Powered by Techcity

Những dấu mốc lịch sử hình thành tỉnh Nghệ An trong Mộc bản triều Nguyễn

Trong Mộc bản sách Đại Nam thực lục chính biên đệ nhị kỷ, quyển 41, mặt khắc 14 chép về lời khen của vua Minh Mạng dành cho “học trò người Nghệ An là khí khái, hào mại, trừ Phú Xuân và Gia Định ra thôi không đâu bằng; bởi thế thân binh của các vua thánh triều ta phần nhiều lấy ở Nghệ An, đó là điềm phước cho vương triều”.

Nằm ở Trung tâm vùng Bắc Trung Bộ, Nghệ An được xem là mảnh đất có lịch sử hình thành, phát triển khá lâu đời; Trong suốt gần một thiên niên kỷ,vùng đất nơi đây đã trải qua bao thăng trầm, biến động, nhưng những gì cốt lõi của nôi văn hóa xứ Nghệ vẫn mãi trường tồn và phát triển xuyên suốt theo thời gian, là mảnh đất “địa linh nhân kiệt”, “thành đồng ao nóng”, “đất phên dậu và là then khóa của các triều đại”. Những dấu tích văn hóa đi qua hàng ngàn năm hòa cùng với sắc màu thiên nhiên phong phú, đa dạng “Non xanh nước biếc như tranh họa đồ” đã tạo nên một Nghệ An có những dấu ấn đặc biệt rất riêng, không pha lẫn, đúng như nhận xét của nhà sử học Phan Huy Chú: “Nghệ An núi cao sông sâu, phong tục trọng hậu, cảnh tượng tươi sáng, gọi là đất danh tiếng hơn cả ở Nam châu”.

Về lịch sử tên gọi tỉnh Nghệ An, từ thời Hùng Vương lập nước, Nghệ An thuộc đất Việt Thường, nhà Hán là huyện Hàm Hoan thuộc quận Cửu Chân, nhà Ngô là Cửu Đức, nhà Đinh, nhà Lê gọi là Hoan Châu, lúc này Hoan châu thống lĩnh 4 huyện là Cửu Đức, Phố Dương, Việt Thường và Hoài Hoan. Đây chính là Mộc bản sách Khâm định Việt sử thông giám cương mục khắc về lịch sử tên gọi vùng đất Nghệ An từ thời Hùng Vương dựng nước đến thời Tiền Lê.

Tại Mộc bản sách Đại Việt sử ký toàn thư, quyển 2, mặt khắc 4, khắc về việc Vua Lý Thái Tổ cho đổi Hoan Châu làm Trại. Đến thời vua Lý Thái Tông năm Thiên Thành thứ 3 (1030), năm Thiên Thành thứ 3, đổi Hoan Châu là Nghệ An. Tên gọi Nghệ An bắt đầu từ đây. Đến tháng 11 năm Tân Tỵ (1041) vua Lý Thái Tông cử Uy Minh hầu Lý Nhật Quang làm Tri Châu Nghệ An.

Bước sang thời Trần, năm 1375, vua Trần Duệ Tông cho đổi Hoan Châu thành 4 lộ: Nhật nam, Nghệ An nam, Nghệ An bắc và Nghệ An trung. Năm 1379, vua Trần Thuận Tông lại cho đổi trấn Nghệ An thành trấn Lâm An.

Năm Bính Tuất (1466), vua Lê Thánh Tông cho đặt các đơn vị hành chính trong nước làm 12 đạo thừa tuyên, trong đó có Đạo thừa tuyên Nghệ An, năm 1469 vua Lê Thánh Tông ấn định các đơn vị hành chính trực thuộc đạo Thừa Tuyên Nghệ An: Nghệ An lúc này quản lĩnh 8 phủ, 18 huyện và 2 châu. Đến năm Canh Tuất (1490), vua Lê Thánh Tông cho đổi thừa tuyên Nghệ An thành Xứ Nghệ An. Cuối thế kỷ XVIII, dưới triều Tây Sơn, vua Quang Trung Nguyễn Huệ đã cho đổi trấn Nghệ An là Trung Đô hay còn được gọi là trấn Nghĩa An, nhà vua bàn việc dời kinh đô từ Phú Xuân về Nghệ An với tướng Nguyễn Quang Diệu, nhà vua còn cho sửa thành lũy, đặt kho tàng và dùng binh túc trực ở đấy.

Về địa giới hành chính của Nghệ An ngày một mở rộng, dưới thời vua Lê Thánh Tông, Nghệ An lúc này quản lĩnh 8 phủ, 18 huyện và 2 châu. Năm 1802, sau khi lên ngôi hoàng đế, vua Gia Long ấn định các đơn vị hành chính trực thuộc trấn Nghệ An: Trấn Nghệ An có 9 phủ là Đức Quang, Diễn Châu, Hà Hoa, Anh Đô, Trà Lân, Quỳ Châu, Trấn Ninh, Lâm An, Ngọc Ma và 18 huyện bao gồm: Hương Sơn, Nghi Xuân, Thanh Chương, La Sơn, Châu Lộc, Thiên Lộc, Đông Thành, Quỳnh Lưu, Kỳ Hoa, Thạch Hà, Nam Đường, Hưng Nguyên, Tương Dương, Vĩnh Hòa, Hội Nguyên, Kỳ Sơn, Thuý Vân, Trung Sơn.

Đi suốt chiều dài lịch sử, Nghệ An có vị trí chiến lược quan trọng, có những đóng góp to lớn cho công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc, người dân Xứ Nghệ luôn giữ được nét văn hóa đặc trưng trong phong tục tập quán, văn hóa cội nguồn, tinh thần hiếu học: tại Mộc bản sách Đại Nam nhất thống chí quyển 14, mặt khắc 16 chép “Học trò chuộng khí tiết, phần nhiều phóng khoáng, dốc chí học hành, văn chương kiệt xuất, không thích hoa mỹ. Khéo việc hàng quán, buôn bán qua lại, chăm chỉ canh tác ruộng đồng, quen việc cần kiệm. Vì đất xấu dân nghèo nên bản tính mộc mạc, luôn chăm chỉ, đôn hậu, vốn trọng uy danh, dạy việc công nghĩa. Phong tục giản đơn, đỗ đạt làm quan vẻ vang, thời nào cũng có người tài khắp cả triều đình và ngoài biên, tên tuổi được ghi trong sách vở. Người ở Hoan Châu tài giỏi, ham học, những điều trông thấy đều được truyền lại”.

Trong Mộc bản sách Đại Nam thực lục chính biên đệ nhị kỷ, quyển 41, mặt khắc 14 chép về lời khen của vua Minh Mạng dành cho “học trò người Nghệ An là khí khái, hào mại, trừ Phú Xuân và Gia Định ra thôi không đâu bằng; bởi thế thân binh của các vua thánh triều ta phần nhiều lấy ở Nghệ An, đó là điềm phước cho vương triều”.

Xứ Nghệ còn được thể hiện rõ hơn là quê hương của những bậc hiền tài. Bởi những người con của quê hương Xứ Nghệ, đem trí dũng phò vua, giúp nước tiêu biểu như: Mai Hắc Đế – Người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống lại ách đô hộ của nhà Đường, Nguyễn Cảnh Mô – Vị tướng tài ba trong lịch sử dân tộc, Quang Trung Nguyễn Huệ – Vị hoàng đế uy dũng của Triều Tây Sơn, Đông các Đại học sĩ Cao Xuân Dục, Tiến sĩ xuất thân Văn Đức Giai, Khai quốc công thần Nguyễn Đình Đắc, Trước tác Hàn Lâm Viện Nguyễn Tiếp Phương, Bố chánh sứ Hà Nội Lê Nguyên Trung, Át sát sứ Bình Thuận Nguyễn Xuân Ôn, Nhà chí sỹ yêu nước Phan Bội Châu, cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, …

Triển lãm “Những dấu mốc lịch sử hình thành tỉnh Nghệ An trong mộc bản triều Nguyễn – di sản tư liệu thế giới” và Triển lãm ảnh “Nghệ An hội nhập và phát triển” được tổ chức nhân dịp Kỷ niệm 990 năm danh xưng Nghệ An, là hoạt động thiết thực, góp phần gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp trong thời kỳ hội nhập và phát triển; bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước và quyết tâm xây dựng Nghệ An trở thành tỉnh phát triển như sinh thời Bác Hồ kính yêu hằng mong muốn.

Quỳnh Hoa

Cùng chủ đề

https://www.truyenhinhnghean.vn/thoi-su-chinh-tri/202406/cong-bo-quyet-dinh-pho-bi-thu-huyen-uy-nghi-loc-d965a0c/

Chiều 12/6, Ban Thường vụ Huyện ủy Nghi Lộc tổ chức Lễ công bố Quyết định của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về công tác cán bộ. Dự lễ có các đồng chí Nguyễn Văn Thông - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy; Võ Thị Minh Sinh - Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An.  Các đồng chí lãnh đạo tỉnh, huyện Nghi Lộc dự buổi lễ. Tại buổi lễ, đại diện...

Đảng ủy Quân sự tỉnh thông báo nhanh kết quả Hội nghị Trung ương 9, khóa XIII

Sáng 13/6, Đảng ủy Quân sự tỉnh Nghệ An tổ chức Hội nghị thông báo nhanh kết quả Hội nghị lần thứ 9, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII.  Toàn cảnh hội nghị. Tại hội nghị, thay mặt Đảng ủy Quân sự tỉnh, Đại tá Nguyễn Kỳ Hồng - Phó Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh trực tiếp thông báo nhanh những nội dung trọng tâm của Hội nghị Trung ương 9, khóa...

https://www.truyenhinhnghean.vn/thoi-su-chinh-tri/trong-tinh/202406/quan-khu-4-khai-mac-hoi-thi-dan-van-kheo-nam-2024-cum-2-4021ecb/

Sáng nay (12/6), tại Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An, Quân khu 4 tổ chức Khai mạc hội thi Dân vận khéo năm 2024 trong lực lượng vũ trang Quân khu cụm 2.  https://www.youtube.com/watch?v=vws5fX8wY8Q Các đại biểu dự hội thi. Tham dự về phía tỉnh Nghệ An có các đồng chí: Hoàng Nghĩa Hiếu, Phó Bí thư Tỉnh ủy; Lê Hồng Vinh, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh. Toàn cảnh hội thi. Hội thi "Dân vận khéo"...

https://www.truyenhinhnghean.vn/thoi-su-chinh-tri/202406/chu-tich-ubnd-tinh-tiep-va-lam-viec-voi-doan-doanh-nghiep-hoa-ky-bd74f95/

Nằm trong chương trình khảo sát tìm hiểu về môi trường đầu tư tại Nghệ An, chiều 11/6, đoàn Doanh nghiệp Hoa Kỳ do bà Cindy Shao - Chủ tịch Phòng thương mại Mỹ - Á dẫn đầu, đã làm việc với lãnh đạo UBND tỉnh. Đồng chí Nguyễn Đức Trung – Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh làm việc với đoàn. https://www.youtube.com/watch?v=ureLdjjcg7c Chào mừng đoàn công tác của Doanh nghiệp Hoa Kỳ đến thăm, khảo sát và...

https://www.truyenhinhnghean.vn/thoi-su-chinh-tri/202406/so-ket-1-nam-thao-go-cac-diem-nghen-trong-trien-khai-de-an-06-95d47d0/

Sáng nay (10/6), dưới sự chủ trì của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chính phủ tổ chức hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong triển khai Đề án 06 tại Công văn 452/TTg về đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ phát triển thương mại điện tử, chống thất thu thuế. Chủ trì tại điểm cầu Nghệ An có đồng chí Lê Hồng Vinh - Ủy viên BTV...

Cùng tác giả

Xanh mướt hàng xà cừ cổ thụ đường vào quê Bác

TPO - Trải qua hơn nửa thế kỷ, vượt qua thử thách thời gian và bao biến thiên lịch sử, hàng cây xà cừ trên quê hương Bác vẫn sừng sững vươn xanh, trở thành biểu tượng đẹp, cuốn hút du khách thập phương.

Người con muôn phương về thăm quê Bác trong ngày thống nhất non sông

TPO - Trong ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4), Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Kim Liên (huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An) đón hàng vạn du khách về dâng hương, dâng hoa, tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nghệ An tập trung nâng tầm thương hiệu các sản phẩm OCOP

Sau 5 năm triển khai, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) ở Nghệ An đạt kết quả khá thành công. Các sản phẩm mang thương hiệu OCOP đã tạo được uy tín trên thị trường, nâng cao giá trị hàng hóa, góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh. Phát triển, hoàn thiện và tập trung nâng cao chất lượng các sản phẩm OCOP trở thành giải pháp được ưu tiên trong phát triển kinh...

Quang Linh Vlogs – Khát vọng làm điều tử tế

Quang Linh - một chàng trai trẻ sinh năm 1997, quê ở Nghệ An đang góp phần làm đẹp hình ảnh đất nước, con người Việt Nam tại Châu Phi khi thực hiện nhiều hành trình thiện nguyện ý nghĩa. Kênh "Quang Linh Vlogs - Cuộc sống Châu Phi" đang cùng với Linh lan tỏa khát vọng đưa văn hóa, sự tử tế của người Việt đến với nước bạn Angola và thế giới.

Ngôi chùa trên núi giữ 4 kỷ lục Việt Nam

Chùa Đại Tuệ nằm trên đỉnh núi Đại Huệ cao 500m, với hồ nhân tạo, hệ thống câu đối đối thư pháp, những pho tượng hồng ngọc và gỗ dâu được công nhận kỷ lục Việt Nam. Chùa Đại Tuệ rộng 6.000m2, tọa lạc trên đỉnh động Thăng Thiên, thuộc dãy núi Đại Huệ, xã Nam Anh, huyện Nam Đàn, ở độ cao 500 m so với mực nước biển, là thắng cảnh nổi tiếng của Nghệ An. Tương truyền, chùa...

Cùng chuyên mục

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung gặp gỡ, làm việc với các doanh nghiệp thành phố Đông Quản

Làm việc với các doanh nghiệp thành phố Đông Quản, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung nhấn mạnh, Nghệ An luôn rộng mở và đã chuẩn bị các điều kiện cần thiết để các nhà đầu tư Trung Quốc đến nghiên cứu khảo sát và đầu tư trên địa bàn. Chiều 27/5, tiếp tục chương trình làm việc tại Trung Quốc, đồng chí Nguyễn Đức Trung - Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch...

Xanh mướt hàng xà cừ cổ thụ đường vào quê Bác

TPO - Trải qua hơn nửa thế kỷ, vượt qua thử thách thời gian và bao biến thiên lịch sử, hàng cây xà cừ trên quê hương Bác vẫn sừng sững vươn xanh, trở thành biểu tượng đẹp, cuốn hút du khách thập phương.

Người con muôn phương về thăm quê Bác trong ngày thống nhất non sông

TPO - Trong ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4), Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Kim Liên (huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An) đón hàng vạn du khách về dâng hương, dâng hoa, tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nghệ An tập trung nâng tầm thương hiệu các sản phẩm OCOP

Sau 5 năm triển khai, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) ở Nghệ An đạt kết quả khá thành công. Các sản phẩm mang thương hiệu OCOP đã tạo được uy tín trên thị trường, nâng cao giá trị hàng hóa, góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh. Phát triển, hoàn thiện và tập trung nâng cao chất lượng các sản phẩm OCOP trở thành giải pháp được ưu tiên trong phát triển kinh...

Quang Linh Vlogs – Khát vọng làm điều tử tế

Quang Linh - một chàng trai trẻ sinh năm 1997, quê ở Nghệ An đang góp phần làm đẹp hình ảnh đất nước, con người Việt Nam tại Châu Phi khi thực hiện nhiều hành trình thiện nguyện ý nghĩa. Kênh "Quang Linh Vlogs - Cuộc sống Châu Phi" đang cùng với Linh lan tỏa khát vọng đưa văn hóa, sự tử tế của người Việt đến với nước bạn Angola và thế giới.

Ngôi chùa trên núi giữ 4 kỷ lục Việt Nam

Chùa Đại Tuệ nằm trên đỉnh núi Đại Huệ cao 500m, với hồ nhân tạo, hệ thống câu đối đối thư pháp, những pho tượng hồng ngọc và gỗ dâu được công nhận kỷ lục Việt Nam. Chùa Đại Tuệ rộng 6.000m2, tọa lạc trên đỉnh động Thăng Thiên, thuộc dãy núi Đại Huệ, xã Nam Anh, huyện Nam Đàn, ở độ cao 500 m so với mực nước biển, là thắng cảnh nổi tiếng của Nghệ An. Tương truyền, chùa...

Chuyện về một dòng họ nổi tiếng ở miền Tây Nghệ An

Ở miền núi tỉnh Nghệ An, dòng họ Lang Vi được xem là "danh gia vọng tộc" với 3 đời liền có thành viên giữ chức Tri phủ phủ Tương Dương. Sau Cách mạng Tháng Tám đến nay, dòng họ Lang Vi cũng đã và đang có nhiều đóng góp trong công cuộc xây dựng quê hương, đất nước. Vang bóng một thời Trong chuyến công tác về xã Đôn Phục, huyện miền núi Con Cuông, chúng tôi được các cán...

Chủ tịch Quốc hội gặp mặt Hội Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt, tù đày tỉnh Nghệ An

Trong không khí cả nước kỷ niệm 78 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, 93 năm Ngày Xô viết Nghệ Tĩnh (12/9/1930 - 12/9/2023), chiều 8/9, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã gặp mặt Đoàn đại biểu Hội Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt, tù đày tỉnh Nghệ An. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ phát biểu tại cuộc gặp mặt. Tại cuộc gặp mặt, Chủ tịch Quốc hội Vương...

Giới thiệu hơn 100 tư liệu tại Trưng bày chuyên đề ‘Nghệ Tĩnh đỏ trong trái tim Người’

Trưng bày nhằm giúp các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ hôm nay hiểu sâu hơn về tình cảm và sự quan tâm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với Xô viết Nghệ Tĩnh. Chào mừng kỷ niệm 78 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9; 93 năm Ngày Xô viết Nghệ Tĩnh (12/9/1930 – 12/9/2023), chiều 8/9, Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh tổ chức Khai mạc Trưng bày chuyên đề “Nghệ...

Quảng bá du lịch Nghệ An tại Hội chợ Du lịch quốc tế

Từ ngày 7-9/9 diễn ra Hội chợ Du lịch quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 17 (ITE HCMC) do Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh và Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam phối hợp tổ chức, với chủ đề “Liên kết - Phát triển - Bền vững”. Hội chợ thu hút hơn 400 đơn vị, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức tham gia triển lãm và giới thiệu, quảng bá, xúc tiến thương hiệu...

Tin nổi bật

Tin mới nhất