngồi nấu cháo le le/ Thương chồng hốc hác da đè lấy xương…”.

Đi tìm giống nếp tiến vua ảnh 2

Ông Trương Công Định trò chuyện cùng phóng viên trên đồng lúa xã Xuân Thành, huyện Yên Thành. Ảnh: Phước Anh

Cái tên nếp rồng cũng được nhiều người giải nghĩa. Người thì cho rằng có tên nếp rồng là xuất phát từ việc giống nếp này phải tiến vua; người lại liên tưởng đến hình dạng của nếp: hạt thon mẩy, đầu hạt có sợi râu dài gắn chặt như râu rồng… Nghe đâu vào mùa gặt, cánh đồng trồng nếp rồng rộ đều sắc vàng ươm, những bông lúa thon dài khẽ đổ nghiêng, đan cài vào nhau, nhìn xa xa hình dung như rồng quấn quýt. Thân lúa nếp rồng dài hơn so với những giống nếp khác, cao nhất có thể đến 1,2m, dai chắc, thời đó nhiều người dân còn lấy gốc rạ về đan liếp lợp nhà.

Hình dạng đặc biệt hiếm thấy ở các giống nếp khác đã đành, lại còn thêm hương thơm “độc nhất vô nhị”. Nhiều bậc cao niên ở quê lúa Yên Thành kể lại, nếp rồng thơm đến nỗi đi thoáng qua ruộng lúa mà mùi hương cũng vấn vít vào người; nhà nào nấu xôi, giã cốm nếp rồng thì cả làng biết. Nấu xôi nếp rồng rất nhanh chín, thậm chí không cần ngâm nước ấm qua đêm như phần lớn loại nếp khác, chỉ cần sau khi trục lúa xong, vo nếp để ráo nước rồi đặt nồi hông, hoặc nấu trực tiếp như nấu cơm là đã có đĩa xôi ngon. Nhiều bà, nhiều mẹ khéo tay còn xay nếp rồng lấy bột làm bánh. Những loại bánh mộc mạc như bánh chưng, bánh vo, bánh trôi… từ nguyên liệu nếp rồng dường như bật lên thêm vị giác cho người thưởng thức.

Có lẽ thêm một điều làm nên sự hiếm quý của nếp rồng, đó là tuy thơm ngon nhưng giống này phải trồng dài ngày hơn so với các loại khác, sản lượng lại không cao nên không phải nhà nào cũng ưu tiên trồng. Nhà nhiều nhân công, nhiều ruộng và kinh tế thoải mái mới dành một phần diện tích để trồng nếp rồng, còn lại thì phải cấy giống có sản lượng, năng suất cao để đáp ứng bữa ăn no. Sau này khi qua thời bao cấp, bước vào thời kinh tế thị trường, giống nếp rồng ít xuất hiện dần, rồi mất hẳn.

Đi tìm giống nếp tiến vua ảnh 3

Giống nếp rồng thơm ngon nhưng cho sản lượng thấp, nên bước vào thời kinh tế thị trường, giống nếp rồng ít xuất hiện dần, rồi mất hẳn. Ảnh: Phước Anh

Phục tráng giống nếp tiến vua

Nghe tôi giãi bày ý tưởng đi tìm nếp rồng, có người dặn nhớ về đất Xuân Thành, có người lại dấm dứ bảo “phải về Đô Thành nhé”, lại có người nói chắc nịch rằng “đi tìm nếp rồng mà không về Hoa Thành thì tìm sao được”… Đi để thấy, để nghe, hóa ra rằng giống nếp rồng đâu chỉ định vị ở một vùng nào cụ thể, mà được trồng ở nhiều thửa ruộng khắp các xã trên đất Yên Thành.

Tại xóm 9, xã Xuân Thành, tôi gặp ông Trương Công Định (SN 1962) – người có nhiều năm đảm nhiệm công tác hợp tác xã nông nghiệp. Ông nói, người Yên Thành từ tuổi 40, 50 trở lên, hầu như ai cũng biết và được ăn xôi, cốm làm từ nếp rồng. “Lần cuối cùng tôi ăn là cách đây khoảng hơn 20 năm, không có loại nếp nào ăn thơm ngon như nếp rồng” – ông Định nhớ lại. Tâm đắc và trăn trở với giống lúa quý gần như đã tuyệt chủng, năm 2006, ông Trương Công Định lúc bấy giờ là Chủ nhiệm HTX Nông nghiệp xã Xuân Thành tình cờ nghe nói ở Thái Bình có doanh nghiệp còn lưu giữ được giống nếp rồng, nên cất công lặn lội một chuyến ra Bắc để tìm mua.

“Tôi gặp ông Trần Mạnh Báo – Tổng Giám đốc Tổng Công ty Giống cây trồng Thái Bình trình bày nguyện vọng. Công ty này lưu giữ nhiều loại giống cây trồng quý hiếm trên khắp cả nước. Sau đó, ông ấy cho tôi một ít giống để về trồng thử” – ông Định cho biết. Số giống nhận được, ông Định về trồng trên diện tích khoảng 500m2; chăm bẵm cấy hái, đến khi thu hoạch chỉ được khoảng 3 yến. Vì nhiều nguyên nhân, ông Định tiếc nuối vì đến nay đã không giữ được giống nếp rồng thuần chủng.

Đi tìm giống nếp tiến vua ảnh 4

Ông Trương Công Định kể lại hành trình đi tìm giống nếp rồng. Ảnh: Phước Anh

Phục tráng giống nếp đặc sản truyền thống của xứ Nghệ không chỉ là mong mỏi của ông Định mà còn là của nhiều người dân quê lúa Yên Thành, của nhiều nhà khoa học nặng lòng với cây lúa. Tháng 9/2019, các nhà khoa học ở Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ Khoa học Công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ đã triển khai đề tài “Nghiên cứu, phục tráng và phát triển giống nếp rồng đặc sản trên địa bàn huyện Yên Thành”.

Thời điểm đó, những người thực hiện đề tài đã lựa chọn hàng chục người cao tuổi có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nếp rồng trên địa bàn để khảo sát tính trạng đặc trưng của cây lúa, mời một số người tham gia vào quá trình trồng để theo dõi, đánh giá sát sự sinh trưởng của cây. Qua quá trình nghiên cứu và thực hiện, đề tài đã triển khai thu thập được các dẫn liệu của giống nếp rồng đặc sản phục vụ công tác chọn lọc phục tráng; xây dựng được tiêu chuẩn phục tráng giống; chọn lọc phục tráng thành công giống nếp rồng có năng suất khá và chất lượng tốt, ổn định; sản xuất được trên 50 -70 kg hạt giống nếp rồng siêu nguyên chủng…

Cách đây vài năm, nghe đâu có thông tin khấp khởi mừng là một tập đoàn lớn đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao ấp ủ dự định đầu tư hàng nghìn tỷ đồng vào dự án trồng lúa chất lượng cao tại huyện Yên Thành, mà trọng tâm là khôi phục giống nếp rồng đặc sản quý hiếm. Tin vui ấy thắp lên trong lòng những người yêu quê niềm hy vọng vào một ngày không xa, giống nếp rồng vang danh một thuở sẽ lại đẻ nhánh trổ bông trên những cánh đồng bát ngát của huyện lúa. Mong mỏi xa hơn là giống nếp tiến vua này sẽ thành thương phẩm chất lượng cao, tự hào mang đến những mùa vàng bội thu cho quê hương…

Phước Anh

Cùng chủ đề

https://www.truyenhinhnghean.vn/thoi-su-chinh-tri/202406/cong-bo-quyet-dinh-pho-bi-thu-huyen-uy-nghi-loc-d965a0c/

Chiều 12/6, Ban Thường vụ Huyện ủy Nghi Lộc tổ chức Lễ công bố Quyết định của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về công tác cán bộ. Dự lễ có các đồng chí Nguyễn Văn Thông - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy; Võ Thị Minh Sinh - Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An.  Các đồng chí lãnh đạo tỉnh, huyện Nghi Lộc dự buổi lễ. Tại buổi lễ, đại diện...

Đảng ủy Quân sự tỉnh thông báo nhanh kết quả Hội nghị Trung ương 9, khóa XIII

Sáng 13/6, Đảng ủy Quân sự tỉnh Nghệ An tổ chức Hội nghị thông báo nhanh kết quả Hội nghị lần thứ 9, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII.  Toàn cảnh hội nghị. Tại hội nghị, thay mặt Đảng ủy Quân sự tỉnh, Đại tá Nguyễn Kỳ Hồng - Phó Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh trực tiếp thông báo nhanh những nội dung trọng tâm của Hội nghị Trung ương 9, khóa...

https://www.truyenhinhnghean.vn/thoi-su-chinh-tri/trong-tinh/202406/quan-khu-4-khai-mac-hoi-thi-dan-van-kheo-nam-2024-cum-2-4021ecb/

Sáng nay (12/6), tại Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An, Quân khu 4 tổ chức Khai mạc hội thi Dân vận khéo năm 2024 trong lực lượng vũ trang Quân khu cụm 2.  https://www.youtube.com/watch?v=vws5fX8wY8Q Các đại biểu dự hội thi. Tham dự về phía tỉnh Nghệ An có các đồng chí: Hoàng Nghĩa Hiếu, Phó Bí thư Tỉnh ủy; Lê Hồng Vinh, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh. Toàn cảnh hội thi. Hội thi "Dân vận khéo"...

https://www.truyenhinhnghean.vn/thoi-su-chinh-tri/202406/chu-tich-ubnd-tinh-tiep-va-lam-viec-voi-doan-doanh-nghiep-hoa-ky-bd74f95/

Nằm trong chương trình khảo sát tìm hiểu về môi trường đầu tư tại Nghệ An, chiều 11/6, đoàn Doanh nghiệp Hoa Kỳ do bà Cindy Shao - Chủ tịch Phòng thương mại Mỹ - Á dẫn đầu, đã làm việc với lãnh đạo UBND tỉnh. Đồng chí Nguyễn Đức Trung – Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh làm việc với đoàn. https://www.youtube.com/watch?v=ureLdjjcg7c Chào mừng đoàn công tác của Doanh nghiệp Hoa Kỳ đến thăm, khảo sát và...

https://www.truyenhinhnghean.vn/thoi-su-chinh-tri/202406/so-ket-1-nam-thao-go-cac-diem-nghen-trong-trien-khai-de-an-06-95d47d0/

Sáng nay (10/6), dưới sự chủ trì của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chính phủ tổ chức hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong triển khai Đề án 06 tại Công văn 452/TTg về đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ phát triển thương mại điện tử, chống thất thu thuế. Chủ trì tại điểm cầu Nghệ An có đồng chí Lê Hồng Vinh - Ủy viên BTV...

Cùng tác giả

Xanh mướt hàng xà cừ cổ thụ đường vào quê Bác

TPO - Trải qua hơn nửa thế kỷ, vượt qua thử thách thời gian và bao biến thiên lịch sử, hàng cây xà cừ trên quê hương Bác vẫn sừng sững vươn xanh, trở thành biểu tượng đẹp, cuốn hút du khách thập phương.

Người con muôn phương về thăm quê Bác trong ngày thống nhất non sông

TPO - Trong ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4), Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Kim Liên (huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An) đón hàng vạn du khách về dâng hương, dâng hoa, tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nghệ An tập trung nâng tầm thương hiệu các sản phẩm OCOP

Sau 5 năm triển khai, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) ở Nghệ An đạt kết quả khá thành công. Các sản phẩm mang thương hiệu OCOP đã tạo được uy tín trên thị trường, nâng cao giá trị hàng hóa, góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh. Phát triển, hoàn thiện và tập trung nâng cao chất lượng các sản phẩm OCOP trở thành giải pháp được ưu tiên trong phát triển kinh...

Quang Linh Vlogs – Khát vọng làm điều tử tế

Quang Linh - một chàng trai trẻ sinh năm 1997, quê ở Nghệ An đang góp phần làm đẹp hình ảnh đất nước, con người Việt Nam tại Châu Phi khi thực hiện nhiều hành trình thiện nguyện ý nghĩa. Kênh "Quang Linh Vlogs - Cuộc sống Châu Phi" đang cùng với Linh lan tỏa khát vọng đưa văn hóa, sự tử tế của người Việt đến với nước bạn Angola và thế giới.

Ngôi chùa trên núi giữ 4 kỷ lục Việt Nam

Chùa Đại Tuệ nằm trên đỉnh núi Đại Huệ cao 500m, với hồ nhân tạo, hệ thống câu đối đối thư pháp, những pho tượng hồng ngọc và gỗ dâu được công nhận kỷ lục Việt Nam. Chùa Đại Tuệ rộng 6.000m2, tọa lạc trên đỉnh động Thăng Thiên, thuộc dãy núi Đại Huệ, xã Nam Anh, huyện Nam Đàn, ở độ cao 500 m so với mực nước biển, là thắng cảnh nổi tiếng của Nghệ An. Tương truyền, chùa...

Cùng chuyên mục

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung gặp gỡ, làm việc với các doanh nghiệp thành phố Đông Quản

Làm việc với các doanh nghiệp thành phố Đông Quản, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung nhấn mạnh, Nghệ An luôn rộng mở và đã chuẩn bị các điều kiện cần thiết để các nhà đầu tư Trung Quốc đến nghiên cứu khảo sát và đầu tư trên địa bàn. Chiều 27/5, tiếp tục chương trình làm việc tại Trung Quốc, đồng chí Nguyễn Đức Trung - Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch...

Xanh mướt hàng xà cừ cổ thụ đường vào quê Bác

TPO - Trải qua hơn nửa thế kỷ, vượt qua thử thách thời gian và bao biến thiên lịch sử, hàng cây xà cừ trên quê hương Bác vẫn sừng sững vươn xanh, trở thành biểu tượng đẹp, cuốn hút du khách thập phương.

Người con muôn phương về thăm quê Bác trong ngày thống nhất non sông

TPO - Trong ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4), Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Kim Liên (huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An) đón hàng vạn du khách về dâng hương, dâng hoa, tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nghệ An tập trung nâng tầm thương hiệu các sản phẩm OCOP

Sau 5 năm triển khai, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) ở Nghệ An đạt kết quả khá thành công. Các sản phẩm mang thương hiệu OCOP đã tạo được uy tín trên thị trường, nâng cao giá trị hàng hóa, góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh. Phát triển, hoàn thiện và tập trung nâng cao chất lượng các sản phẩm OCOP trở thành giải pháp được ưu tiên trong phát triển kinh...

Quang Linh Vlogs – Khát vọng làm điều tử tế

Quang Linh - một chàng trai trẻ sinh năm 1997, quê ở Nghệ An đang góp phần làm đẹp hình ảnh đất nước, con người Việt Nam tại Châu Phi khi thực hiện nhiều hành trình thiện nguyện ý nghĩa. Kênh "Quang Linh Vlogs - Cuộc sống Châu Phi" đang cùng với Linh lan tỏa khát vọng đưa văn hóa, sự tử tế của người Việt đến với nước bạn Angola và thế giới.

Ngôi chùa trên núi giữ 4 kỷ lục Việt Nam

Chùa Đại Tuệ nằm trên đỉnh núi Đại Huệ cao 500m, với hồ nhân tạo, hệ thống câu đối đối thư pháp, những pho tượng hồng ngọc và gỗ dâu được công nhận kỷ lục Việt Nam. Chùa Đại Tuệ rộng 6.000m2, tọa lạc trên đỉnh động Thăng Thiên, thuộc dãy núi Đại Huệ, xã Nam Anh, huyện Nam Đàn, ở độ cao 500 m so với mực nước biển, là thắng cảnh nổi tiếng của Nghệ An. Tương truyền, chùa...

Chuyện về một dòng họ nổi tiếng ở miền Tây Nghệ An

Ở miền núi tỉnh Nghệ An, dòng họ Lang Vi được xem là "danh gia vọng tộc" với 3 đời liền có thành viên giữ chức Tri phủ phủ Tương Dương. Sau Cách mạng Tháng Tám đến nay, dòng họ Lang Vi cũng đã và đang có nhiều đóng góp trong công cuộc xây dựng quê hương, đất nước. Vang bóng một thời Trong chuyến công tác về xã Đôn Phục, huyện miền núi Con Cuông, chúng tôi được các cán...

Chủ tịch Quốc hội gặp mặt Hội Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt, tù đày tỉnh Nghệ An

Trong không khí cả nước kỷ niệm 78 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, 93 năm Ngày Xô viết Nghệ Tĩnh (12/9/1930 - 12/9/2023), chiều 8/9, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã gặp mặt Đoàn đại biểu Hội Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt, tù đày tỉnh Nghệ An. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ phát biểu tại cuộc gặp mặt. Tại cuộc gặp mặt, Chủ tịch Quốc hội Vương...

Giới thiệu hơn 100 tư liệu tại Trưng bày chuyên đề ‘Nghệ Tĩnh đỏ trong trái tim Người’

Trưng bày nhằm giúp các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ hôm nay hiểu sâu hơn về tình cảm và sự quan tâm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với Xô viết Nghệ Tĩnh. Chào mừng kỷ niệm 78 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9; 93 năm Ngày Xô viết Nghệ Tĩnh (12/9/1930 – 12/9/2023), chiều 8/9, Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh tổ chức Khai mạc Trưng bày chuyên đề “Nghệ...

Quảng bá du lịch Nghệ An tại Hội chợ Du lịch quốc tế

Từ ngày 7-9/9 diễn ra Hội chợ Du lịch quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 17 (ITE HCMC) do Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh và Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam phối hợp tổ chức, với chủ đề “Liên kết - Phát triển - Bền vững”. Hội chợ thu hút hơn 400 đơn vị, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức tham gia triển lãm và giới thiệu, quảng bá, xúc tiến thương hiệu...

Tin nổi bật

Tin mới nhất