Chấm điểm công tác xây dựng pháp luật

Hoàn thiện thể chế được xác định là “đột phá của đột phá”, giữ vai trò khơi thông nguồn lực và mở đường cho đất nước phát triển trong giai đoạn mới. Nhưng để xử lý tận gốc các điểm nghẽn thể chế và nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật, không thể chỉ dừng ở yêu cầu đổi mới tư duy hay nâng cao trách nhiệm.

Thực tiễn đòi hỏi những công cụ có khả năng đo lường và giám sát thực chất quá trình xây dựng pháp luật. Đề án thí điểm đánh giá, chấm điểm (KPI) công tác xây dựng pháp luật mà Chính phủ đang triển khai vì thế không đơn thuần là một giải pháp hành chính, mà là bước cụ thể hóa tư duy quản trị hiện đại nhằm nâng cao chất lượng hoạch định chính sách và trách nhiệm giải trình.

Theo Bộ Tư pháp, hệ thống tiêu chí đánh giá, chấm điểm đang được rà soát, hoàn thiện theo hướng phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể tham gia quy trình xây dựng pháp luật. Nếu được thiết kế đúng, bộ tiêu chí có thể trở thành công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng thể chế.

Tuy nhiên, việc hoàn thiện bộ tiêu chí cần trả lời một vấn đề cốt lõi: mục tiêu cuối cùng của việc chấm điểm là đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng cơ quan trong quy trình xây dựng pháp luật hay để đánh giá năng lực kiến tạo phát triển của bộ máy nhà nước?

Câu hỏi này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị xác định đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm để hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Khi thể chế được nhìn nhận là nguồn lực phát triển, là lợi thế cạnh tranh quốc gia, thì chất lượng xây dựng pháp luật đã trở thành thước đo năng lực quản trị quốc gia.

Mỗi đạo luật được ban hành đều phản ánh khả năng của bộ máy nhà nước trong việc nhận diện vấn đề, lựa chọn giải pháp chính sách và tổ chức thực thi hiệu quả. Một cơ quan không phát hiện được điểm nghẽn thể chế sẽ khó đề xuất giải pháp tháo gỡ. Một chính sách được thiết kế thiếu cơ sở hoặc dự báo không đầy đủ có thể làm gia tăng chi phí cho người dân, doanh nghiệp và làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước.

Có thể bạn quan tâm

Hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị trong vận hành chính quyền địa phương hai cấpSáng 17-6, Hội đồng Lý luận Trung ương phối hợp Thành ủy Hà Nội và Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp”.

Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII:Tuổi trẻ Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Bản lĩnh, sáng tạo và khát vọng làm chủ tương laiPhát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản (TNCS) Hồ Chí Minh lần thứ XIII không chỉ là lời căn dặn đối với tuổi trẻ, mà còn gửi gắm một thông điệp phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Từ lý tưởng cách mạng, khát vọng cống hiến đến yêu cầu làm chủ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, bài phát biểu đặt thanh niên vào đúng vị trí của một chủ thể kiến tạo tương lai dân tộc.

Phiên họp thứ 5 Thường trực HĐND tỉnh Lâm Đồng khóa XIChiều 18/6, đồng chí Lưu Văn Trung, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Lâm Đồng chủ trì Phiên họp thứ 5 của Thường trực HĐND tỉnh khóa XI nhằm xem xét, cho ý kiến đối với các tờ trình, dự thảo nghị quyết và nhiều nội dung quan trọng chuẩn bị trình Kỳ họp thường lệ giữa năm 2026 của HĐND tỉnh.

Theo nghĩa đó, đánh giá công tác xây dựng pháp luật thực chất không chỉ là đánh giá chất lượng quy trình lập pháp mà còn là đánh giá năng lực kiến tạo thể chế, năng lực quản trị và năng lực thực thi của bộ máy nhà nước.

Thực tế cho thấy, một dự án luật có thể hoàn thành đúng tiến độ, đầy đủ hồ sơ, đúng quy trình nhưng chưa chắc đã tạo ra một đạo luật tốt. Điều đất nước cần hiện nay là những đạo luật có khả năng giải phóng nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Vì vậy, bộ tiêu chí đánh giá không thể chỉ đo mức độ tuân thủ quy trình, thủ tục của các cơ quan trong quy trình xây dựng pháp luật mà còn phải đánh giá được năng lực nhận diện và giải quyết vấn đề; khả năng phát hiện đúng điểm nghẽn phát triển và đề xuất giải pháp thể chế phù hợp. Cùng với đó là đánh giá năng lực thiết kế chính sách thông qua chất lượng đánh giá tác động, khả năng lượng hóa chi phí - lợi ích, dự báo rủi ro, cắt giảm thủ tục hành chính và khơi thông nguồn lực phát triển.

Quan trọng hơn, việc đánh giá phải mở rộng đến hiệu quả thực thi sau khi pháp luật được ban hành. Chất lượng, hiệu quả của pháp luật phải được kiểm chứng trong thực tiễn. Một đạo luật tốt phải tạo chuyển biến tích cực, giảm chi phí tuân thủ, tháo gỡ rào cản phát triển và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Nếu được thiết kế theo hướng đánh giá toàn bộ vòng đời chính sách, từ nhận diện vấn đề, xây dựng chính sách, soạn thảo, thẩm định, thẩm tra đến tổ chức thực hiện và đánh giá tác động sau ban hành, bộ tiêu chí sẽ không chỉ phản ánh chất lượng làm luật mà còn phản ánh năng lực kiến tạo phát triển của từng cơ quan trong bộ máy nhà nước.

Mục tiêu của việc chấm điểm, đánh giá công tác xây dựng pháp luật, xét đến cùng, không phải để xếp hạng các bộ, ngành hay tạo thêm một thủ tục hành chính. Ý nghĩa lớn nhất của công cụ này là giúp nhận diện chính xác năng lực kiến tạo thể chế, năng lực quản trị và năng lực thực thi của các cơ quan được giao trách nhiệm xây dựng pháp luật.

Có thể bạn quan tâm

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp: Kinh nghiệm từ Cao Bằng và yêu cầu đối với vùng núi, biên giớiTại Tọa đàm “Nhìn lại một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại tỉnh Cao Bằng” do UBND tỉnh Cao Bằng và Báo Quân đội nhân dân tổ chức, TS Nguyễn Thị Việt Nga, Phó trưởng đoàn chuyên trách, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng đã có bài tham luận “Tổ chức bộ máy và nhân sự chính quyền địa phương hai cấp sau một năm vận hành từ thực tiễn Cao Bằng và yêu cầu đặt ra đối với địa bàn miền núi, biên giới”.

Ông Bùi Quang Huy tiếp tục làm Bí thư thứ nhất Trung ương ĐoànSáng 25/6, Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ 13, nhiệm kỳ 2026-2031 công bố nhân sự trúng cử Ban Bí thư Trung ương Đoàn.

Chia sẻ kinh nghiệm quản lý chính quyền cấp xã cho đội ngũ lãnh đạo cấp xã tỉnh Khăm MuồnQTO - Sáng 25/6, tại phường Đồng Hới, Sở Ngoại vụ tổ chức khai mạc hội nghị giới thiệu, trao đổi kinh nghiệm về tổ chức và quản lý mô hình chính quyền cấp xã cho đội ngũ lãnh đạo cấp xã của tỉnh Khăm Muồn (Lào). Tham dự về phía tỉnh Quảng Trị có đồng chí Nguyễn Lương Bình, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy. Về phía đoàn đại biểu tỉnh Khăm Muồn có đồng chí Sải-khăm Phả-xay-sít-thi-đết, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy cùng đại điện lãnh đạo chính quyền các xã.

Trong giai đoạn mà thể chế được xác định là “đột phá của đột phá”, việc đánh giá công tác xây dựng pháp luật cần vượt ra khỏi tư duy kiểm đếm hồ sơ, tiến độ hay thủ tục. Thước đo cuối cùng phải là khả năng tạo ra những chính sách tốt hơn, những đạo luật tốt hơn và những điều kiện phát triển tốt hơn cho đất nước. Đó cũng là một cách đo lường mức độ hiện thực hóa yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, kiến tạo phát triển và có năng lực thực thi cao theo tinh thần Nghị quyết 66.

Nguồn: https://daibieunhandan.vn/cham-diem-cong-tac-xay-dung-phap-luat-10421479.html