Người đứng sau “khúc tráng ca bằng âm thanh” của phim "Mưa đỏ"

Nếu ánh sáng, màu sắc và diễn xuất gây ấn tượng mạnh với người xem thì âm thanh lại chính là “mạch máu” dẫn dắt cảm xúc của "Mưa đỏ" – bộ phim về đề tài chiến tranh gây tiếng vang lớn của điện ảnh Việt năm 2025. Đứng sau thế giới âm thanh ấy là chị Hoàng Thị Thu Thủy- nữ kỹ sư quê Nghệ An, người đã dành hơn 26 năm bền bỉ “đi săn cảm xúc”, để từng tiếng bom, giọt nước, khoảng lặng đau đáu giữa sự sống - cái chết và số phận của người lính trong Mưa đỏ trở thành ký ức không thể quên với khán giả.

"Mưa đỏ" – bộ phim chiến tranh của Điện ảnh Quân đội nhân dân không chỉ tạo nên cơn sốt phòng vé chưa từng có trong lịch sử điện ảnh Việt khi cán mốc doanh thu hơn 700 tỷ đồng sau hơn 1 tháng ra rạp, mà mới đây còn liên tiếp gặt hái những giải thưởng danh giá: Phim hay nhất tại Ngôi sao xanh lần thứ 12, Cánh diều Vàng cho phim điện ảnh xuất sắc…

Khi nhắc đến thành công của phim, giữa những lời ngợi ca dành cho đạo diễn, kịch bản, diễn xuất, kỹ xảo và nhịp điệu dựng phim, có một thành tố quan trọng góp phần làm nên sức nặng cảm xúc của Mưa đỏ được nhiều người ghi nhận, dó chính là: Âm thanh.

Chị Hoàng Thị Thu Thủy chia sẻ về quá trình làm âm thanh cho phim "Mưa đỏ". Ảnh: Khánh Ly

Từ những tiếng bom dội rung chuyển mặt đất, tiếng mưa đạn xé gió, tiếng nước sông Thạch Hãn cho đến những khoảng lặng kéo dài giữa ranh giới sống - chết, âm thanh trong "Mưa đỏ" không chỉ tái hiện chiến tranh mà còn dẫn dắt cảm xúc, tâm lý, buộc người xem phải lắng nghe, phải cảm, phải đối diện với nỗi đau và sự hy sinh.

Người chịu trách nhiệm giám sát toàn bộ phần âm thanh của phim là Ths.Hoàng Thị Thu Thủy - hiện là giảng viên Khoa Công nghệ Điện ảnh - Truyền hình, Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội.

Gặp Hoàng Thị Thu Thủy tại ngôi nhà nhỏ ấm cúng ở phường Vinh Phú, tỉnh Nghệ An, nơi bố mẹ chị đang sinh sống, ấn tượng đầu tiên là sự điềm đạm, nhẹ nhàng của một người đã quen làm việc phía sau ánh đèn và có niềm đam mê cháy bỏng với âm thanh điện ảnh.

Nhắc đến "Mưa đỏ", chị vẫn giữ nguyên cảm giác hồi hộp như ngày đầu được cầm kịch bản và mời tham gia. Dù đã có hơn 26 năm làm nghề, từng tham gia nhiều phim chiến tranh như: "Bình minh đỏ" hay "Địa đạo -Mặt trời trong bóng tối"…, nhưng "Mưa đỏ" của đạo diễn Đặng Thái Huyền được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Chu Lai vẫn là một thử thách hoàn toàn khác.

Đoàn làm phim "Mưa đỏ". Ảnh: NVCC

Bộ phim lấy cảm hứng từ sự kiện 81 ngày đêm chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972, một trong những chương bi tráng nhất của lịch sử chiến tranh Việt Nam. Với Thu Thủy, đây không chỉ là một dự án nghề nghiệp mà còn là hành trình tri ân.

“Bố tôi từng là một thầy giáo đi B. Tôi lớn lên cùng những câu chuyện chiến tranh, cùng ký ức và mất mát của thế hệ cha anh. Khi tham gia "Mưa đỏ", tôi nghĩ nhiều đến việc làm sao để âm thanh không chỉ đúng mà còn đủ cảm xúc, như một cách tri ân những người đã ngã xuống để đất nước có được hòa bình hôm nay”, chị chia sẻ.

"Mưa đỏ" là dự án có quy mô lớn, với 100% ê-kíp là người Việt Nam. Riêng những cảnh đông nhất có tới hơn 1.000 diễn viên quần chúng. Khối âm thanh trên trường quay gồm khoảng 6 người, hậu kỳ từ 7-8 người, làm việc liên tục suốt nhiều tháng. Với sự tập trung cao và tâm huyết, Khối kỹ sư âm thanh và nghệ sĩ tiếng động đã dành nhiều tháng trời để thu thập tư liệu tiền kỳ, đến xử lý hậu kỳ như: Tái tạo tiếng động, thu và xử lý thoại, thiết kế âm thanh SFX và tiếng nền, rồi hòa âm.

Theo chị Hoàng Thị Thu Thủy, âm thanh điện ảnh luôn có hai trụ cột: Kỹ thuật và sáng tạo.

“Kịch bản là một câu chuyện, hiện trường lại là một câu chuyện khác. Thời tiết, nhiệt độ, diễn xuất, bối cảnh và cả âm thanh đời sống xung quanh đều tác động. Nhiệm vụ của chúng tôi là tìm ra chất liệu âm thanh phù hợp nhất để khán giả có thể ‘cảm’ được không khí Thành cổ - nơi sự sống gần như bị bào mòn đến cạn kiệt”.

Ê-kip phim "Mưa đỏ". Ảnh: NVCC

Để làm được điều đó, ê-kíp âm thanh đã dành nhiều thời gian thu thập tư liệu tiền kỳ, khảo sát thực địa, trò chuyện với những người từng sống và chiến đấu tại Quảng Trị, các cựu chiến binh để hình dung không gian âm thanh của thời điểm lịch sử ấy.

Điện ảnh Quân đội nhân dân cũng phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương nhằm hạn chế tối đa âm thanh đời sống hiện đại lọt vào trường quay, để tránh phá vỡ không khí lịch sử- một yếu tố sống còn với phim chiến tranh.

Theo chị Thu Thủy, làm âm thanh phim là sự kết hợp giữa kỹ thuật và cảm nhận. “Những gì thu được trên hiện trường chỉ là nguyên liệu. Người làm âm thanh phải chọn lọc, xử lý và sắp xếp để tạo ra không gian phù hợp với tâm lý nhân vật”.

Một trong những điểm đặc biệt khiến "Mưa đỏ" chạm đến cảm xúc khán giả chính là cách sử dụng khoảng lặng dù phim có tiết tấu nhanh, cường độ dồn dập và nhiều cảnh hành động. Ví dụ ở cảnh nhân vật Sen bị vùi xuống đất, nếu chỉ dùng tiếng đào bới thuần túy, cảm xúc sẽ dừng lại ở mức tái hiện hành động. Vì vậy, ê-kíp đã chủ động làm gián đoạn âm thanh trực tiếp, bổ sung hiệu ứng để tạo chiều sâu tâm lý, khiến người xem cảm nhận được không chỉ nỗi đau của một cá nhân mà là bi kịch chung của cả cuộc chiến.

Hay cảnh Tú hy sinh, chìm xuống dòng Thạch Hãn: Tiếng bom nổ, tiếng nước rồi âm thanh xa dần, nhường chỗ cho khoảng lặng kéo dài - một khoảnh khắc chới với, đau đớn và trống rỗng, khiến cảm xúc lắng xuống.

Với cảnh nhân vật Tạ, âm thanh được xử lý trầm lắng, tinh tế: giọt nước rơi, âm nhạc lan tỏa trong không gian, rồi giọng nói của Tạ vang lên. Một cái chết từ từ, đủ tỉnh táo để dặn dò đóng Đảng phí, mua cặp tóc cho con, dặn vợ tìm người khác - khiến nỗi buồn thấm sâu và dai dẳng.

“Chiến tranh có những cái chết bất ngờ, nhưng cũng có những cái chết rất dài. Âm thanh phải kể được điều đó”, chị Thu Thủy chia sẻ.

Chị Hoàng Thị Thu Thủy và các diễn viên trong phim "Mưa đỏ". Ảnh: NVCC

Chị Hoàng Thị Thu Thủy "đi săn" âm thanh trên phim trường "Mưa đỏ". Ảnh NVCC

Chị Hoàng Thị Thu Thủy trên phim trường "Mưa đỏ". Ảnh: NVCC

Quá trình làm phim "Mưa đỏ", điều chúng tôi hướng đến là đồng bộ hình ảnh với tất cả thành phần âm thanh, từ thoại, tiếng động đến âm nhạc nhằm tái hiện hiện thực một cách chân thực và tạo nên một mạch tình cảm xuyên suốt, khơi dậy cảm xúc sâu nhất của khán giả trước số phận những người lính tuổi mười tám, đôi mươi ở chiến trận. Ê-kíp cố gắng thu càng nhiều âm thanh hiện trường càng tốt, bởi đó là chất liệu chân thực nhất.

Chị Hoàng Thị Thu Thủy thu âm thanh tại phim trường. Ảnh: NVCC

Chị Hoàng Thị Thu Thủy ví công việc của mình như những chuyến “đi săn” – săn âm thanh, săn cảm xúc, săn những khoảnh khắc có thể chuyển hóa thành ngôn ngữ điện ảnh.

Phần hậu kỳ kéo dài suốt 4 tháng, với 465 track âm thanh, yêu cầu kỹ thuật xử lý chuyên sâu. Có những phân đoạn, chị và cộng sự phải xem đi xem lại hàng trăm lần.

Chị Hoàng Thị Thu Thuỷ xử lý âm thanh hậu kỳ cho phim "Mưa đỏ". Clip: NVCC

“Mỗi lần đến đoạn đó, nghe lại âm nhạc, nghe lời thoại của các chiến sĩ, nước mắt tôi cứ thế chảy ra. Mình vừa làm nghề, vừa sống lại cảm xúc”, chị kể.

Chị Thủy và các kỹ sư âm thanh làm việc trên phim trường "Mưa đỏ". Ảnh: NVCC

Theo nữ kỹ sư âm thanh, công nghệ ngày nay đã hỗ trợ rất nhiều so với hàng chục năm trước, nhưng công nghệ không thể thay thế cảm xúc.

“Âm thanh phim phải là sự kết hợp của mắt nhìn – tai nghe – đầu nghĩ – tay làm. Những gì thu được trên hiện trường chỉ là nguyên liệu thô, cần công nghệ để gọt giũa. Nhưng công nghệ chỉ là công cụ. Điều quan trọng nhất vẫn là cảm xúc và sự thấu hiểu câu chuyện. Nếu người làm không có cảm thụ thì công nghệ có hiện đại đến đâu cũng không tạo ra được âm thanh có hồn.

Chị Hoàng Thị Thu Thủy ví công việc của mình như những chuyến “đi săn” – săn âm thanh, săn cảm xúc . Ảnh: NVCC

Ví như từ tiếng nói của nhân vật Tạ trong lán trại ngập nước, tiếng giọt nước lách tách, hơi thở nghẹn ngào của đồng đội, cho đến tiếng hú như tiếng sói của nhân vật Sen – tất cả đều được xử lý bằng công nghệ vang, trộn lớp âm thanh để tạo không gian, nhưng phải đạt tới độ tự nhiên và ám ảnh.

“Sen không chỉ là một cá nhân, mà là biểu tượng ký ức cho nỗi đau chiến tranh. Bi kịch ấy nhắc chúng ta rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng cả xương máu và tâm hồn nguyên vẹn của những người lính”, chị nói.

Sinh ra trong gia đình có bố mẹ đều là giáo viên, Hoàng Thị Thu Thủy lại chọn con đường nghệ thuật – kỹ thuật đầy thử thách. Thời điểm chị thi đại học, ngành Âm thanh điện ảnh còn rất mới mẻ, ít người theo đuổi.

Nhưng chính sự tò mò, đam mê khám phá đã đưa chị đến Khoa Công nghệ Điện ảnh – Truyền hình, Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội, nơi chị được đào tạo bởi GS Trần Công Chí – kỹ sư âm thanh đầu ngành của Việt Nam. “Càng học mình càng thấy hào hứng và thú vị với công việc biến âm thanh thành “ngôn ngữ sáng tạo””, chị Hoàng Thị Thu Thủy bày tỏ.

Chị Thủy và các kỹ sư âm thanh trên phim trường "Mưa đỏ". Ảnh: NVCC

Sau khi tốt nghiệp chuyên ngành Âm thanh, chị làm việc tại xưởng phim thực nghiệm của trường, rồi trở thành giảng viên. Trên giảng đường, chị Thu Thủy không chỉ dạy kỹ thuật mà còn truyền cho sinh viên cách nghe bằng cảm xúc, coi âm thanh như một ngôn ngữ kể chuyện.

Một đồng nghiệp cùng trường với chị đã nhận xét: “Trong thế giới điện ảnh – nơi ánh sáng, màu sắc và diễn xuất thường thu hút mọi ánh nhìn – âm thanh vẫn lặng lẽ hiện diện, như một dòng chảy ngầm góp phần tạo nên chiều sâu cảm xúc và hơi thở sống động cho từng khung hình.

Với kỹ sư âm thanh, giảng viên Hoàng Thị Thu Thủy, Khoa Công nghệ Điện ảnh – Truyền hình của Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội, hơn hai mươi lăm năm gắn bó với âm thanh điện ảnh không chỉ là một hành trình nghề nghiệp, mà còn là biểu hiện của niềm đam mê bền bỉ, khát vọng khám phá không ngừng và mong muốn truyền cảm hứng đến các thế hệ sinh viên nghệ thuật điện ảnh và thị giác trong và ngoài nước”.

Chị Hoàng Thị Thu Thủy và mẹ - một giáo viên về hưu hiện đang sinh sống tại phường Vinh Phú. tỉnh Nghệ An. Ảnh: Khánh Ly

Việc song song giảng dạy và tham gia các dự án phim lớn giúp chị liên tục cập nhật công nghệ, biến trải nghiệm nghề nghiệp thành chất liệu sống động cho bài giảng, tạo cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn. Những trải nghiệm thực tế từ các bộ phim cũng trở thành ví dụ sinh động cho bài giảng.

“Thú vị ở chỗ, không có công thức cụ thể nào cả, mỗi một phim có thực nghiệm khác nhau, phụ thuộc vào tình cảm của đạo diễn và cấu trúc, nội dung phim. Ví dụ khi làm phim "Địa đạo - Mặt trời trong bóng tối", đạo diễn muốn thể hiện tình cảm mênh mang, xa xôi thì khối âm thanh phải tìm ra chất liệu để thể hiện cái mênh mang xa xôi ấy”, chị Thuỷ chia sẻ.

Chị Hoàng Thị Thu Thủy giành giải âm thanh xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ XXIV. Ảnh: NVCC

Trước phim "Mưa đỏ", Hoàng Thị Thu Thủy từng tham gia "Bình minh đỏ" – bộ phim cũng về đề tài chiến tranh và đoạt Cánh diều Vàng cho hạng mục âm thanh phim điện ảnh năm 2022 hay "Địa đạo – Mặt trời trong bóng tối" của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên là bộ phim đã đoạt Cánh diều Bạc 2025.

Tuy nhiên, "Mưa đỏ" là cột mốc lớn nhất trong sự nghiệp của chị – nơi âm thanh được báo chí gọi là “khúc tráng ca”, không chỉ kể chuyện mà đã “thổi hồn” cho toàn bộ bộ phim. Tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ XXIV, bom tấn "Mưa đỏ" cũng thắng lớn nhiều giải thưởng quan trọng. Trong đó giải âm thanh xuất sắc thuộc về chị Hoàng Thị Thu Thủy.

Chị Hoàng Thị Thu Thuỷ trao đổi với phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An. Ảnh: Lê Hoa

Ngày phim công chiếu tại Hà Nội, chị mua vé cho cả gia đình tới xem. Bố mẹ chị – những người từng đi qua chiến tranh, cũng bắt xe từ Nghệ An ra Hà Nội để xem phim ở buổi công chiếu, sau đó còn xem phim nhiều lần, với niềm tự hào lặng lẽ về cô con gái.

“Khối âm thanh chúng tôi chỉ góp một phần rất nhỏ bé vào thành công chung của ê-kip phim "Mưa đỏ", nhưng đó là niềm hạnh phúc lớn”, chị nói.

Chị Hoàng Thị Thu Thủy bên bố mẹ, con gái và cháu. Ảnh: Khánh Ly

Gia đình chị Hoàng Thị Thu Thủy cùng xem lại bộ phim "Mưa đỏ". Ảnh: Khánh Ly

Với Hoàng Thị Thu Thủy, hành trình “đi săn cảm xúc” vẫn chưa dừng lại, chị mong muốn sẽ được tham gia vào các dự án phim thú vị tiếp theo. “Dự án càng khó, người làm âm thanh chúng tôi càng có động lực sáng tạo”, nữ kỹ sư âm thanh quê Nghệ An mỉm cười.

Nguồn:https://baonghean.vn/nguoi-dung-sau-khuc-trang-ca-bang-am-thanh-cua-phim-mua-do-10320632.html