Cẩm Ly-“người vệ sĩ vĩ đại” của hạt lúa, củ khoai
Cuốn Lịch sử Đảng bộ tỉnh Quảng Bình (tập II, giai đoạn 1954-1975), trang 197, 198 ghi rõ: Hồ chứa nước Cẩm Ly là công trình đại thủy nông đầu tiên của tỉnh Quảng Bình (cũ), được khánh thành và đưa vào sử dụng ngày 10/9/1964. Hồ có diện tích 29km2, dung tích 41 triệu m3 nước, tưới cho 4.500ha ruộng của phần lớn các xã ở huyện Quảng Ninh, Nông trường Lệ Ninh và một số xã của huyện Lệ Thủy.
 |
| Từ nguồn nước Cẩm Ly, người dân đã mở rộng phát triển nuôi trồng thủy sản kết hợp chăn nuôi để vươn lên làm giàu - Ảnh: V.M |
Trong kháng chiến chống Mỹ, hồ chứa nước Cẩm Ly đã chịu đựng hơn 6.000 quả bom tạ, 800 loạt rốc két, 415 loạt bom bi. Các Đại đội 1, 2, 3 thuộc Tiểu đoàn 9 pháo cao xạ luân phiên chốt giữ bảo vệ công trình thủy lợi quan trọng này… Ngày 20/4/1965, địch tập trung 18 chiếc máy bay, chia thành nhiều tốp, nhiều hướng đánh vào đập Cẩm Ly suốt 8 giờ liền.
Khẩu hiệu “Trận địa là nhà, dòng nước Cẩm Ly là sữa mẹ” càng thôi thúc các pháo thủ giữ vững vị trí, chiến đấu lập công. Quân và dân cùng phối hợp chiến đấu với bộ đội Tiểu đoàn 9. Tự vệ Nông trường Lệ Ninh bám sát trận địa tiếp đạn, băng bó các thương binh. 16 tự vệ gái nông trường thay nhau làm pháo thủ trong 15 ngày liền. Nằm trong đội hình của Tiểu đoàn 9, Đại đội 3 đã ghi tiếp bảng vàng lập công bắn rơi máy bay Mỹ: 2 chiếc máy bay AD4, AD6 bị đơn vị bắn rơi cách trận địa 500m.
 |
| Từ nguồn nước Cẩm Ly, người dân đã mở rộng phát triển nuôi trồng thủy sản kết hợp chăn nuôi để vươn lên làm giàu - Ảnh: V.M |
20 giờ cùng ngày, đội tự vệ của công trường Cẩm Ly do Trần Quốc Thản chỉ huy, với 27 viên đạn súng trung liên đã bắn rơi tại chỗ 1 chiếc AD6. Đây là chiếc máy bay đầu tiên của không lực Hoa Kỳ bị dân quân tự vệ Quảng Bình dùng súng bộ binh bắn rơi ban đêm trên bầu trời miền Bắc…
Hồ chứa nước Cẩm Ly còn có tên gọi khác là “Công trình Thanh niên”. Để hoàn thiện công trình, phong trào thanh niên tình nguyện từ các địa phương gồm Lệ Thủy, Quảng Ninh, Bố Trạch, Quảng Trạch, Tuyên Hóa, Đồng Hới (tỉnh Quảng Bình cũ) đã đóng góp tổng số 1.477.820 ngày công nhằm xây dựng công trình đúng kế hoạch, bảo đảm chất lượng.
 |
| Từ nguồn nước Cẩm Ly, người dân đã mạnh dạn đầu tư nuôi lươn công nghệ cao, lãi ròng hàng trăm triệu đồng/năm - Ảnh: V.M |
Hiện nay, đứng trên đập Cẩm Ly căng mắt nhìn về phía hạ du, mọi người rất dễ quan sát thấy những dòng nước mát ngọt của hồ cung cấp cho hai huyện Lệ Thủy-Quảng Ninh (cũ) vẫn đều đặn tuôn chảy. Hơn 6 thập kỷ qua, dòng nước từ hồ chứa Cẩm Ly vẫn “cần mẫn” thực hiện sứ mệnh “người vệ sĩ vĩ đại” ngăn lũ, chống hạn cho cả một vùng đồng bằng rộng lớn quanh vùng đầm phá Hạc Hải, từng làm căng tròn biết bao hạt lúa, củ khoai để nuôi sống rất nhiều thế hệ người dân, rất đáng để tự hào, ghi nhận về hiệu quả của công trình...
Dẫn nước về “vẽ lại” màu xanh cho đất
Định cư ngay dưới chân công trình thủy lợi lớn, nhiều năm trước đây, người dân ở bản Cẩm Ly hầu như chỉ biết sử dụng nguồn nước này vào việc tưới tiêu cho cây lúa, củ khoai ở ngoài ruộng đồng và trong vườn nhà. Bởi thế, cái đói, cái nghèo vẫn đeo bám nhiều hộ gia đình nơi đây trong suốt một quãng thời gian dài.
 |
| Một góc công trình đại thủy nông Cẩm Ly - Ảnh: V.M |
Già làng bản Cẩm Ly Hồ Thạch nhớ lại: “Dân bản chúng tôi đại đa số sống dựa vào nguồn thu nhập chính từ nghề nông. Trước đây, việc tận dụng nguồn nước Cẩm Ly để nuôi trồng thủy sản hầu như chỉ dừng lại ở mức độ nhỏ lẻ. Bình quân mỗi hộ chỉ sở hữu chừng 100-300m2 ao hồ, dùng để thả nuôi một vài giống cá thông thường nhằm cải thiện bữa ăn hàng ngày, rất ít phục vụ cho thương mại. Kể từ năm 2015 đến nay, nhờ sự hỗ trợ tích cực của chính quyền các cấp, cán bộ có chuyên môn, hầu hết người dân nơi đây đã bắt đầu đẩy mạnh đào ao thả cá kết hợp chăn nuôi tổng hợp ở trong vườn nhà, vườn đồi. Nhờ đó, kinh tế ở bản đã khởi sắc, bứt phá đáng kể. Bây giờ, ngẫm lại câu ông cha ta thường nói “nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống” là không hề sai chút nào, đặc biệt là đối với Cẩm Ly…”.
 |
| Từ nguồn nước Cẩm Ly, người dân đã mở rộng phát triển nuôi trồng thủy sản kết hợp chăn nuôi để vươn lên làm giàu - Ảnh: V.M |
Ông Nguyễn Đăng Thành, Trưởng bản Cẩm Ly chia sẻ: “Từ chỗ trước năm 2015 toàn bản Cẩm Ly chỉ có 3ha diện tích ao hồ, đến nay đã tăng lên gần 10ha. Hoạt động nuôi trồng thủy sản ở Cẩm Ly đã được người dân trong bản bố trí, sắp xếp bài bản, khoa học để phát huy tối đa hiệu quả trên cùng một đơn vị diện tích.
Cụ thể, nhằm gắn kết các mô hình “vườn nhà, vườn đồi và đồng ruộng”, ngay phía trên bờ ao, phần đa người dân đều xây dựng một dãy chuồng trại để nuôi lợn với quy mô từ 40-70 con/lứa (mỗi năm nuôi 3 lứa). Bên cạnh đó, người dân còn tận dụng không gian vườn nhà, vườn đồi để thả nuôi gà, ngan, vịt, trâu, bò, dê.
Đối với các ao hồ, ở tầng trên bà con thường thả nuôi cá trắm cỏ và rô phi; tầng giữa thả nuôi cá trường giang, mè; tầng đáy thì nuôi cá gáy, chim trắng… Như vậy, mọi tầng mặt nước đều được người dân tận dụng tối đa. Nguồn thức ăn từ việc trồng lúa, khoai, ngô ngoài ruộng đồng và trong vườn nhà được tận dụng tối đa cho hoạt động chăn nuôi. Ngược lại, nguồn phân bón từ chăn nuôi cũng được dùng để bón cho cây trồng, rất hiệu quả.
 |
| Một góc công trình đại thủy nông Cẩm Ly - Ảnh: V.M |
Để “lấy ngắn nuôi dài”, nguồn vốn từ trồng cây lương thực, chăn nuôi cũng được đầu tư cho hoạt động trồng rừng kinh tế. Tại thời điểm này, bản Cẩm Ly đã phát triển được 120ha rừng trồng kinh tế, góp phần phủ xanh đất trống đồi trọc, gia tăng thu nhập, cải thiện môi trường. Đặc biệt, vài năm trở lại đây, một số hộ như Nguyễn Văn Tình, Nguyễn Văn Tý đã mạnh dạn tận dụng nguồn nước Cẩm Ly để xây dựng chuồng trại nuôi lươn công nghệ cao, nhờ đó mỗi năm thu về lãi ròng từ 500 triệu đến hơn 1 tỉ đồng”.
“Bản Cẩm Ly hiện có 167 hộ với 679 nhân khẩu (trong đó có 25 hộ, với gần 60 nhân khẩu là người Bru-Vân Kiều). Từ một vùng đất nghèo khó, đến nay, Cẩm Ly đã vươn mình trỗi dậy để trở thành bản có kinh tế giàu có bậc nhất tại xã Kim Ngân, với mức thu nhập bình quân đạt từ 250-350 triệu đồng/hộ/năm. Hiện, toàn bản chỉ còn 11 hộ nghèo và 3 hộ cận nghèo, hầu hết đều do già cả và ốm đau, mất sức lao động.”, Trưởng bản Cẩm Ly Nguyễn Đăng Thành phấn khởi.
Từ “dòng sữa” Cẩm Ly, nhờ biết cách khéo léo, sáng tạo trong việc dẫn nước về để “vẽ lại” màu xanh cho đất, bức tranh kinh tế ở bản Cẩm Ly đã trở mình khởi sắc đáng kể.
Văn Minh
Nguồn: https://baoquangtri.vn/kinh-te/202606/am-no-tu-dong-sua-cam-ly-6c0634f/
![[Ảnh] Rèn bản lĩnh, vững chuyên môn: Sôi nổi công tác huấn luyện chiến sĩ pháo binh](https://vphoto.vietnam.vn/thumb/1200x675/vietnam/resource/IMAGE/2026/06/30/1782815602541_lu-368-1875-4571-jpg.webp)
