“Bám váy mẹ”

Có cuốn sách, ngay từ nhan đề đã khiến ta phải dừng lại, gây tranh luận, thậm chí phản ứng. “Bám váy mẹ” (NXB Kim Đồng) của Tạ Quốc Kỳ Nam thuộc kiểu sách như thế. Nhưng chính sự “gây” ấy lại là cánh cửa mở ra một hành trình nội tâm sâu sắc, nơi người viết không kể chuyện đời mình, mà lặng lẽ viết nên những minh chứng nhằm tháo gỡ một định kiến quen thuộc.

Tạ Quốc Kỳ Nam (sinh năm 1990) là một nhà thiết kế với hơn 15 năm kinh nghiệm trong ngành Xuất bản. Sau nhiều năm đứng sau hàng ngàn bìa sách, đây là lần đầu Tạ Quốc Kỳ Nam xuất hiện với tư cách người viết. Gọi đó là một “cú rẽ” có lẽ chưa đủ. “Bám váy mẹ” không phải một bước ngoặt bất ngờ, mà là kết quả của một quá trình tích lũy dài - những năm tháng viết lặng lẽ từ những chông chênh mà người trẻ buộc phải tự đi qua. Ở đó, viết không còn là hành vi sáng tạo mà trở thành phương thức đối thoại; viết không còn để kể, mà để hiểu; viết không phải để giãi bày, mà để đối diện.

Cuốn sách gồm ba phần: “Bám váy mẹ”, “Bám phương cách” và “Ở lại với chính mình”. Cấu trúc này tưởng đơn giản nhưng thực chất là một chuyển động có ý thức: Từ nhận diện lệch pha nội tâm, đến thực hành điều chỉnh, rồi dừng lại để nhìn thẳng vào mình. Đây không phải là hành trình đi ra thế giới, mà là hành trình quay vào bên trong - một chuyển động nhiều truân chuyên, bởi nó không có bản đồ cũng không có ai chỉ đường dẫn lối, ngoài chính mình.

Ngay nhan đề dễ khiến người ta nghĩ đến sự yếu đuối, lệ thuộc - “Bám váy mẹ” - trong cách triển khai của tác giả, đó là hình ảnh mang tính biểu tượng: Điểm neo tinh thần. “Bám” không phải là từ chối lớn lên mà biết giữ lại một nơi để trở về.

Người trẻ thường sống giữa hai phiên bản: “Tôi bên ngoài” mạnh mẽ, thích nghi, cạnh tranh và “tôi ở nhà” ẩn giấu những tổn thương, nỗi niềm yếu đuối mỏng giòn. Vấn đề không phải chọn bỏ một phía, mà là học cách nâng đỡ cả hai. Tạ Quốc Kỳ Nam viết từ những trải nghiệm rất cụ thể. Sau những lần chuyển nhà là cảm giác nhận ra “mùi nhà” - thứ tưởng như bình thường nhưng lại mang đến sự an toàn nguyên thủy, nơi ta không cần phải chứng minh mình là ai. Giữa những va đập, một câu hỏi bật ra: “Mẹ có thương con không?” - nghe như trẻ con, nhưng chạm đến tầng sâu nhất của con người: Nhu cầu được hiểu, được chấp nhận, được yêu thương. “Mẹ” ở đây như là biểu tượng của nơi chốn, của ký ức, của vùng an toàn mà mỗi người đều cần có. Dám “bám” vào điểm neo ấy, ta mới không trôi dạt.

Nếu phần đầu là nhận diện, thì “Bám phương cách” là bước chuyển sang hành động, điều chỉnh bản thân. Một điểm đáng suy ngẫm của cuốn sách là sự lệch pha giữa đời sống vật chất và tinh thần. Người trẻ có thể rất giỏi “kiếm sống”, nhưng lại lúng túng trong việc “được sống”. Tác giả không khuyên dạy. Anh chỉ kể lại những gì mình đã trải qua, đã trả giá. Có những cái giá không đo bằng tiền, mà bằng sự hao mòn nội lực, bằng những tín hiệu âm thầm của cơ thể, bằng cảm giác trống rỗng khó gọi tên. Và rồi, đến lúc phải dừng lại và tự hỏi: “Mình đang đánh đổi điều gì?”.

“Đừng chỉ lo kiếm sống mà quên được sống”. Đó không phải lời khuyên, mà là một kết luận sau khi chạm đáy.

Nếu hai phần đầu ta còn có thể “đi qua” thì phần cuối - “Ở lại với chính mình” là nơi không còn đường lùi. Vì “cuộc chiến của một người đôi khi là với nội tâm của họ”. Ở đây, giọng văn của tác giả trở nên trực diện hơn. Những câu hỏi được đặt ra thẳng thắn: Ta hiểu người khác đến đâu khi chưa hiểu chính mình? Ta đang sống cho mình, hay đang cố gắng làm hài lòng người khác? Những lựa chọn ta đưa ra, thực sự xuất phát từ đâu?

Điểm đáng giá của “Bám váy mẹ” nằm ở sự thành thật. Cuốn sách không cố làm dịu người đọc bằng những lời an ủi, cũng không đưa ra giải pháp chữa lành hay hàn gắn. Nó buộc ta nhìn lại chính mình. Có thể xem đây như một dạng “tự truyện nội tâm” - nơi câu chuyện không được kể bằng sự kiện, mà bằng tiến trình nhận thức. Những gì được giữ lại không phải là những gì đã xảy ra mà là cách người viết hiểu về những điều đó, sau nhiều lần dám “viết lại” chính mình. Một cuốn sách “không chiều chuộng” độc giả nhưng lại khiến họ thấy nên đọc cho kỳ hết.

Khép lại “Bám váy mẹ”, điều đọng lại không phải là một thông điệp cụ thể, mà là một cảm thức: Con người có thể đi xa, nhưng vẫn cần một nơi để quay về. Có thể mạnh mẽ trước thế giới, nhưng vẫn cần được thấu hiểu lúc yếu lòng. Và đôi khi, “bám” không phải là yếu đuối, mà là cách để ta không đánh mất mình và giúp ta đứng vững giữa dòng đời.

Nguồn: https://hanoimoi.vn/bam-vay-me-976476.html