Ðánh thức sức sống mới cho nghề gốm Chăm

Nghề gốm Chăm Bình Đức - Bình Tiến, xã Bắc Bình đang được kết nối với du lịch cộng đồng, góp phần bảo tồn di sản được UNESCO ghi danh và tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Đoàn công tác của Cục Di sản văn hóa tham quan làng gốm Chăm

Giữ hồn di sản

Giữa vùng đất đầy nắng gió của xã Bắc Bình, làng gốm Chăm Bình Đức vẫn lặng lẽ lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ. Không sử dụng bàn xoay như nhiều làng nghề khác, các nghệ nhân nơi đây hoàn toàn tạo hình sản phẩm bằng tay từ nguồn đất sét địa phương, tạo nên những chiếc nồi, chum, bình nước hay sản phẩm thủ công mỹ nghệ mang đậm dấu ấn văn hóa Chăm.

Nghệ nhân gốm Chăm Lương Thị Hòa cho biết, nghề gốm đã gắn bó với đời sống của người Chăm từ bao đời nay. Từ khi còn nhỏ, bà đã được các bậc cao niên trong gia đình truyền dạy từng công đoạn làm gốm. Đến nay, dù cuộc sống có nhiều đổi thay nhưng những kỹ thuật truyền thống vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn.

Điều làm nên nét riêng của gốm Chăm Bình Đức chính là sự mộc mạc và tính thủ công gần như tuyệt đối. Từ khâu chọn đất, nhào nặn, tạo hình đến phơi nắng và nung lộ thiên đều được thực hiện bằng kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ. Sự kết hợp giữa đất, lửa, gió và nắng tạo nên những sản phẩm mang màu sắc tự nhiên, không sản phẩm nào giống sản phẩm nào. Không chỉ là nghề mưu sinh, nghề làm gốm còn lưu giữ những giá trị văn hóa, tín ngưỡng và tri thức dân gian của cộng đồng người Chăm.

Nghệ nhân gốm Chăm tạo hình sản phẩm bằng tay.

Có thể bạn quan tâm

Học từ kiến trúc Đức để hài hòa giữa phát triển và bảo tồn đô thịSự phát triển nhanh chóng của các đô thị hiện đại đang đặt ra nhiều thách thức trong việc cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, bảo tồn di sản và nâng cao chất lượng sống của người dân. Đây cũng là nội dung được nhiều chuyên gia kiến trúc trao đổi tại tọa đàm “Kiến trúc Đức: Nghệ thuật của không gian và nơi chốn” diễn ra ngày 13/6 tại Trường Đại học Kiến trúc TP HCM.

Mở rộng không gian, nâng tầm phát triển du lịchNhững năm gần đây, hình ảnh Tràng An, Tam Cốc - Bích Động, Cúc Phương, Tam Chúc, Bái Đính, tỉnh Ninh Bình... xuất hiện ngày càng nhiều trên các nền tảng số trong nước và quốc tế thu hút hàng triệu lượt xem. Điều này khẳng định tầm nhìn chiến lược, quyết đoán, hiệu quả trong việc ứng dụng công nghệ số, nâng tầm quảng bá từ truyền thống sang hệ sinh thái du lịch thông minh của địa phương này.

Lộ trình đưa Bắc Ninh lên thành phố trực thuộc Trung ương: Tâm điểm bán dẫn và AIBộ Chính trị thống nhất chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, định hướng trở thành trung tâm công nghiệp bán dẫn và AI hàng đầu cả nước.

Tuy nhiên, cũng như nhiều nghề truyền thống khác, nghề gốm Chăm đang đối mặt với không ít khó khăn. Nhiều nghệ nhân đã lớn tuổi trong khi lớp trẻ kế cận còn hạn chế. Không gian sản xuất ngày càng thu hẹp, sản phẩm thủ công phải cạnh tranh với các mặt hàng công nghiệp có giá thành thấp và tiện dụng hơn. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tìm hướng đi mới để bảo tồn và phát huy giá trị của làng nghề.

Phát triển du lịch cộng đồng

Nhằm bảo tồn và phát huy giá trị nghề gốm Chăm, cuối năm 2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai dự án Kết nối di sản văn hóa phi vật thể “Nghề làm gốm của người Chăm” với hành trình du lịch Bình Đức - Bình Tiến tại xã Bắc Bình. Thông qua các lớp tập huấn, nghệ nhân và người dân được trang bị kỹ năng quảng bá, kể chuyện về di sản, xây dựng tư liệu phục vụ công tác bảo tồn và phát triển du lịch.

Sau tập huấn, các hoạt động truyền nghề, trưng bày và giới thiệu sản phẩm tiếp tục được duy trì, góp phần thu hút lớp trẻ tham gia gìn giữ nghề truyền thống. Nhiều nghệ nhân cũng chủ động giới thiệu sản phẩm, chia sẻ câu chuyện về nghề gốm đến du khách, từng bước đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng.

Đặc biệt, việc kết nối làng gốm với du lịch cộng đồng đang mở ra hướng phát triển mới cho địa phương. Du khách đến Bình Đức không chỉ được tham quan làng nghề mà còn trực tiếp trải nghiệm các công đoạn làm gốm dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân. Những trải nghiệm chân thực giúp du khách hiểu hơn về giá trị của nghề truyền thống, đồng thời tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân.

Nghề gốm Chăm đang đối mặt với không ít khó khăn.

Bí thư Đảng ủy xã Bắc Bình Nguyễn Quốc Thắng cho biết, dự án góp phần thực hiện hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể “Nghề làm gốm truyền thống của người Chăm” đã được UNESCO ghi danh cần bảo vệ khẩn cấp. Đồng thời, dự án còn tạo động lực để người dân tham gia phát triển du lịch cộng đồng, nâng cao thu nhập và gìn giữ nghề truyền thống.

Có thể bạn quan tâm

Khi bản sắc văn hóa trở thành 'thỏi nam châm' hút du kháchTừ tiếng cồng chiêng vang vọng giữa đại ngàn đến các món ăn đậm hương vị núi rừng, nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số ở phía tây tỉnh Quảng Ngãi đang tạo sức hút riêng đối với du khách bằng chính những giá trị văn hóa.

Gỡ khó đầu ra cho sản phẩm của người khuyết tậtĐNO - Việc tìm kiếm đầu ra ổn định đang là rào cản lớn nhất đối với các sản phẩm thủ công do người khuyết tật tại Đà Nẵng tạo ra. Dù mang giá trị nhân văn cao, nhiều mô hình sinh kế vẫn loay hoay giữa bài toán mẫu mã và khả năng tiếp cận thị trường. Sự kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp chính là chìa khóa giúp họ tự tin hòa nhập bền vững.

Từ lớp học nghề đến sinh kế bền vững cho người lao động vùng cao Lai ChâuGD&TĐ - Đưa ngành nghề “đúng và trúng” đến người học là giải pháp được tỉnh Lai Châu triển khai nhằm mục tiêu tạo sinh kế lâu dài cho người lao động.

Từ những kết quả bước đầu, mô hình gắn nghề gốm Chăm với du lịch đang mở ra hướng đi hiệu quả trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Khi người dân trực tiếp tham gia gìn giữ và hưởng lợi từ nghề truyền thống, gốm Chăm không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển bền vững. Qua đó, những giá trị văn hóa lâu đời của cộng đồng người Chăm tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa trong đời sống hiện đại.

Nguồn: https://baolamdong.vn/anh-thuc-suc-song-moi-cho-nghe-gom-cham-447278.html