Bài 2: Tư duy mới trên đồng đất cũ

Sau thời gian dài loay hoay với câu hỏi “trồng cây gì, nuôi con gì”, nhiều địa phương đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng thị trường, bán thứ thị trường cần, thay vì cố tìm đầu ra cho những gì mình có. Từ đó, những mô hình cây trồng, vật nuôi mới đã mở ra hướng đi hiệu quả, giúp nông dân nâng cao thu nhập, từng bước làm giàu trên chính đồng đất quê hương.

 

►Bài 1: Khi ruộng không sinh lời

Đồng ruộng “hái ra tiền”

Ít ai tin rằng, tại xã Sơn Thủy, hàng chục héc-ta đất trồng lúa, ngô kém hiệu quả trước đây nay lại trở thành nơi giúp người dân “hái ra tiền”, mang về nguồn thu hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng mỗi năm.

Từ năm 2016, gia đình chị Nguyễn Thị Tú, thôn Thác Nóng quyết định chuyển diện tích trồng ngô, lúa sang trồng ớt. Khi năng suất cây lương thực đã chạm ngưỡng, giá trị lại bão hòa, mỗi héc-ta chỉ cho thu nhập khoảng 60 - 70 triệu đồng/năm, thì cây ớt mở ra hướng đi hoàn toàn khác. Với 5 sào ruộng, chị trồng ớt với năng suất đạt khoảng 1 tấn/sào, giá bán dao động quanh mức 60.000 đồng/kg, mỗi năm gia đình chị Tú thu về 300 - 400 triệu đồng.

Đồng chí Trần Văn Bút, Chủ tịch UBND xã Sơn Thủy cho biết: từ một mô hình nhỏ lẻ, nay toàn xã có khoảng 70 ha ớt. Địa phương đang tiếp tục mở rộng diện tích lên 150 ha, đồng thời hình thành chuỗi liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm.

Củ cải được người dân xã Xín Mần coi là “sâm trắng” của địa phương.

Không chỉ Sơn Thủy, tại vùng biên giới Xín Mần, cây củ cải trắng cũng đang tạo nên bước chuyển bất ngờ, đem lại thu nhập và trở thành một thương hiệu xuất khẩu có tiếng của tỉnh. Từ năm 2021, địa phương đã kết nối với Công ty TNHH Việt Nam - Misaki triển khai mô hình trồng và bao tiêu củ cải trắng xuất khẩu. Ban đầu chỉ có một vài hộ tham gia với diện tích thử nghiệm 7 ha. Qua khảo nghiệm, cây củ cải cho thấy phù hợp thổ nhưỡng nên sinh trưởng tốt, cho tăng suất cao từ 40 - 60 tấn/ha, đem lại thu nhập từ 80 - 120 triệu đồng/ha cho người dân, lợi nhuận gấp 3 - 4 lần so với trồng ngô, lúa trước đây.

Hiện diện tích củ cải tại đây duy trì khoảng 40 ha/năm. Với nhiều hộ dân, loại cây này đã trở thành cây thoát nghèo. “Trước kia quanh năm thiếu trước hụt sau, nay mỗi năm có thể lãi 70 - 80 triệu đồng cuộc sống ngày càng tốt hơn. Cây củ cải giờ đây được coi là “sâm trắng” của bà con nơi đây.”, anh Giàng Bản Quáng, thôn Quán Dín Ngài phấn khởi nói.

Tại xã Vị Xuyên, từ vùng đất sình lầy, 35 hộ dân thôn 29 đã vươn lên khá giả nhờ chuyển sang trồng các loại cây leo giàn như bí xanh, su su, mướp... Thu nhập bình quân đạt trên 100 triệu đồng/hộ/năm, nhiều hộ đạt 200 - 300 triệu đồng. Anh Phạm Mạnh Hùng chia sẻ: Trước đây đất sản xuất của gia đình chỉ sử dụng trồng ngô. Từ năm 2017 đến nay chuyển sang trồng chuyên canh các loại cây rau leo giàn lấy quả. Mỗi năm thu được khoảng 200 triệu đồng, cao gần gấp đôi trồng cam, gấp 4 - 5 lần so với trồng ngô.

Ở vùng cao nguyên đá Đồng Văn, nơi đá nhiều hơn đất, cây sâm khoai đang tạo cú hích mạnh mẽ. Từ chỗ chỉ trông vào một vụ ngô bấp bênh, nay nhiều hộ đã thoát nghèo nhờ loại cây này với giá trị kinh tế cao gấp 4 - 5 lần. Toàn xã hiện có khoảng 50 hộ trồng sâm khoai với tổng diện tích trên 15 ha, năng suất đạt khoảng 50 tấn/ha mang lại nguồn thu ổn định cho người dân.

Ông Vàng Mí Say, thôn Tả Lủng chia sẻ: Gia đình trồng cây sâm khoai sớm nhất của xã. Dù lúc đầu đăng ký trồng thí điểm, không rõ hiệu quả của nó ra sao nhưng 5 năm nay, cây Sâm khoai đã giúp gia đình tôi thoát nghèo và ngày càng khấm khá hơn.

Thu tiền tỷ từ vật nuôi mới

Không chỉ trồng trọt, chuyển đổi trong chăn nuôi cũng đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Tại xã Vĩnh Tuy, mô hình nuôi cầy hương đang trở thành điểm sáng. Gia đình anh Bùi Anh Phương, hộ đầu tiên nuôi cầy hương ở Vĩnh Tuy chia sẻ: Lúc đầu chỉ nghĩ nuôi thử vì thấy nhiều địa phương ở miền xuôi không những nuôi được mà còn hình thành cả trang trại quy mô lớn. Trong khi vùng miền núi mình là xứ sở của loài này trong tự nhiên tại sao lại không nuôi được. Từ 10 đôi giống ban đầu vào năm 2021, đến nay gia đình anh Bùi Anh Phương đã phát triển đàn lên gần 400 con, doanh thu mỗi năm gần 2 tỷ đồng.

Mô hình chăn nuôi hươu, ếch, đuông dừa của ông Trần Văn Đăng, xã Tân Trào.

Hiện nhóm sở thích nuôi cầy hương ở Vĩnh Tuy có 37 hộ tham gia, tổng đàn gần 1.500 con. Cầy hương sinh sản 2 lứa/năm, mỗi lứa 3 - 4 con; giá bán thương phẩm 1,5 - 2 triệu đồng/kg, giống khoảng 9 triệu đồng/đôi. Nhu cầu thị trường lớn giúp người nuôi đạt thu nhập 300 - 700 triệu đồng/hộ/năm.

Chủ tịch UBND xã Vĩnh Tuy Nguyễn Văn Cường cho biết: Các hộ nuôi cầy trên địa bàn xã là những hộ có diện tích đất nông nghiệp ít nên chuyển đổi mô hình chăn nuôi này rất phù hợp. Nhu cầu của thị trường đối với loài này rất lớn. Vì vậy xã đã định hướng sẽ thành lập Hội nuôi Cầy hương để vừa mở rộng quy mô, vừa tiến tới xây dựng thành thương hiệu nông sản của xã.

Ở xã Hùng An, mô hình nuôi dúi mốc của thanh niên trẻ Đặng Thế Hùng, thôn Giàn Thượng cũng cho thấy hiệu quả. Khởi nghiệp với 40 đôi giống, sau một năm đàn đã tăng lên 200 con. Hiện mỗi năm mô hình này mang lại thu nhập trên 100 triệu đồng.

Hùng chia sẻ: việc chăn nuôi Dúi dễ và tốn ít công sức và diện tích xây dựng chuồng trại nhỏ. 5 năm qua, em vừa mở rộng quy mô đàn, vừa bán hàng thương phẩm và bán giống để duy trì nguồn thu. Thời gian tới sẽ tiếp tục mở rộng quy mô đàn lên 500 con, trong đó có khoảng 200 con cái giống.

Trong khi đó, mô hình chăn nuôi tổng hợp của ông Trần Văn Đăng, xã Tân Trào là minh chứng rõ nét cho tư duy sản xuất lớn. Trang trại hiện nuôi gần 300 con hươu, 20.000 con đuông dừa và 15 tấn ếch, doanh thu mỗi năm trên 50 tỷ đồng. Theo ông Đăng, yếu tố quyết định thành công là lựa chọn vật nuôi có thị trường tiêu thụ lớn, rủi ro thấp, thời gian nuôi ngắn và chi phí thức ăn hợp lý.

“Chìa khóa” nâng cao giá trị nông nghiệp

Trực tiếp khảo sát các mô hình sản xuất và lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người nông dân trên địa bàn tỉnh, Giáo sư, chuyên gia nông nghiệp Nguyễn Lân Hùng đánh giá: những mô hình trồng trọt, chăn nuôi hiệu quả là những mô hình lựa chọn đúng loại giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với thổ nhưỡng địa phương, đáp ứng được “khẩu vị” của thị trường và xây dựng được chuỗi liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Văn Bình, những mô hình, cách làm mới trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện của địa phương, mang lại hiệu quả kinh tế cao, từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân. Góp phần định hình các loại cây trồng, vật nuôi mới giá trị cao để tập trung khuyến khích phát triển thành nông sản đặc trưng, đặc sản, chủ lực của các địa phương, làm tăng giá trị sử dụng đất, tăng giá trị thu nhập trên diện tích đất, nâng cao thu nhập cho người dân.

Thực tế cho thấy, thành công không đến từ việc “làm cái mình có”, mà từ việc mạnh dạn chuyển sang “làm cái thị trường cần”. Quan trọng hơn là sự thay đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp. Đây cũng là hướng đi tất yếu trong bối cảnh mới, khi nông nghiệp không chỉ dừng ở vai trò đảm bảo an ninh lương thực, mà còn phải trở thành ngành sản xuất tạo giá trị cao, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

(còn nữa)

Bài, ảnh: Nguyễn Đạt, Đoàn Thư, Duy Tuấn

 

Nguồn: https://baotuyenquang.com.vn/kinh-te/202604/bai-2-tu-duy-moi-tren-dong-dat-cu-1cf274e/