Ăn theo mạng xã hội: 'Bắt trend' coi chừng... toang

Những video mukbang, ăn để giảm cân hay trào lưu món ăn độc lạ trên mạng thu hút giới trẻ. Tuy nhiên không phải xu hướng nào cũng phù hợp với thể trạng mỗi người. Theo chuyên gia, chạy theo trend thiếu chọn lọc có thể làm hại chính mình.

Báo Thanh niên•30/05/2026

Dở khóc dở cười ăn theo "hot trend"

Mukbang là từ có nguồn gốc từ Hàn Quốc, ghép giữa "meokneun" (ăn uống) và "bangsong" (phát sóng), dùng để chỉ hình thức quay video hoặc livestream cảnh ăn uống để tương tác với người xem. Những video như vậy hay trào lưu ăn món mới lạ, hướng dẫn ăn tốt cho sức khỏe được đăng tải trên TikTok, Facebook đều thu hút giới trẻ.

Ăn theo mạng xã hội: 'Bắt trend' coi chừng... toang - Ảnh 1. — Món mực hấp cuốn rau muống sống từng “dậy sóng” mạng xã hội

Lê Thanh Thủy (30 tuổi, ngụ P.Tân Hưng, TP.HCM) cho biết nhiều món ăn từng gây sốt trên mạng, có hàng nghìn lượt xem và bình luận khiến Thủy học theo. Có món khá ngon nhưng cũng có món khiến Thủy có trải nghiệm nhớ đời. "Gỏi măng cụt thì ngon, còn mực hấp cuốn rau muống sống, ăn vô nó hăng vị rau muống sống làm mình ói quá trời, nhớ tới già không dám ăn nữa", Thủy kể.

Từ lần có trải nghiệm ăn uống tệ đó, Thủy cho rằng các video ăn uống, mukbang hay trào lưu ẩm thực trên mạng xã hội chỉ nên xem để tham khảo, còn việc làm theo cần cân nhắc xem có phù hợp với bản thân hay không. "Không phải xu hướng ăn uống nào cũng đúng hoặc phù hợp với tất cả mọi người", Thủy nói.

Nguyễn Thanh Phúc (28 tuổi, ngụ xã Hiệp Phước, TP.HCM) cũng cho rằng các video ăn uống hay hướng dẫn chế độ dinh dưỡng trên mạng xã hội chỉ nên xem như nguồn tham khảo, không nên tin tuyệt đối. Theo Phúc, những nội dung này có điểm tích cực như gợi ý món ăn ngon hoặc thực đơn phù hợp, nhưng hiệu quả còn tùy thuộc vào cơ địa và chế độ ăn uống của từng người. "Lúc trước mình có ăn bánh tráng nhúng nước lạnh vì thấy quá "hot", ai cũng chia sẻ rần rần… và rồi mình bị đau bụng dữ dội, cho nên ăn theo trend coi chừng toang nha", Phúc nói.

Đồng quan điểm, Lương Thị Thúy Quyên, sinh viên Trường ĐH Tôn Đức Thắng, cho rằng khi xem các video trên mạng xã hội giới thiệu về thực phẩm hay chế độ ăn uống, người xem cần chủ động tìm hiểu kỹ sản phẩm trước khi làm theo. "Cần có sự chọn lọc, phân biệt thông tin đúng - sai thay vì chạy theo trào lưu, vì mình từng ăn theo chế độ giảm cân trên TikTok, không những chẳng có công dụng gì mà còn bị dị ứng", Quyên nói.

Tâm lý thích bắt kịp xu hướng

PGS-TS Trịnh Hòa Bình, chuyên gia xã hội học, nguyên Giám đốc Trung tâm điều tra dư luận xã hội (Viện Xã hội học), cho rằng các video ngắn trên mạng xã hội ngày nay đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của nhiều người trẻ. Không chỉ đơn thuần là xem để giải trí, một bộ phận giới trẻ còn có xu hướng học theo từ cách ăn uống, chế biến món ăn đến những hành vi được các nhân vật trên mạng thể hiện.

Theo ông Bình, điều này xuất phát từ tâm lý tò mò, thích trải nghiệm cái mới và mong muốn khẳng định mình là người hiện đại, bắt kịp xu hướng. Nhiều bạn trẻ làm theo các trào lưu ăn uống trên mạng không chỉ vì hứng thú mà còn muốn thể hiện bản thân là người "chịu chơi", am hiểu và không đứng ngoài các xu hướng đang thịnh hành.

Tuy nhiên theo ông Bình, rất khó để khẳng định những trào lưu này mang lại lợi ích thực sự. Chúng chỉ có thể được xem là vô hại nếu nội dung được chia sẻ là đúng đắn, tích cực và có giá trị. "Ngược lại, nhiều video, trong đó có video ăn uống được tạo ra chủ yếu nhằm thu hút sự chú ý, kích thích sự hiếu kỳ hoặc phục vụ mục đích phô diễn cá nhân. Trong những trường hợp đó, việc bắt chước gần như không mang lại lợi ích đáng kể, thậm chí tiềm ẩn nhiều hệ lụy, nhất là về sức khỏe", ông Bình nói và cho rằng đây là những hành vi mang tính cá nhân nhưng lại được thực hiện trên môi trường mạng xã hội có tính cộng đồng cao, nên việc ngăn chặn hay thay đổi thói quen này không hề dễ dàng.

Trước những nội dung hướng dẫn ăn uống để giảm cân hay tăng cường sức khỏe, thay đổi vóc dáng trên mạng, ông Bình nhấn mạnh người trẻ cần hết sức thận trọng. Theo ông, phần lớn những thông tin này chưa được kiểm chứng đầy đủ về mặt khoa học và không có sự bảo đảm từ các cơ quan chuyên môn hay những người có chuyên môn thực sự trong lĩnh vực sức khỏe. "Nhiều lời khuyên được đưa ra chỉ mang tính chia sẻ cá nhân, thậm chí là nói theo cảm tính, vì vậy việc áp dụng các phương pháp ăn uống hoặc chế độ dinh dưỡng dựa trên những video thiếu cơ sở khoa học có thể dẫn đến những nguy cơ khó lường cho sức khỏe. Thay vì tin tưởng và làm theo một cách thiếu chọn lọc, người trẻ nên tham khảo các nguồn thông tin chính thống, đã được kiểm chứng để tránh những hậu quả đáng tiếc", ông Bình nói.

Tiềm ẩn nhiều nguy cơ

Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Cố vấn chuyên môn Bệnh viện Nhi đồng 1, cho rằng các video mukbang, hướng dẫn ăn uống, giảm hay tăng cân trên mạng xã hội khá phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, đặc biệt là ở lứa tuổi thanh thiếu niên.

Ăn theo mạng xã hội: 'Bắt trend' coi chừng... toang - Ảnh 2. — Một video mukbang trên TikTok

Theo bác sĩ Khanh, mỗi độ tuổi đều có nhu cầu dinh dưỡng và phát triển khác nhau nên không thể áp dụng tùy tiện các chế độ ăn theo mạng. "Chắc chắn là nó không chuẩn được", bác sĩ Khanh nhấn mạnh.

Bác sĩ Khanh cho biết các video mukbang hay hướng dẫn ăn uống được nhiều bạn trẻ học theo nhưng phần lớn chỉ mang tính tham khảo, không phù hợp với tất cả mọi người. Với người trẻ, đặc biệt lứa tuổi vị thành niên - giai đoạn cần phát triển thể chất đặc biệt, việc ăn uống theo trào lưu có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nếu không được tư vấn đúng cách. Khi có vấn đề về cân nặng hay dinh dưỡng, người trẻ nên tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì tin hoàn toàn vào nội dung trên mạng xã hội.

Bác sĩ Khanh cũng cho rằng lượt theo dõi lớn hay độ nổi tiếng của một TikToker không đồng nghĩa với việc thông tin họ chia sẻ là chính xác. Theo ông, nhiều video được tạo ra với mục đích thu hút lượt xem nên người xem cần giữ sự tỉnh táo, luôn kiểm chứng thông tin và cân nhắc mức độ phù hợp với cơ địa của bản thân trước khi làm và ăn theo.

"Không có gì có thể tin 100% được. Dù người hướng dẫn có uy tín thì chế độ ăn hay tập luyện đó cũng chưa chắc phù hợp với tất cả mọi người", bác sĩ Khanh nói. Ông khuyến cáo người trẻ cần theo dõi phản ứng của cơ thể khi áp dụng một chế độ ăn uống hay dùng món ăn nào đó, đồng thời tham khảo ý kiến chuyên gia y tế về những video ăn uống trên mạng trước khi học theo để tránh những ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.

Nguồn: https://thanhnien.vn/an-theo-mang-xa-hoi-bat-trend-coi-chung-toang-185260530201909384.htm