Bali 'quá bẩn'

Rác thải la liệt trên bãi biển Kuta ở Bali, Indonesia, ngày 23/1. Ảnh: SCMP.

Phát biểu trước các lãnh đạo địa phương, Tổng thống Prabowo Subianto cho biết ông nhận được nhiều phàn nàn từ các nguyên thủ và quan chức nước ngoài về mức độ ô nhiễm tại Bali. Ông dẫn lại lời góp ý thẳng thắn của các đối tác quốc tế rằng "Bali giờ rất bẩn, không còn đẹp như trước", theo SCMP.

Tổng thống cho biết ông tiếp nhận những nhận xét này như một lời phê bình mang tính xây dựng và công bố các hình ảnh bãi biển Bali ngập rác hồi tháng 12.

Theo ông, Indonesia có tiềm năng du lịch lớn nhưng du khách lại chứng kiến cảnh nhếch nhác, nhất là tại các bãi biển nổi tiếng của Bali, điều có thể làm suy giảm sức hút của điểm đến.

Ông Prabowo đánh giá Thống đốc Bali Wayan Koster phản ứng "chậm chạp" trước vấn đề rác thải, dù có toàn quyền huy động 4,5 triệu dân trên đảo tham gia dọn dẹp.

Tổng thống thậm chí cảnh báo sẽ điều động quân đội tham gia các chiến dịch làm sạch thường xuyên nếu chính quyền địa phương không đáp ứng yêu cầu, đồng thời tuyên bố "tuyên chiến" với rác thải.

Sau cảnh báo của Tổng thống, chính quyền Bali cam kết thành lập lực lượng đặc nhiệm và thường xuyên huy động cộng đồng tham gia dọn dẹp. Những ngày gần đây, cảnh sát, quân đội và cơ quan môi trường Bali đã phối hợp làm sạch nhiều bãi biển như Kuta và Kedonganan.

Hàng chục binh sĩ và tình nguyện viên quân đội Indonesia dọn dẹp bãi biển Kedonganan ở huyện Badung, ngày 3/1. Ảnh: Bộ Tư lệnh Quân khu Udayana.

Theo các chuyên gia môi trường, "khủng hoảng rác thải" tại Bali xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Chính quyền Bali từng đi đầu cả nước khi cấm đồ nhựa dùng một lần từ năm 2018.

Năm ngoái, đảo tiếp tục cấm sản xuất, phân phối và bán chai nước nhựa dung tích dưới một lít, nằm trong mục tiêu trở thành "đảo không rác thải" vào năm 2027. Người dân, cơ quan công quyền, doanh nghiệp và các cơ sở tôn giáo cũng được yêu cầu phân loại rác tại nguồn.

Tuy nhiên, theo bà Ni Luh Kartini, giáo sư Đại học Udayana, các quy định này chưa được thực thi hiệu quả. Một số doanh nghiệp sản xuất đồ uống dung tích nhỏ được gia hạn thời gian để tiêu thụ hết hàng tồn kho, khiến lệnh cấm chưa thể áp dụng ngay lập tức.

Dữ liệu chính quyền địa phương cho thấy Bali phát sinh khoảng 3.436 tấn rác mỗi ngày, trong đó rác hữu cơ chiếm khoảng 65%. Theo bà Ni Luh, nếu xử lý rác hữu cơ ngay tại nguồn và chuyển thành phân bón, lượng rác còn lại cần chôn lấp hoặc xử lý sẽ giảm đáng kể.

Tuy nhiên, bãi rác Suwung, nơi tiếp nhận rác từ các khu đông dân như Denpasar, Badung, Gianyar và Tabanan, hiện quá tải nghiêm trọng với núi rác cao tới 42 m.

Khách du lịch cưỡi ngựa đi ngang một bãi biển ngập rác ở Bali hồi tháng 1/2019. Ảnh: Nyimas Laula/National Geographic.

Ông Agus Norman Saksono, nhà sáng lập tổ chức phi lợi nhuận Bersih-Bersih Bali, cho biết nhiều hộ gia đình đã phân loại rác nhưng sau đó bị trộn lẫn trở lại trong quá trình thu gom.

Theo ông, đây là sai lầm mang tính hệ thống, xuất phát từ quan niệm coi bãi rác là nơi "xử lý cuối cùng" thay vì "xử lý tổng hợp". Ông đề xuất thu gom rác theo ngày riêng cho rác hữu cơ và vô cơ để hình thành thói quen lâu dài trong cộng đồng.

Ông Agus cũng cho rằng sự gia tăng số lượng du khách góp phần làm trầm trọng thêm khủng hoảng rác thải, khi "càng nhiều điểm du lịch, lượng rác phát sinh càng lớn".

Năm ngoái, Bali đón 6,9 triệu lượt khách quốc tế, tăng 9% so với năm 2024. Cũng trong năm 2025, chính quyền Bali áp dụng nhiều biện pháp cứng rắn để chấn chỉnh các hành vi không đúng thuần phong mĩ tục của du khách quốc tế cũng như tình trạng vi phạm visa ngày càng tăng.