Bài 1: “Cơn sóng” chi phí lan rộng

Giữa cơn “bão giá”, người dân phải thắt chặt chi tiêu, DN “gồng mình” cắt giảm chi phí và đưa ra nhiều giải pháp thích ứng.

Những ngày gần đây, câu chuyện giá xăng, dầu đã trở thành nỗi trăn trở hiện hữu trong từng bữa ăn, trên từng chuyến xe của người dân. Từ thành thị đến nông thôn, “cơn sóng” chi phí đang lan rộng, tác động rõ nét đến đời sống và sinh kế của nhiều người.

GIÁ CẢ LEO THANG

Kể từ đầu tháng 3-2026, ảnh hưởng của tình hình chiến sự tại khu vực Trung Đông đã khiến giá xăng, dầu trong nước và thế giới biến động mạnh.

Các doanh nghiệp xây dựng gặp nhiều khó khăn, thua lỗ do chi phí nhiên liệu, vật liệu xây dựng tăng cao.

Giá xăng, dầu trong nước liên tục leo thang đã tác động mạnh đến mọi mặt đời sống và kinh tế của người dân. Giá các loại hàng hóa, chi phí vận chuyển, sản xuất, kinh doanh, loại hình dịch vụ cũng “té nước theo mưa”.

Ghi nhận tại chợ Thạnh Trị (phường Đạo Thạnh, tỉnh Đồng Tháp), so với hơn tháng trước, giá nhiều mặt hàng đã tăng khá. Giá hàng hóa tăng nên tình hình mua bán cũng chậm hơn trước.

Chị Phượng, chủ Cửa hàng bách hóa Hải Phượng tại chợ Thạnh Trị chia sẻ: “Thời gian gần đây, giá các loại hàng hóa, trong đó có nhiều mặt hàng nhu yếu phẩm tăng so với trước. Các mặt hàng tăng từ 5% - 40%, tùy theo loại.

Mặt hàng tăng nhiều nhất là dầu ăn, túi ni lông… Bình thường khi giá chưa tăng đã khó bán, nên giá tăng càng khó bán hơn. Người dân thắt chặt chi tiêu hơn trước. Từ sau Tết Nguyên đán đến nay, tình hình buôn bán rất ế ẩm”.

Còn tại chợ Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, giá nhiên liệu tăng đã đẩy chi phí vận chuyển đội lên, đặc biệt là đối với các tiểu thương phải di chuyển xa để lấy hàng. Chị Nguyễn Thị Hồng, tiểu thương bán thịt bò tại chợ Cao Lãnh (phường Cao Lãnh) chia sẻ: “Giá xăng tăng thì chi phí đi lại lấy hàng cũng tăng lên, nhưng nếu mình bán hàng tăng giá theo ngay thì khách cũng khó mua, nên tôi vẫn cố giữ giá ổn định như trước”.

Theo ghi nhận, chi phí vận chuyển hàng hóa tăng kéo theo giá nhiều mặt hàng thiết yếu nhích lên. Người dân bắt đầu tính toán kỹ hơn trong chi tiêu, ưu tiên những nhu cầu cần thiết. Các chủ cửa hàng tạp hóa cho biết, sức mua có dấu hiệu chững lại.

Nhiều khách hàng chuyển sang mua với số lượng ít hơn hoặc chọn sản phẩm giá rẻ. Chị Oanh, chủ cửa hàng tạp hóa Oanh (phường Đạo Thạnh) cho biết, xăng, dầu tăng kéo theo giá cả hàng hóa đều tăng. Điển hình như chai nước mắm 1 lít đã tăng từ 3.000 - 5.000 đồng/chai.

“Hiện lượng khách đã giảm hơn một nửa so với trước tết. Nhiều khi ngồi gần cả tiếng đồng hồ chưa có người khách đến mua. Đồ nhập về, nhưng bán chậm nên chôn vốn. Trước đây, sáng là tôi bán không kịp, giờ thì ế ẩm.

Hiện nay, các chi phí đều tăng, nhưng lương, thu nhập không tăng buộc người dân phải “thắt lưng, buộc bụng”. Bây giờ, mỗi ngày phải trả hơn 300.000 đồng tiền thuê mặt bằng nhưng hàng bán rất chậm. Hiện người buôn bán như chúng tôi chỉ biết cầm cự”.

Giá xăng, dầu tăng còn tác động đến giá dịch vụ ăn uống. Do chi phí đầu vào tăng nên nhiều cơ sở kinh doanh ăn uống đã phải tăng giá. Theo ghi nhận, hiện nhiều cơ sở kinh doanh cơm dĩa, hộp, bánh canh, hủ tiếu, bún riêu… đã tăng giá khoảng 5.000 đồng so với trước.

Theo chủ một cửa hàng chuyên bán đồ ăn sáng tại đường Trần Nguyên Hãn (phường Mỹ Phong, tỉnh Đồng Tháp), do giá gas và thực phẩm tăng khá cao nên buộc cơ sở phải điều chỉnh giá 1 tô bún từ 30.000 đồng lên 35.000 đồng. Việc điều chỉnh tăng này nhằm bù đắp vào chi phí phát sinh.

SẢN XUẤT GẶP KHÓ

Bên cạnh giá cả hàng hóa leo thang, giá xăng, dầu còn tác động lớn đến các ngành sản xuất.

Ở khu vực nông thôn, áp lực càng rõ khi hoạt động sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu. Ông Nguyễn Văn So (xã Trường Xuân, tỉnh Đồng Tháp) hiện đang canh tác 10 ha ruộng. Theo ông So, nhiều ngày qua, giá xăng, dầu tăng cao, nông dân rất lo ngại.

Giá hàng hóa tăng khiến công việc buôn bán của chị Phượng bị ảnh hưởng.

Từ khâu làm đất, bơm nước, phun thuốc, thu hoạch cho đến vận chuyển, hầu hết đều phụ thuộc vào máy móc chạy bằng xăng hoặc dầu. Máy cày, gặt đập liên hợp, bơm nước, ghe vận chuyển lúa, xe tải… đều tiêu thụ lượng lớn nhiên liệu.

“Khi giá xăng, dầu tăng đột biến, chi phí sản xuất lập tức đội lên. Trong khi đó, giá lúa không tăng mà còn giảm, khiến nông dân lo lắng.

Giá xăng, dầu tăng cũng kéo theo giá phân bón, thuốc trừ sâu, công phun thuốc, nhân công tăng. Điều này khiến lợi nhuận canh tác lúa của nông dân sụt giảm nhiều”, ông So than.

Bên cạnh việc sản xuất lúa, thời điểm này, nông dân trồng rau màu trên địa bàn tỉnh cũng đang gặp nhiều khó khăn do chi phí tăng cao, giá bán lại thấp.

Hoạt động đánh bắt của ngư dân bị ảnh hưởng rất lớn do giá dầu tăng cao.

Ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp tổng hợp Hòa Thạnh (xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp) cho biết, trung bình mỗi ngày, HTX cung ứng cho thị trường từ 8 - 9 tấn rau màu các loại.

Do tác động của giá xăng, dầu nên hiện chi phí vận chuyển, bao bì, tem nhãn tăng rất cao. Trong đó, chi phí vận chuyển tăng gấp đôi; bao bì, tem nhãn tăng khoảng 30%, giá nhân công cũng tăng. “HTX đang phải “gồng lỗ” trong giai đoạn này.

HTX vẫn giữ giá bao tiêu cho thành viên từ 4.500 - 5.000 đồng/kg như đã ký kết. Dù biết chi phí của nông dân tăng, nhưng do đang lỗ nên HTX không thể điều chỉnh giá để hỗ trợ thành viên”, ông Quang nói.

Cũng như lĩnh vực trồng trọt, hiện người chăn nuôi trên địa bàn tỉnh cũng đang gặp khó do chi phí đầu vào tăng cao, giá bán giảm. Trong đó, giá thức ăn, thuốc thú y tăng đang là trở ngại lớn đối với người chăn nuôi.

Ông Nguyễn Myxso VinaSEC, Phó Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Chăn nuôi Hoàng Gia Huy (xã Lương Hòa Lạc, tỉnh Đồng Tháp) cho biết, sau Tết Nguyên đán, nhu cầu tiêu dùng trứng gà giảm mạnh. Mặt khác, do cung vượt cầu nên giá trứng giảm sâu và đang ở mức thấp. Hiện giá trứng gà ác dao động từ 1.500 - 1.600 đồng/trứng.

Giá trứng đang có chiều hướng tăng nhẹ, nhưng người nuôi vẫn chưa thoát lỗ. “Công ty đang nuôi 70.000 con gà ác đẻ trứng và liên kết với các trang trại khác trên địa bàn theo chuỗi khép kín với quy mô 400.000 con.

Giá xăng, dầu tăng cao dẫn đến các chi phí đầu vào đều tăng như: Vận chuyển, thức ăn, thuốc thú y, vắc-xin, bao bì… Trong đó, cước vận chuyển tăng mạnh nhất”, ông VinaSEC cho biết thêm.

Thực tế cho thấy, khi giá xăng, dầu tăng, hoạt động khai thác thủy, hải sản là một trong những ngành chịu tác động nặng nề nhất. Do chi phí tăng cao, một số phương tiện lựa chọn nằm bờ để tránh lỗ. Nhiều phương tiện khác thì đang “gồng mình” chịu lỗ do đã ra khơi, đầu tư lớn cho chuyến biển đầu năm.

Gia đình anh Đoàn Hoàng Tâm (xã Gia Thuận, tỉnh Đồng Tháp) có 2 chiếc tàu giã cào chuyên khai thác hải sản xa bờ. 2 chiếc tàu của gia đình anh ra khơi đến nay đã được gần 1 tháng rưỡi. Anh Tâm chia sẻ: “Thời điểm khởi hành, giá dầu khoảng 18.000 đồng/lít, nhưng có thời điểm đã tăng lên 45.000 đồng/lít.

Những ngày đầu, giá dầu rẻ, nên việc đánh bắt còn có lãi. Tuy nhiên, càng về sau, giá dầu tăng quá dẫn đến đánh bắt bị thua lỗ. Nếu giá dầu không giảm chắc thời gian tới, tôi cũng phải cho tàu vào bờ chứ không cầm cự nổi nữa”.

Cùng với lĩnh vực nông nghiệp, ngành xây dựng cũng đang chịu tác động rất lớn từ chi phí xăng, dầu. Giá xăng, dầu tăng cao dẫn đến chi phí thi công các công trình đội lên.

Chưa kể, giá vật liệu xây dựng các loại cũng tăng khá mạnh khiến các nhà thầu phải chật vật xoay trở. Điều này đã ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình.

Ông T., Giám đốc một DN chuyên thi công các công trình giao thông trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp cho biết, những ngày qua, công ty gặp rất nhiều khó khăn do giá xăng, dầu tăng cao.

Đặc thù của ngành giao thông là sử dụng nhiều các thiết bị máy móc nên tiêu tốn nhiều dầu. Chưa kể, giá dầu tăng cũng làm giá vật liệu như: Nhựa đường, đá, cát… tăng mạnh. DN đang cố gắng tìm mọi giải pháp để “trụ hạng” trong giai đoạn khó khăn này.

Có thể thấy, tác động của giá xăng, dầu không dừng lại ở một lĩnh vực riêng lẻ mà lan tỏa đến mọi ngóc ngách của đời sống. Từ chiếc xe máy trên đường, hàng quán, chợ, chiếc tàu trên sông, đến cánh đồng lúa, công trường… tất cả đều chịu ảnh hưởng.

A. THƯ - N. KHÁNH

(còn tiếp)

Nguồn: https://baodongthap.vn/bai-1-con-song-chi-phi-lan-rong-a239526.html