Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa đồng bào Khmer

Nhiều năm qua, Đảng, Nhà nước có nhiều chủ trương, chính sách về bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa, tiếng nói, chữ viết của đồng bào Khmer. Tại tỉnh, chương trình tập trung vào tổ chức lớp dạy chữ Khmer, đưa ngôn ngữ vào trường học, phát huy vai trò của các ngôi chùa và bảo tồn các loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc.

Nhiều năm qua, Đảng, Nhà nước có nhiều chủ trương, chính sách về bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa, tiếng nói, chữ viết của đồng bào Khmer. Tại tỉnh, chương trình tập trung vào tổ chức lớp dạy chữ Khmer, đưa ngôn ngữ vào trường học, phát huy vai trò của các ngôi chùa và bảo tồn các loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc.

Lãnh đạo tỉnh và Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh tham quan hiện vật trưng bày tại Bảo tàng Văn hóa dân tộc Khmer tỉnh.

Chú trọng bảo tồn tiếng nói, chữ viết

Nhằm thực hiện hiệu quả việc bảo tồn tiếng nói, chữ viết của đồng bào Khmer, những năm qua, chính quyền các cấp trong tỉnh không ngừng đầu tư về cơ sở vật chất, triển khai hiệu quả việc giảng dạy, học tập chữ Khmer cho con em đồng bào Khmer trên địa bàn tỉnh. Hiện, toàn tỉnh có 9 trường dân tộc nội trú với khoảng 3 ngàn học sinh theo học mỗi năm, 156 chùa Phật giáo Nam tông Khmer đều tổ chức giảng dạy chữ Khmer tại điểm chùa.

Việc dạy và học Ngữ văn Khmer tại trường học được quan tâm, năm 2025 có 132 trường tổ chức dạy học tiếng Khmer với 1,521 ngàn lớp, có 41,5 ngàn học sinh theo học. Đây là hoạt động thường niên luôn nhận được sự ủng hộ, khuyến khích từ chính quyền địa phương và phật tử góp phần gìn giữ, phát huy truyền thống văn hóa, tiếng nói, chữ viết của đồng bào Khmer.

Hòa thượng Sơn Ngọc Huynh- Ủy viên Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Phó Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh cho biết: Việc đưa tiếng Khmer vào giảng dạy tại một số trường phổ thông, tại các điểm chùa giúp con, em đồng bào hình thành, phát triển kỹ năng sử dụng ngôn ngữ Khmer, mở rộng hiểu biết về văn hóa dân tộc, bồi dưỡng tinh thần đoàn kết dân tộc, nâng cao ý thức tự hào công dân Việt Nam. Cùng với việc dạy chữ Khmer ở các trường phổ thông, Vĩnh Long là tỉnh duy nhất trong cả nước đào tạo ngôn ngữ, văn hóa, nghệ thuật Khmer ở bậc ĐH tại ĐH Trà Vinh.

Đặc biệt, năm 2014, được UBND tỉnh Trà Vinh thống nhất chủ trương thành lập Trường Trung cấp Pali Khmer tại Phường 8 (nay là phường Nguyệt Hóa). Ngôi trường đặc thù này dành cho tăng sinh (chủ yếu theo hệ phái Nam tông Khmer) được đào tạo tổng hợp chương trình giáo dục thường xuyên, tiếng Pali, Ngữ văn Khmer và giáo lý Phật giáo.

Trường thực hiện chế độ chính sách tương tự các trường dân tộc nội trú hiện hành, tạo điều kiện để học sinh, tăng sinh Khmer học tập, nâng cao trình độ. Tăng sinh, học viên khi kết thúc chương trình đào tạo nhận được bằng tốt nghiệp THPT và bằng trung cấp Pali- Khmer có đủ điều kiện học CĐ, ĐH.

Thầy Lâm SoRone- Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp Pali Khmer chia sẻ: Qua 12 năm thành lập, đến nay trường đóng góp tích cực vào công tác đào tạo, gồm hệ giáo dục thường xuyên, tiếng Pali, Ngữ văn Khmer và giáo lý Phật giáo cho tăng sinh, học sinh Khmer trong tỉnh. Qua đó, góp phần nâng cao trình độ Phật học cho tăng sinh, học sinh Khmer, sau khi tốt nghiệp ra trường học viên có điều kiện tham gia học ở bậc cao hơn.

Giữ gìn bản sắc văn hóa

Bên cạnh việc quan tâm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, nâng cao dân trí, tỉnh luôn chú trọng bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của đồng bào Khmer. Trong đó, Bảo tàng Văn hóa dân tộc Khmer được xây dựng, đưa vào hoạt động năm 1995.

Đến nay, bảo tàng đã sưu tầm, hệ thống hóa và trưng bày trên 1 ngàn hiện vật thể hiện rõ nét đời sống văn hóa, lao động sản xuất, tín ngưỡng tâm linh, phong tục tập quán của đồng bào... là nơi lưu giữ nhiều hiện vật phản ánh lịch sử hình thành và văn hóa tinh thần, đời sống vật chất của đồng bào Khmer.

Đặc biệt, ở đây có rất nhiều hiện vật quý như: kinh Phật viết trên lá buông bằng các văn tự cổ, các lời huấn ca về đạo đức, lối sống, các truyện kể dân gian, tượng chim thần Kâyno hiện thân của nữ thần trong truyền thuyết tôn giáo của người Khmer, nông cụ truyền thống của người Khmer…

Các điệu múa của đồng bào Khmer được trình diễn tại buổi lễ, sự kiện.

Hòa thượng Thạch Oai- Phó Chủ tịch Thường trực Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh, Trụ trì chùa Kom Pong (phường Trà Vinh) bày tỏ: Lãnh đạo các cấp đã quan tâm thực hiện nhiều chính sách phát triển văn hóa, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào Khmer. Hoạt động giữ gìn tiếng nói, chữ viết, bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer tiếp tục được phát huy, tạo niềm tin, động lực giúp đồng bào Khmer vươn lên phát triển toàn diện trong kỷ nguyên mới.

Là tổ chức thành viên của MTTQ Việt Nam tỉnh, Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh luôn nhận thấy trách nhiệm của mình trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tích cực động viên sư sãi, phật tử tham gia vào nhiệm vụ chung của đất nước, của Mặt trận.

Thực hiện tốt các phong trào ích nước, lợi dân, bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ môi trường, bảo vệ hòa bình, thực hiện Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng NTM, đô thị văn minh”, “Ngày vì người nghèo”, “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, “Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc”, tham gia phong trào xóa đói giảm nghèo, đền ơn đáp nghĩa, xây dựng nhà tình nghĩa, tình thương, nhà đại đoàn kết; bài trừ những tệ nạn xã hội...

Tại các cuộc họp mặt, hội nghị, Hòa Thượng Thạch Sok Xane- Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh luôn thể hiện niềm phấn khởi và khẳng định: Phật giáo Nam tông Khmer luôn kiên định thực hiện tốt phương châm “Đạo pháp- Dân tộc- Chủ nghĩa xã hội” và vì mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam “hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh”.

Tin tưởng rằng, với truyền thống yêu nước, đồng hành cùng dân tộc, sự gắn bó khăn khít trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, Phật giáo và hội đoàn kết sư sãi yêu nước các cấp trong tỉnh tiếp tục đạt những thành tựu phật sự quan trọng trong sự nghiệp đổi mới, góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển, giàu mạnh. Tiếp tục giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của người Khmer, phát huy tinh thần đoàn kết các dân tộc, tôn giáo xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, tiến bộ.

Việc giữ gìn bản sắc văn hóa được các cơ sở tôn giáo chú trọng thực hiện, toàn tỉnh có 40 di tích cấp quốc gia và cấp tỉnh được công nhận là các cơ sở tôn giáo. Riêng lễ hội Ok Om Bok, nghệ thuật chầm riêng chà pây, nghệ thuật rô băm, lễ hội Đom Lơng Néak Tà, dệt chiếu Cà Hom, nghề làm mão (mũ) mặt nạ của đồng bào Khmer… được Bộ Văn hóa-TT-DL công nhận Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Bài, ảnh: NGỌC XOÀN
 

Nguồn: https://baovinhlong.com.vn/van-hoa-giai-tri/202605/bao-ton-va-phat-huy-ban-sac-van-hoa-dong-bao-khmer-8774e07/