Thủ tướng Anh Keir Starmer từ chức hôm 22/6 trong bối cảnh được đánh giá là thủ tướng ít được ưa chuộng nhất trong lịch sử hiện đại của Anh, chỉ sáu tuần sau khi Công đảng mất gần 1.500 ghế trong cuộc bầu cử địa phương trên toàn nước Anh. Việc ông rút lui đã mở ra cuộc đua lãnh đạo mới và ông Burnham - chính trị gia kỳ cựu từng phục vụ dưới thời Thủ tướng Tony Blair và Gordon Brown, đồng thời vừa trở lại Quốc hội sau chiến thắng trong cuộc bầu cử bổ sung tại Makerfield (Manchester) - gần như chắc chắn sẽ giành chiến thắng.
Sự ủng hộ từ ứng viên Công đảng khác là Wes Streeting được xem như bước đi quyết định. Burnham nhiều khả năng sẽ được chỉ định làm thủ tướng vào cuối mùa hè này sau khi giành chưa tới 25.000 phiếu tại Makerfield.
Trên mạng xã hội, ông Burnham viết: “Đất nước cần sự ổn định, nghiêm túc và tiếp tục tập trung vào những vấn đề quan trọng nhất - và đó chính là điều họ sẽ nhận được. Phong trào Công đảng luôn mạnh mẽ nhất khi tự tin nhìn về phía trước… và chúng tôi sẽ bảo đảm quá trình chuyển giao này trở thành sự đổi mới tích cực cho đảng và đất nước”.
Hình ảnh chính trị mới của Andy Burnham
Thoạt nhìn, ông Burnham tạo cảm giác khác biệt với cựu Thủ tướng Starmer - người thường bị mô tả là cứng nhắc và thiếu sức hút. Với chất giọng miền Bắc mang màu sắc lao động cùng hình ảnh áo sơ mi đơn giản và quần jeans, ông Burnham cố gắng tách mình khỏi “bong bóng Westminster” - biểu tượng của tầng lớp chính trị gia miền Nam mặc vest như Starmer.
Truyền thông Anh phần lớn chấp nhận hình ảnh đó. Tờ Financial Times mô tả ông Burnham là chính trị gia xây dựng chính sách từ những cuộc trò chuyện với cử tri trong siêu thị, còn The Times cho rằng quan điểm của ông chịu ảnh hưởng từ truyền thống Công giáo giàu ý thức giai cấp ở miền Bắc nước Anh cũng như thời gian từng làm giúp lễ trong nhà thờ.
Nếu trở thành thủ tướng, ông Burnham sẽ là người Công giáo La Mã đầu tiên trong lịch sử Anh giữ cương vị này. Tuy nhiên, khi nhìn sâu hơn lớp vỏ truyền thông, ông Burnham ngày càng giống chính người mà ông chuẩn bị thay thế.
Hai nhân vật có thực sự khác nhau?
Ngoài khác biệt về hình ảnh, ông Burnham và ông Starmer đều xuất thân từ cùng một dòng chính trị. Cả hai đều học tại những trường đại học danh giá nhất nước Anh - ông Starmer học tại Oxford, ông Burnham tại Cambridge. Cả hai đại diện cho xu hướng trung dung kiểu “Công đảng mới” của cựu Thủ tướng Tony Blair hơn là cánh tả thời cựu Chủ tịch Công đảng Jeremy Corbyn, người sau này trở thành lãnh đạo phe đối lập.
Năm 2015, cả hai từng thất bại trong nỗ lực ngăn ông Jeremy Corbyn giành quyền lãnh đạo đảng sau khi Thủ tướng Ed Miliband từ chức. Khi đó, ông Starmer đã công khai ủng hộ chiến dịch tranh cử không thành công của ông Burnham.
Sau này, ông Starmer thay thế ông Corbyn lãnh đạo đảng vào năm 2020 và sử dụng các cáo buộc bài Do Thái để loại bỏ một trong những tiếng nói ủng hộ Palestine mạnh mẽ nhất ở Anh. Ông định hình lại Công đảng theo hướng thân Đại Tây Dương và thân Israel, và chưa có dấu hiệu nào cho thấy Burnham sẽ thay đổi hướng đi đó.
Chính sách với Israel - Palestine: Vấn đề sống còn
Quan điểm của Công đảng về xung đột Israel - Palestine đang trở thành vấn đề sống còn đối với đảng này. Dưới thời Thủ tướng Starmer, tổ chức Hành động Palestine bị liệt vào danh sách khủng bố. Chính phủ kêu gọi “kiểm soát ngôn từ” và hạn chế biểu tình phản đối Israel. Kết quả là bộ phận cử tri cánh tả của Công đảng rời bỏ đảng với quy mô lớn và chuyển sang ủng hộ Đảng Xanh - lực lượng công khai ủng hộ Palestine. Bất chấp phản đối từ công chúng và chính các nghị sĩ Công đảng, ông Starmer từng từ chối kêu gọi ngừng bắn ở Gaza cuối năm 2023 và công khai ủng hộ quyền của Israel trong việc cắt điện và nước đối với hơn 2 triệu cư dân tại dải Gaza.
Về phần mình, ông Burnham cũng là thành viên của nhóm "Những người bạn Công đảng của Israel", tổ chức chỉ thu hút khoảng một phần tư nghị sĩ Công đảng tham gia. Ông từng ủng hộ chiến dịch của cựu Thủ tướng Starmer chống lại cựu Chủ tịch Corbyn và mô tả Công đảng là đang “bị cuốn vào cuộc khủng hoảng bài Do Thái”.
Trong chiến dịch tranh cử lãnh đạo năm 2015, ông Burnham còn tuyên bố chuyến công du nước ngoài đầu tiên nếu trở thành thủ tướng sẽ là tới Israel - quốc gia mà ông ca ngợi có “lịch sử lâu dài trong bảo vệ thiểu số và thúc đẩy quyền dân sự”.
Từ Iraq đến Ukraine và vấn đề nhập cư
Ông Burnham từng bỏ phiếu ủng hộ cuộc chiến Iraq năm 2003 - quyết định mà sau này ông gọi là “đầy giằng xé”. Tuy nhiên, ông tiếp tục phản đối các cuộc điều tra chính thức về vai trò của Anh tại Iraq.
Giống người đồng nghiệp Starmer và các thủ tướng Bảo thủ gần đây, ông Burnham giữ lập trường ủng hộ mạnh mẽ Ukraine và cam kết sẽ “đứng cùng Ukraine cho đến khi cần thiết”.
Về nhập cư - vấn đề ngày càng được cử tri Công đảng quan tâm - ông Burnham cho rằng số lượng người nhập cư cần tiếp tục giảm nhưng các phát biểu trong quá khứ khiến nhiều cử tri hoài nghi. Ông từng kêu gọi tiếp nhận thêm người tị nạn Trung Đông vào năm 2015 và ủng hộ trợ cấp xã hội cho người nhập cư mới đến vào năm 2019.
Thủ tướng mới, thuế mới?
Thủ tướng Starmer lên nắm quyền trong bối cảnh mức sống tại Anh suy giảm nghiêm trọng và nhanh chóng áp dụng hàng loạt sắc thuế mới để bù đắp khoảng trống ngân sách 22 tỷ bảng.
Khác với ông Starmer, ông Burnham hứa hẹn một chương trình chi tiêu công mang màu sắc cánh tả: quốc hữu hóa quy mô lớn, áp trần giá năng lượng, xây dựng nhà ở công và tăng chi tiêu quốc phòng. Tuy nhiên, việc bổ nhiệm nghị sĩ Miatta Fahnbulleh làm cố vấn kinh tế khiến giới quan sát cho rằng gánh nặng cuối cùng vẫn sẽ đổ lên người nộp thuế. Để tài trợ cho chương trình này, Fahnbulleh đề xuất áp thuế tài sản, thuế lợi nhuận bất thường đối với dầu khí, tăng thuế lãi vốn, thuế bất động sản và thuế cổ tức.
Bình mới nhưng có thể rượu cũ
Ông Burnham đang đứng trước cơ hội chưa từng có để trở thành thủ tướng thứ sáu của Anh chỉ trong vòng bảy năm. Trong số đó, chỉ có các nhà lãnh đạo Theresa May, Boris Johnson và Keir Starmer thực sự giành chiến thắng trong tổng tuyển cử và không ai hoàn thành trọn vẹn nhiệm kỳ.
Theo các nhà quan sát, chưa có chính phủ nào đảo ngược được đà suy giảm kinh tế của Anh, tạo ra thay đổi đáng kể trong chính sách đối ngoại hoặc giảm nhập cư xuống mức được cử tri chấp nhận.
Trong khi ông Burnham kêu gọi một quá trình chuyển giao quyền lực “có trật tự và trách nhiệm”, ông Nigel Farage của phe đối lập lại yêu cầu tổ chức tổng tuyển cử sớm. Tuy nhiên, ông Starmer khẳng định việc chỉ định người kế nhiệm là cần thiết để bảo đảm Công đảng có cơ hội giành nhiệm kỳ thứ hai.
Nguồn: https://daibieunhandan.vn/andy-burnham-ung-vien-thu-tuong-anh-tiem-nang-10421495.html
