Vẹn nguyên Tết cổ truyền trong đời sống hiện đại

Dù nhịp sống hiện đại với guồng quay hối hả, Tết cổ truyền vẫn trở về với đầy đủ sắc màu và cảm xúc.

Tết là dịp đoàn viên, mỗi phong tục ngày Tết đều mang trong mình một sợi dây gắn kết giữa các thế hệ.

Những ngày giáp Tết ở Hải Phòng, từ trung tâm thành phố đến những làng quê ngoại thành, người ta vẫn thấy bếp đỏ lửa, cành đào trước ngõ, những mâm cơm sum họp...

Tết là trở về

Đối với nhiều gia đình, Tết bắt đầu bằng hành trình trở về. Trở về nhà, trở về với cha mẹ, ông bà, với những phong tục quen thuộc. Với gia đình chị Lê Tú Hảo ở xã Thái Tân, điều ấy chưa bao giờ thay đổi. Dù có đi làm ăn xa nhưng năm nào cũng vậy, chị đều trở về quê dịp Tết. Sáng mồng Một, cả gia đình dậy sớm đi chùa. Không phải để cầu may mắn xa xôi, mà là mong một năm mới bình an cho gia đình.

Trưa ngày mồng Một là mâm cơm sum họp. Chiều đến, cả nhà sang chúc Tết ông bà nội ngoại. Mồng Hai sang bên họ hàng nhà ngoại. Mồng Ba đến thăm thầy cô cũ. “Nếp nhà là vậy, mình cứ làm thôi, không thấy nặng nề. Ông bà vui, bố mẹ vui, các con hiểu rằng Tết không chỉ là ăn uống, mà là giữ gìn những điều đẹp đẽ của gia đình”, chị Hảo chia sẻ.

Gia đình chị Lê Tú Hảo luôn giữ gìn truyền thống đi chùa sáng mồng Một.

Trong ngôi nhà mái ngói cũ, tiếng chúc Tết vang lên, tiếng cười con trẻ sáng bừng góc sân. Nhà không quá rộng, không quá nhiều đồ trang trí nhưng vô cùng ấm áp. Nhiều người trẻ giờ chọn đi du lịch dịp Tết. Chị Hảo không phản đối, nhưng vẫn tin rằng, chỉ cần một buổi đứng bên mâm cơm, nhìn cha mẹ khỏe mạnh, con cái ríu rít là Tết đã trọn vẹn.

Chị Hà Minh Châu, ở phường An Biên cũng giữ nếp ấy. Mỗi năm, gia đình chị đều trang trí đào hoặc quất trước nhà. Cả nhà dọn dẹp, bày biện bàn thờ, chuẩn bị mâm cúng. “Ngày Tết là lúc con cháu học cách kính trọng người già, biết thương yêu nhau”, chị nói.

Anh Trương Tuấn Vinh được ông nội dạy gói bánh chưng từ năm lớp 7.

Trong mỗi gia đình, mỗi phong tục ngày Tết đều mang trong mình một sợi dây gắn kết giữa các thế hệ. Một trong những phong tục dễ thấy nhất ngày Tết là gói bánh chưng. Ngày nay, nhiều gia đình bận rộn đặt bánh sẵn. Nhưng với anh Trương Tuấn Vinh ở xã Lạc Phượng, gói bánh là niềm vui và ký ức quý giá.

Anh Vinh học gói bánh chưng từ năm lớp 7, được ông nội chỉ dẫn cẩn thận. “Lúc đầu vụng về, lá gói bị rách, bánh méo. Ông không mắng, chỉ bảo làm lại”, anh Vinh nhớ lại.

Những năm gần đây, Bảo tàng Hải Dương cũ (nay là Bảo tàng Hải Phòng cơ sở 2) tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm Tết truyền thống.

Tết trong không gian hiện đại

Nhịp sống đô thị khiến nhiều thói quen thay đổi. Nhưng cũng nhờ đó, Tết được thể hiện theo nhiều cách mới. Những ngày cận Tết, tại trung tâm thành phố và các không gian văn hóa, phong trào chụp ảnh với tà áo dài truyền thống ngày Tết.

Nhóm bạn của chị Phạm Thị Thùy Linh (phường Hải Dương) chọn Bảo tàng Hải Phòng cơ sở 2 làm địa điểm chụp. Không gian bảo tàng có những ngôi nhà gỗ, khoảng sân lát gạch, những vật dụng xưa như bếp than, chum nước. Không gian Tết việt xưa cổ truyền được tái hiện ngay giữa lòng phố thị.

Những năm gần đây, Bảo tàng Hải Phòng cơ sở 2 đã đưa gần 10 nghề truyền thống vào các hoạt động trải nghiệm như làm cốm, làm gốm, gói bánh chưng, nặn tò he, khắc ván in, làm bánh trôi bánh chay. Bà Nguyễn Thị Huê, Phó giám đốc Bảo tàng cho biết: “Nhờ đổi mới hình thức tham quan kết hợp trải nghiệm, lượng khách tăng 10 - 15% mỗi năm. Tết Bính Ngọ 2026, chúng tôi tiếp tục sáng tạo thêm nhiều không gian mới để hấp dẫn hơn”.

Xứ Đông Hội quán phối hợp với Bảo tàng Hải Phòng trải nghiệm áo dài, cổ phục Việt trong không gian Tết xưa.

Bên cạnh hoạt động trải nghiệm nghề truyền thống, từ năm 2024, không gian Tết ở Bảo tàng Hải Phòng cơ sở 2 còn có sự tham gia của Xứ Đông Hội quán - nơi tập hợp những người yêu thích áo dài, cổ phục và văn hóa truyền thống. Mỗi dịp Tết, các thành viên lại phối hợp với bảo tàng tổ chức không gian trình diễn văn hóa mang đậm sắc xưa như mặc áo dài, áo tấc, áo nhật bình, giới thiệu trang phục truyền thống, tái hiện cảnh chúc Tết xưa và đặc biệt là biểu diễn ca trù.

Biểu diễn ca trù bên hiên nhà cổ ở Bảo tàng Hải Phòng.

Bà Nguyễn Thị Hường, Chủ nhiệm Xứ Đông Hội quán cho biết: “Chúng tôi muốn mang đến một cái Tết đậm chất Việt. Khi khoác lên mình một bộ áo dài hay áo tấc, các bạn sẽ cảm nhận được vẻ đẹp của trang phục Việt. Khi nghe ca trù, các bạn hiểu vì sao bộ môn nghệ thuật truyền thống này được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể. Chúng tôi rất vui khi Tết năm nay được tiếp tục đồng hành với Bảo tàng Hải Phòng để lan tỏa giá trị văn hóa”.

“Chỉ cần giữ được sự tò mò và lòng yêu văn hóa, Tết cổ truyền sẽ luôn sống trong các thế hệ”, bà Hường nói thêm.

PHƯƠNG LINH

Nguồn: https://baohaiphong.vn/ven-nguyen-tet-co-truyen-trong-doi-song-hien-dai-535780.html