Phản vệ là phản ứng dị ứng cấp tính nguy hiểm, có thể xuất hiện chỉ vài phút đến vài giờ sau khi tiếp xúc với dị nguyên như thực phẩm, thuốc, nọc côn trùng hoặc các tác nhân khác.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như nổi mẩn ngứa toàn thân, phù môi, phù lưỡi, khó thở, đau bụng, nôn, tiêu chảy hoặc choáng váng sau khi ăn uống hay tiếp xúc với tác nhân lạ, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu, tuyệt đối không tự theo dõi tại nhà.
Cảnh giác với phản vệ do thực phẩm
Mới đây, Trung tâm Y tế khu vực Cẩm Khê (Phú Thọ) đã tiếp nhận và điều trị thành công một trường hợp phản vệ nặng nghi do ăn tằm.
Người bệnh là nữ, 44 tuổi. Khoảng 30 phút sau bữa tối có sử dụng tằm làm thực phẩm, bệnh nhân xuất hiện nổi mẩn ngứa toàn thân, đau bụng và đi ngoài nhiều lần. Các triệu chứng nhanh chóng tiến triển với biểu hiện khó thở nên được gia đình đưa đến cơ sở y tế cấp cứu và chuyển lên Trung tâm Y tế khu vực Cẩm Khê điều trị.
Khi nhập viện, bệnh nhân có ban sẩn ngứa rải rác toàn thân, khó thở nhẹ, cảm giác nuốt vướng, da căng đỏ. Qua thăm khám và đánh giá lâm sàng, các bác sĩ xác định đây là trường hợp phản vệ mức độ nặng sau ăn tằm. Nhờ được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, các triệu chứng dị ứng và khó thở nhanh chóng cải thiện. Sau 2 ngày điều trị, sức khỏe người bệnh ổn định và được xuất viện.
Trường hợp trên là lời cảnh báo về nguy cơ phản vệ do thực phẩm - tình trạng có thể xảy ra ở bất kỳ ai, kể cả những người trước đó chưa từng có tiền sử dị ứng.
Một số thực phẩm thường gây dị ứng gồm hải sản, trứng, sữa, đậu phộng, đậu nành, các loại hạt, dứa, khoai tây, cùng nhiều chất phụ gia thực phẩm khác.
Phản vệ do thức ăn nguy hiểm như thế nào?
Dị ứng thức ăn là phản ứng bất thường của hệ miễn dịch đối với một số thành phần trong thực phẩm, thường là protein. Mức độ phản ứng có thể từ nhẹ đến rất nghiêm trọng.
Một số thực phẩm thường gây dị ứng gồm hải sản, trứng, sữa, đậu phộng, đậu nành, các loại hạt, dứa, khoai tây, cùng nhiều chất phụ gia thực phẩm khác. Ngoài ra, một số thực phẩm ít gặp hơn như nhộng tằm, côn trùng ăn được hoặc các món ăn chế biến từ động vật lạ cũng có thể gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng ở những người có cơ địa mẫn cảm.
Phản ứng dị ứng có thể xuất hiện ngay sau khi ăn hoặc trong vòng vài phút đến vài giờ sau đó. Nhiều trường hợp chỉ có biểu hiện nhẹ nhưng cũng có những trường hợp diễn biến rất nhanh, dẫn đến sốc phản vệ và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
Những dấu hiệu nhận biết phản vệ do thức ăn
Các triệu chứng phản vệ thường xuất hiện ở nhiều cơ quan cùng lúc.
- Biểu hiện ngoài da: đây là nhóm triệu chứng thường gặp nhất, bao gồm nổi mề đay, phát ban. Ngứa toàn thân hoặc ngứa trong miệng. Sưng môi, sưng lưỡi. Phù mặt, phù mí mắt. Da đỏ bừng hoặc nổi các ban ngứa.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải mọi trường hợp phản vệ đều có biểu hiện ngoài da. Một số bệnh nhân có thể xuất hiện triệu chứng hô hấp hoặc tim mạch ngay từ đầu.
- Biểu hiện hô hấp: người bệnh có thể gặp các triệu chứng khó thở, khò khè, nghẹt mũi, cảm giác nghẹn ở cổ họng, khàn tiếng, nuốt khó...đây là những dấu hiệu nguy hiểm cần được theo dõi sát vì có thể báo hiệu tình trạng phù nề đường thở.
- Biểu hiện tiêu hóa: nhiều trường hợp phản vệ khởi phát bằng các triệu chứng tiêu hóa như đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, co thắt bụng.
Do các triệu chứng này dễ bị nhầm với ngộ độc thực phẩm hoặc rối loạn tiêu hóa thông thường nên người bệnh và gia đình thường chủ quan, dẫn đến chậm trễ trong cấp cứu.
Biểu hiện tim mạch và thần kinh
Khi phản vệ tiến triển nặng, người bệnh có thể xuất hiện:
- Chóng mặt.
- Hoa mắt.
- Mạch nhanh.
- Tụt huyết áp.
- Vã mồ hôi lạnh.
- Da tái nhợt hoặc tím tái.
- Rối loạn ý thức.
- Ngất xỉu.
Đây là những dấu hiệu cảnh báo sốc phản vệ – tình trạng cấp cứu tối khẩn có thể gây tử vong trong thời gian rất ngắn.
Xử trí ban đầu khi nghi ngờ sốc phản vệ
Khi nghi ngờ người bệnh bị phản vệ, việc xử trí ban đầu đúng cách có ý nghĩa quyết định trong việc duy trì sự sống trước khi được hỗ trợ y tế chuyên sâu.
Các nguyên tắc cần thực hiện gồm:
- Gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.
- Cho người bệnh nằm đầu thấp, kê chân cao nếu có thể.
- Nếu người bệnh nôn, nên đặt nằm nghiêng để tránh hít sặc.
- Nới lỏng quần áo, giữ thông thoáng đường thở.
- Không tự ý sử dụng thuốc khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
- Theo dõi sát tình trạng hô hấp và ý thức của người bệnh.
Các bác sĩ nhấn mạnh rằng trong sốc phản vệ, mỗi phút chậm trễ đều có thể làm tăng nguy cơ tử vong. Vì vậy, việc nhận biết sớm và đưa người bệnh đến bệnh viện ngay là yếu tố quan trọng nhất.
Tóm lại: phản vệ là một tình trạng cấp cứu đặc biệt nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể cứu sống nếu được nhận biết sớm và xử trí đúng cách. Vì vậy, khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như nổi mẩn ngứa toàn thân, sưng môi, khó thở hoặc choáng váng sau ăn uống, người dân không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.
Nguồn: https://suckhoedoisong.vn/canh-bao-nguy-co-phan-ve-nang-do-thuc-an-169260609110229883.htm
