Cấp xã quản lý đất đai: [Bài 3] Xung đột quy hoạch

HÀ NỘI Nhiều vướng mắc về đất nông lâm trường và xung đột quy hoạch khiến hồ sơ đất đai tại xã Phú Cát gặp ách tắc.

Từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào hoạt động, đưa cấp xã trở thành cấp quản lý gần dân, sát dân nhất, đồng thời được giao thêm nhiều nhiệm vụ trong lĩnh vực đất đai. Ở vị trí này, chính quyền cấp xã đang trở thành “điểm chạm” quan trọng để đo lường hiệu quả thực thi Luật Đất đai trong thực tiễn. Từ cấp giấy chứng nhận, lần đầu xác nhận nguồn gốc đất, giải phóng mặt bằng đến xử lý tranh chấp, khiếu nại, mỗi khâu đều phản ánh rõ mức độ thông suốt của chính sách khi đi vào đời sống.

Loạt bài "Cấp xã quản lý đất đai" ghi nhận góc nhìn, đánh giá và kiến nghị từ cán bộ cơ sở quản lý đất đai tại các xã, phường của Hà Nội - những người trực tiếp triển khai luật và tiếp xúc hằng ngày với người dân, doanh nghiệp. Từ đó góp thêm tiếng nói để tiếp tục hoàn thiện chính sách đất đai, tháo gỡ điểm nghẽn và nâng cao hiệu lực quản lý đất đai trong giai đoạn mới, nhất là khi Luật Đất đai đang chuẩn bị được sửa đổi.

Những năm gần đây, cùng với quá trình hoàn thiện thể chế từ Luật Đất đai 2024, công tác quản lý, sử dụng đất đai tại cơ sở đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai tại một số địa phương cho thấy, không ít vướng mắc vẫn tồn tại, đặc biệt ở những khu vực có yếu tố lịch sử phức tạp hoặc chồng lấn quy hoạch. Xã Phú Cát (Hà Nội) là một trong những địa bàn như vậy.

Lực lượng chức năng xã Phú Cát kiểm tra, xử lý một trường hợp đổ đất, san nền trên đất nông nghiệp. Ảnh: ST.

Vướng mắc kéo dài từ đất nông lâm trường

Khó khăn lớn nhất hiện nay của xã Phú Cát liên quan đến đất có nguồn gốc nông, lâm trường. Đây là loại đất được Nhà nước giao cho các đơn vị quản lý từ nhiều giai đoạn khác nhau, với cơ chế, chính sách không thống nhất, dẫn đến hệ lụy kéo dài đến hiện tại.

Ông Đàm Công Lợi, Bí thư xã Phú Cát cho biết, trên địa bàn xã có Công ty chè Long Phú, trước đây là một nông trường được Nhà nước giao đất và đã được cấp một Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong quá trình hoạt động, đơn vị này đã cho công nhân mượn đất để làm nhà ở phục vụ việc trông, chăm sóc chè.

Điều đáng nói là nhiều hộ dân đã sinh sống ổn định trên các diện tích đất này từ hàng chục năm trước, thậm chí có trường hợp từ năm 1962. Tuy nhiên, do bản chất pháp lý ban đầu chỉ là “cho mượn đất”, nên đến nay các hộ dân này không được công nhận quyền sử dụng đất theo quy định hiện hành.

Trong khi đó, các quy định pháp luật về đất đai qua các thời kỳ lại có xu hướng mở, cho phép xem xét công nhận quyền sử dụng đất đối với các trường hợp sử dụng ổn định lâu dài. Song, đối với đất nông lâm trường, việc áp dụng lại chặt chẽ hơn, khiến nhiều trường hợp không đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận.

Hệ quả là khi Nhà nước thu hồi đất để triển khai các dự án phát triển kinh tế-xã hội, những hộ dân này không được bảo đảm đầy đủ quyền lợi về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Đây là nguyên nhân phát sinh nhiều kiến nghị, phản ánh kéo dài.

Có thể bạn quan tâm

Gỡ điểm nghẽn đất đai, tạo động lực phát triển từ cơ sởTrong tiến trình phát triển đô thị và hoàn thiện hạ tầng, đất đai luôn là nguồn lực quan trọng nhưng cũng là lĩnh vực phát sinh nhiều khó khăn, vướng mắc. Ở một số địa phương tại Hà Nội, việc quyết liệt tháo gỡ “điểm nghẽn” về đất đai đang tạo chuyển biến rõ nét, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước và mở rộng dư địa phát triển kinh tế - xã hội.

Khẩn trương rà soát những bất cập, vướng mắc trong quản lý đất đai(ĐN) - Tiếp tục chương trình khảo sát thực hiện chính sách pháp luật về đất đai theo Luật Đất đai năm 2024 và các nghị quyết của Quốc hội về đất đai, chiều 26-6, Thành ủy viên, Phó Trưởng đoàn Thường trực Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) thành phố Đồng Nai Bùi Xuân Thống làm trưởng đoàn khảo sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về đất đai tại xã Định Quán, đồng thời nghe ý kiến của các xã: La Ngà, Thanh Sơn, Phú Vinh, Phú Hòa.

Quyết liệt hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đaiNgày 24/6, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã nghe và cho ý kiến về tiến độ triển khai công tác hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và một số nội dung quan trọng khác. Đồng chí Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh chủ trì. Cùng dự có đại diện lãnh đạo Cục Quản lý đất đai, Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Để tháo gỡ, UBND xã Phú Cát đã có văn bản đề nghị cấp có thẩm quyền xem xét, cho phép áp dụng cơ chế tương tự như đối với các trường hợp “đủ điều kiện nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận”. Tuy nhiên, đề xuất này chưa được chấp thuận, do vướng khung pháp lý hiện hành.

Xung đột giữa các loại quy hoạch

Không chỉ dừng lại ở vấn đề lịch sử đất nông lâm trường, công tác quản lý đất đai tại Phú Cát còn gặp khó khăn do sự thiếu thống nhất giữa các loại quy hoạch.

Lực lượng chức năng xã Phú Cát kiểm tra, xử lý công trình vi phạm đất đai. Ảnh: ST.

Thời gian qua, UBND xã tiếp nhận nhiều hồ sơ xin chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở. Tuy nhiên, quá trình thẩm định, giải quyết gặp vướng mắc lớn do có sự khác nhau giữa quy hoạch sử dụng đất cấp huyện và quy hoạch phân khu đô thị.

Cụ thể, theo quy hoạch sử dụng đất cấp huyện thời kỳ 2021-2030, một số thửa đất được xác định là đất ở. Điều này tạo cơ sở để người dân kỳ vọng được chuyển mục đích sử dụng đất, hợp thức hóa nhu cầu về nhà ở.

Tuy nhiên, theo Quy hoạch phân khu đô thị Hòa Lạc (HL6) tỷ lệ 1/2.000 được phê duyệt năm 2024, các khu đất này lại được xác định là đất dành cho các chức năng khác như y tế, văn hóa, cây xanh… không phải đất ở.

Sự khác biệt này đã đặt chính quyền cơ sở vào tình thế khó xử. Nếu căn cứ theo quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, việc cho phép chuyển mục đích có thể thực hiện. Nhưng nếu đối chiếu với quy hoạch phân khu có tính chi tiết cao hơn và mang tính bắt buộc trong quản lý xây dựng  thì các hồ sơ lại không đủ điều kiện.

Khoản 5 Điều 116 của Luật Đất đai 2024 quy định, căn cứ cho phép chuyển mục đích sử dụng đất có thể dựa vào một trong các loại quy hoạch đã được phê duyệt. Tuy nhiên, thực tiễn đặt ra yêu cầu phải bảo đảm sự thống nhất giữa các loại quy hoạch, tránh xung đột và phá vỡ định hướng phát triển không gian đô thị.

Theo UBND xã Phú Cát, trong bối cảnh quy hoạch phân khu đô thị Hòa Lạc được phê duyệt sau, có độ chi tiết cao hơn và gắn trực tiếp với quản lý xây dựng, địa phương xác định chưa đủ cơ sở pháp lý để giải quyết các hồ sơ chuyển mục đích không phù hợp với quy hoạch này. Do đó, nhiều hồ sơ đã bị trả lại, với lý do không đáp ứng điều kiện theo quy hoạch phân khu.

Hoa Kỳ - Việt Nam: Đừng bỏ lỡ

Việt Nam khuyến khích doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư vào công nghệ caoSáng 26/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tiếp ông Jeff Place, Giám đốc Chuỗi cung ứng của Tập đoàn Coherent (Hoa Kỳ). Tại buổi tiếp, Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam khuyến khích các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và công nghiệp bán dẫn.

Khuyến khích các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư trong lĩnh vực công nghệ caoPhó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết Việt Nam hoan nghênh các doanh nghiệp Hoa Kỳ tiếp tục mở rộng hoạt động tại Việt Nam, nhất là trong các ngành công nghệ cao và lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn.

Việt Nam - Hoa Kỳ tăng cường hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranhVTV.vn - Ngày 22/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân Hoa Kỳ Hùng Cao.

Việc trả lại hồ sơ đã khiến nhiều hộ dân không đồng thuận. Theo phản ánh, không ít trường hợp đã nộp hồ sơ với kỳ vọng phù hợp quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, nhưng lại bị từ chối do không phù hợp quy hoạch phân khu.

Điều này dẫn đến việc phát sinh nhiều đơn thư khiếu nại, tố cáo, cho rằng việc giải quyết hồ sơ của chính quyền địa phương là chưa đúng quy định pháp luật, gây ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người dân.

Ông Đàm Công Lợi cho biết, trong quá trình kiểm tra, thẩm định hồ sơ, UBND xã đã căn cứ đầy đủ vào các quy định hiện hành cũng như đối chiếu với quy hoạch phân khu đô thị Hòa Lạc. Trên cơ sở đó, việc trả lại hồ sơ là cần thiết nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật và định hướng phát triển chung. Tuy nhiên, trước phản ứng của người dân, chính quyền xã cũng nhận thấy cần có hướng dẫn cụ thể hơn từ cấp trên để thống nhất cách hiểu và áp dụng quy định.

Trước những khó khăn nêu trên, UBND xã Phú Cát đã có văn bản đề nghị UBND thành phố Hà Nội hướng dẫn cụ thể việc áp dụng các loại quy hoạch làm căn cứ giải quyết hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất. Phú Cát kiến nghị làm rõ một số nội dung quan trọng như: trong trường hợp có sự khác nhau giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch phân khu, thì loại quy hoạch nào được ưu tiên áp dụng; các tiêu chí xác định “đất ở” trong từng loại quy hoạch; cũng như điều kiện cụ thể để được phép chuyển mục đích sử dụng đất.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/cap-xa-quan-ly-dat-dai-bai-3-xung-dot-quy-hoach-d815321.html