Tại sao hành khách luôn lên máy bay từ bên trái mà không phải bên phải?

Việc lên máy bay từ cửa bên trái là quy chuẩn hàng không toàn cầu nhằm tách biệt luồng hành khách với khu vực hậu cần và đảm bảo tầm nhìn tối ưu cho phi công.

Báo Nghệ An•10/02/2026

Nếu là một hành khách thường xuyên di chuyển bằng đường hàng không, bạn sẽ nhận ra một quy luật bất biến: tất cả các chuyến bay thương mại đều đón khách từ phía bên trái máy bay. Điều này không phải là ngẫu nhiên, mà là sự kết hợp giữa di sản hàng hải lâu đời và những tính toán khắt khe về hiệu quả vận hành cũng như an toàn trong ngành hàng không hiện đại.

Di sản từ truyền thống ngành hàng hải

Michael Oakley, tổng biên tập của tạp chí The Aviation Historian, giải thích rằng nhiều thuật ngữ và quy tắc hàng không vốn có nguồn gốc từ lĩnh vực hàng hải. Những khái niệm như "rudder" (bánh lái), "cockpit" (buồng lái), "cabin" (khoang) hay "knots" (hải lý) đều được mượn từ cách vận hành tàu thuyền.

Trong lịch sử hàng hải, bên phải của tàu được gọi là "starboard" (bắt nguồn từ "steerboard" - bên lái). Do hầu hết mọi người thuận tay phải, bánh lái hoặc mái chèo thường được đặt ở phía này. Để tránh va chạm làm hư hỏng bánh lái khi cập bến, các tàu thuyền luôn neo đậu và đón trả hàng hóa, hành khách từ phía bên trái - được gọi là "port side". Khi ngành hàng không ra đời vào đầu thế kỷ 20, đặc biệt là với các loại thủy phi cơ, thói quen lên xuống từ bên trái này đã được giữ nguyên và duy trì cho đến tận ngày nay.

Khách lên máy bay từ bên trái. Ảnh: Travel + Leisure — Hành khách lên máy bay từ bên trái. Ảnh: Travel + Leisure

Tối ưu hóa quy trình vận hành và an toàn

Bên cạnh yếu tố lịch sử, việc thống nhất đón khách bên trái mang lại những lợi ích thực tế cực kỳ quan trọng. Đáng chú ý nhất là khả năng tách biệt hoàn toàn giữa hành khách và các hoạt động hậu cần mặt đất. Trong khi cửa bên trái dành cho hành khách, phía bên phải máy bay thường là khu vực tập trung của nhân viên mặt đất với các công việc như tiếp nhiên liệu, xếp dỡ hành lý, nạp thực phẩm và dọn dẹp vệ sinh.

Việc phân luồng này giúp hành khách tránh xa các thiết bị hạng nặng và quy trình kỹ thuật nguy hiểm, từ đó giảm thiểu rủi ro tai nạn và giúp quá trình chuẩn bị cho chuyến bay diễn ra nhanh chóng, thông suốt hơn. Nếu hành khách di chuyển ở cả hai bên, sự chồng chéo trong vận hành có thể gây ra những trì hoãn không đáng có.

Tầm nhìn của phi công và sự tiêu chuẩn hóa toàn cầu

Một lý do kỹ thuật khác nằm ở vị trí ngồi của người điều khiển. Phi công chính luôn ngồi ở ghế bên trái trong buồng lái. Khi điều khiển máy bay tiếp cận cổng nhà ga với phía bên trái hướng về phía cầu hành khách (jet bridge), phi công sẽ có tầm nhìn tốt nhất để căn chỉnh khoảng cách, giúp việc đỗ máy bay trở nên chính xác và an toàn hơn, đặc biệt tại các sân bay thiếu thiết bị hướng dẫn tự động.

Cuối cùng, việc dùng chung một phía cửa để đón khách giúp tiêu chuẩn hóa toàn bộ hạ tầng hàng không thế giới. Từ thiết kế cổng ra vào, cầu hành khách đến các thiết bị hỗ trợ tại sân bay đều được đồng bộ theo phía bên trái. Sự thống nhất này cho phép một chiếc máy bay có thể hoạt động tại bất kỳ quốc gia nào trên thế giới mà không gặp phải các trở ngại về kỹ thuật hay thay đổi quy trình phức tạp.

Những lưu ý nhỏ cho hành khách

Luôn di chuyển theo hướng dẫn của nhân viên mặt đất và tiếp viên hàng không.
Tránh dừng lại đột ngột tại cửa máy bay để không làm gián đoạn luồng di chuyển của người phía sau.
Quan sát biển báo và khu vực dây văng để đảm bảo an toàn khi đi bộ trên đường băng tới thang lên máy bay.