Những nếp nhà trăm tuổi ở xã Kim Liên

Giữa nhịp sống đổi thay của làng quê nông thôn mới, ở xã Kim Liên vẫn còn những ngôi nhà gỗ cổ hàng trăm năm tuổi được gìn giữ gần như nguyên vẹn. Không chỉ là nơi sinh sống của nhiều thế hệ, những nếp nhà ấy còn lưu giữ hồn cốt văn hóa xứ Nghệ, phản chiếu vẻ đẹp kiến trúc truyền thống Bắc Trung Bộ.

Theo chân người giữ hồn nhà cổ

Trên con đường làng nhỏ quanh những hồ sen ở xóm Hoàng Trù, giữa những ngôi nhà mới khang trang mọc lên theo nhịp phát triển của nông thôn mới, ngôi nhà gỗ cổ của gia đình ông Vương Hoàng Đồng nổi bật bởi vẻ trầm mặc riêng có.

Ngôi nhà gỗ của gia đình ông Vương Hoàng Đồng tại xóm Hoàng Trù, xã Kim Liên. Ảnh: Đình Tuyên

Mái ngói đỏ sẫm màu thời gian nép dưới những tán cau, hàng chè tàu xanh được cắt tỉa gọn gàng trước sân khiến bất cứ ai bước vào cũng có cảm giác như vừa đi ngược về quá khứ.

Ông Đồng đứng chờ khách nơi hiên nhà, đưa tay vuốt nhẹ lên cánh cửa gỗ đã ngả màu nâu bóng vì thời gian. Ông cho biết, ngôi nhà được ông bà mình xây dựng từ năm 1936, mất gần 1 năm mới hoàn thành.

Bước qua bậc cửa cao, không gian bên trong hiện ra mộc mạc nhưng đầy sức nặng ký ức. Những cột lim lớn vẫn chắc chắn sau gần 90 năm, các rầm xà được chạm trổ hoa văn tinh xảo. Trên cao, những bức hoành phi, câu đối phủ màu thời gian vẫn còn nguyên nét chữ cũ.

Cánh cửa gỗ đã ngả màu nâu bóng theo dấu thời gian. Ảnh: Đình Tuyên

Trong ánh sáng hắt qua lớp cửa gỗ, ông Đồng kể ngôi nhà từng nhiều lần được sửa chữa để chống xuống cấp nhưng gia đình luôn cố giữ nguyên phần hồn cốt ban đầu. Từ viên ngói cũ đến cánh cửa, bức vách đều được gìn giữ cẩn thận.

“Mỗi lần sửa nhà là cả gia đình phải bàn bạc rất kỹ. Cái gì giữ được thì cố giữ. Đây không chỉ là nhà ở mà còn là tài sản tinh thần của con cháu sau này”, ông Đồng nói.

Nhiều năm nay, ngôi nhà trở thành điểm dừng chân quen thuộc của du khách mỗi khi về thăm quê Bác. Không ít đoàn nghệ thuật dân gian cũng chọn nơi đây để biểu diễn, ghi hình bởi vẻ đẹp nguyên bản của không gian xưa.

Những viên ngói vảy cá nhuốm màu thời gian trên mái nhà xưa. Ảnh: Đình Tuyên

Buổi trưa, nắng ngoài sân mỗi lúc một gắt nhưng bên trong ngôi nhà vẫn dịu mát. Gian giữa đặt bàn thờ tổ tiên trang nghiêm, hai bên là bộ trường kỷ gỗ đã bóng màu năm tháng. Mùi gỗ cũ, mùi khói hương và cả hương sen ngoài hồ hòa quyện tạo nên cảm giác rất riêng của những ngôi nhà Việt cổ.

Em Vương Hoàng Quyền, cháu trong gia đình, vừa rót chén chè xanh vừa kể về những dịp con cháu đông đủ trở về sum họp dưới mái nhà cũ. Với Quyền, ngôi nhà không chỉ là nơi ở mà còn là nơi lưu giữ ký ức tuổi thơ, gắn kết các thế hệ trong đại gia đình.

Bức tường xanh từ hàng chè tàu, cắt tỉa ngay ngắn và sạch sẽ. Ảnh: Đình Tuyên

Những “chứng nhân” đi qua bao mùa thời gian

Rời nhà ông Đồng, chúng tôi tiếp tục sang nhà ông Vương Duy Nghi, một trong những ngôi nhà cổ lâu đời ở xã Kim Liên, được xây dựng từ năm 1925, đến nay đã hơn 1 thế kỷ nhưng vẫn giữ gần như nguyên vẹn dáng vẻ ban đầu.

Ông Vương Duy Nghi chậm rãi đọc từng hàng câu đối chữ Hán bạc màu theo thời gian. Ảnh: Đình Tuyên

Theo ông Nghi, riêng xóm Hoàng Trù hiện vẫn còn 5 ngôi nhà cổ được người dân gìn giữ. Mỗi ngôi nhà là một câu chuyện riêng về gia phong, nếp sống và ký ức của nhiều thế hệ người dân quê Bác.

Khác với vẻ khang trang của nhiều ngôi nhà hiện đại, căn nhà của ông Nghi mái ngói phủ đầy rêu phong, những bức tường gỗ sẫm màu thời gian cùng các dòng chữ Hán cổ còn khắc trên đầu hồi, cửa chính khiến không gian như phủ một lớp ký ức dày đặc.

Không gian trong ngôi nhà của ông Vương Duy Nghi, ở xóm Hoàng Trù, xã Kim Liên. Ảnh: Đình Tuyên

Ông Nghi chống gậy dẫn khách đi chậm qua từng gian nhà. Mỗi cây cột, mỗi bộ phản gỗ, mỗi chiếc án thư đều gắn với một câu chuyện đời người.

“Ngày xưa làm nhà cực lắm. Đây là căn nhà do ông nội tôi cùng gia đình dựng nên. Gỗ phải vào tận rừng chọn mua rồi chở bằng thuyền theo đường sông về đây. Người dựng nhà cũng phải là thợ giỏi trong vùng”, ông kể.

Giọng ông chậm nhưng ấm. Mỗi lời nói như kéo theo cả một miền ký ức cũ hiện ra trước mắt người nghe.

Dừng lại bên đôi câu đối cũ treo trên cột nhà, ông Nghi chậm rãi đọc: “Lập tích khắc kiến kỷ đường cầu trọng”. Theo ông, câu chữ ấy nhắc nhở con cháu phải biết trân trọng công sức của những người đã gây dựng nên ngôi nhà, gìn giữ nền nếp gia đình qua nhiều thế hệ.

Hệ thống cột, kèo chắc chắn của ngôi nhà vẫn nguyên vẹn sau bao năm tháng. Ảnh: Đình Tuyên

Ở xã Kim Liên hôm nay, những ngôi nhà cổ như thế không còn nhiều. Nhưng chính sự hiện diện lặng lẽ ấy lại tạo nên chiều sâu riêng cho vùng quê xứ Nghệ.

Theo ông Lê Văn Hợp - Phó Chủ tịch UBND xã Kim Liên, các ngôi nhà cổ hiện không chỉ có giá trị về kiến trúc mà còn phản ánh nếp sống, phong tục và đời sống tinh thần của người dân xưa. Từ cách bố trí gian thờ, nơi tiếp khách đến những hoa văn chạm khắc đều thể hiện đạo lý coi trọng gia đình và tổ tiên của người Việt.

Vợ chồng ông Vương Hoàng Đồng bên ngôi nhà gỗ cổ lưu giữ nhiều giá trị truyền thống ở xóm Hoàng Trù, xã Kim Liên. Ảnh: Đình Tuyên

Những năm gần đây, nhiều du khách khi về quê Bác không chỉ muốn tham quan các di tích lịch sử mà còn thích trải nghiệm, cảm nhận không gian văn hóa bản địa. Những hồ sen, những ngôi nhà cổ và không gian làng quê yên bình, mộc mạc đang trở thành nét hấp dẫn rất riêng của xã Kim Liên.

ADQuảng cáo

Nguồn: https://baonghean.vn/nhung-nep-nha-tram-tuoi-o-xa-kim-lien-10336852.html