Yêu cầu từ thực tế
Hiện nay, Hải Phòng sở hữu hạ tầng cảng biển giàu tiềm năng với khoảng 50 doanh nghiệp cảng biển và hơn 70 bến cảng.
Đặc biệt, mạng lưới "vành đai" đường thủy được hình thành từ sông Cấm, sông Văn Úc, sông Luộc đến sông Kinh Thầy… cùng hơn 300 cảng thủy nội địa và bến bãi, tạo thành hệ thống tiếp nhận, trung chuyển hàng rời và container khổng lồ. Tuy nhiên, thực tế vận hành đang đối mặt với sự mất cân đối lớn.
Theo Sở Công Thương, hơn 70% lượng hàng hóa thông qua cảng biển Hải Phòng hiện vẫn "dựa" vào đường bộ. Điều này không chỉ gây áp lực lớn lên hạ tầng giao thông, làm gia tăng tình trạng ách tắc và xuống cấp, mà còn kéo theo chi phí logistics cao và lượng khí thải carbon lớn.
Trong bối cảnh chi phí logistics tại Việt Nam chiếm khoảng 16-20% GDP - mức cao hơn so với Thái Lan (15,5%) và Singapore (8,5%), việc tối ưu hóa chi phí là bài toán cấp thiết. Theo ông Đỗ Huy Hoàng, Giám đốc Công ty Logistics OAE, việc chuyển dịch từ đường bộ sang đường thủy không chỉ là lựa chọn kinh tế mà còn là yêu cầu cấp thiết của kinh tế xanh. Theo dữ liệu thực tế, chi phí vận chuyển đường thủy nội địa giúp tiết kiệm từ 20 - 25% so với đường bộ. Quan trọng hơn, đây là phương thức có mức phát thải cực thấp. Một chuyến tàu ven biển có thể thay thế hàng trăm xe đầu kéo, giảm từ 15 - 20 tấn CO₂ cho mỗi hành trình 200 km, đồng thời cắt giảm hơn 70% lượng phát thải so với đường bộ.
Việc chuyển dịch sang vận tải thủy nội địa chính là giải pháp "xanh" cấp thiết. Theo đánh giá của Hiệp hội Logistics Hải Phòng, vận tải đường thủy có khả năng vận chuyển khối lượng hàng hóa lớn, tiêu thụ ít năng lượng hơn trên mỗi đơn vị hàng hóa và giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính so với vận tải đường bộ. Khi hàng hóa được kết nối qua các vành đai đường thủy số 1 (kết nối Phú Thọ) và số 2 (tuyến ven biển), mô hình vận tải "door-to-door" (từ cửa tới cửa) sẽ được tối ưu hóa, tạo nên một mắt xích bền vững trong chuỗi logistics hiện đại.
Nỗ lực chuyển đổi xanh
Trong bối cảnh toàn cầu hóa với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe, cộng đồng doanh nghiệp logistics Hải Phòng đang nỗ lực chuyển mình mạnh mẽ. Trong đó, Công ty cổ phần Vận tải container ven biển Macstar (thuộc Macstar Group) đã triển khai mạnh mẽ các tuyến vận tải container đường thủy và ven biển kết nối Hải Phòng với Ninh Bình, Thanh Hóa, Hà Tĩnh và Đà Nẵng.
Đặc biệt, nhằm hiện thực hóa mục tiêu Net-zero, Macstar Group đã ký kết hợp tác chiến lược với Trường đại học Hàng hải Việt Nam vào cuối tháng 3/2026 để nghiên cứu, phát triển tàu thủy nội địa sử dụng năng lượng pin. Đây là bước đi đột phá, cho thấy sự cam kết mạnh mẽ của doanh nghiệp trong việc giảm thiểu khí thải carbon và xây dựng hệ sinh thái logistics bền vững.
Tuy nhiên, lĩnh vực logistics của Hải Phòng vẫn đối mặt nhiều thách thức. Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics Hải Phòng Nguyễn Minh Đức, dù có khoảng 250 doanh nghiệp hoạt động trong ngành, phần lớn vẫn có quy mô nhỏ, hoạt động đơn lẻ và thiếu liên kết chuỗi cung ứng, nên khó cạnh tranh với các tập đoàn đa quốc gia. Thành phố cũng đang thiếu các trung tâm logistics quy mô lớn đạt chuẩn quốc tế (như các trung tâm GLC của Viconship hay Yusen).
Để tháo gỡ các “nút thắt” và thúc đẩy kinh tế xanh, Hải Phòng đã triển khai nhiều chiến lược cụ thể. Thành phố quy hoạch quỹ đất từ 2.000 - 2.500 ha để phát triển các trung tâm logistics hiện đại. Theo Quy hoạch chi tiết phát triển cảng biển Hải Phòng giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, mục tiêu đến năm 2030 là đáp ứng sản lượng hàng hóa thông qua từ 175,4 - 215,5 triệu tấn hàng hoá với hệ thống cầu cảng đồng bộ, hiện đại. Theo PGS. TS Lê Thị Hương Giang, Phó trưởng Bộ môn Công trình cảng, Khoa Công trình (Trường đại học Hàng hải Việt Nam) để đạt được mục tiêu trên, cần phát triển logistics theo ba trụ cột phát triển.
Về hạ tầng "cứng", cần tập trung hoàn thiện tuyến đường sắt tiêu chuẩn quốc tế kết nối các cảng với hệ thống đường sắt quốc gia, kết hợp đầu tư hệ thống giao thông thủy nội địa kết nối liên vùng thông suốt. Hạ tầng "mềm" cần được triển khai với việc ban hành các chủ trương, cơ chế đặc thù, thông thoáng để thu hút các tập đoàn lớn trong và ngoài nước đầu tư vào chuỗi logistics. Đối với nguồn nhân lực, cần tận dụng nguồn nhân lực chất lượng cao sẵn có (chiếm khoảng 20% nhân lực ngành cả nước) để đào tạo và nâng cao kỹ năng quản trị chuỗi cung ứng hiện đại.
Phát triển kinh tế từ vận tải thủy nội địa không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là bước đi quan trọng trong chiến lược tăng trưởng bền vững của Hải Phòng. Khi hệ thống đường thủy được kết nối đồng bộ với các dự án đường sắt tốc độ cao như tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, thành phố sẽ giảm áp lực cho giao thông đường bộ, đồng thời khẳng định vị thế cửa ngõ logistics quốc tế.
THU HẰNGNguồn: https://baohaiphong.vn/nhieu-tiem-nang-phat-trien-logistics-xanh-543622.html
Bình luận (0)