Chìa khóa tăng trưởng mới

Khởi động năm Bính Ngọ 2026, TP. Hồ Chí Minh tăng tốc mang theo nhiều nguồn năng lượng mới từ việc mở rộng không gian đô thị theo hướng tư duy đa cực - tích hợp - kết nối. Song song đó, những bước đi chiến lược trên lộ trình chuyển đổi số được kỳ vọng tạo ra nhiều đột phá trở thành đầu tàu kinh tế số trong nước.

Kinh tế số trong tầm nhìn dài hạn

Từ tháng 7-2025, không gian đô thị TP. Hồ Chí Minh mở rộng, với 168 phường, xã, đặc khu, diện tích hơn 6.770km² và dân số hơn 14 triệu người. Trong bối cảnh mới, thành phố xác định kinh tế số là động lực cốt lõi với tỷ trọng mục tiêu 40% GRDP vào 2030.

Theo TS Trần Du Lịch, sự tích hợp này giúp TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm kinh tế biển lớn nhất Việt Nam, với lợi thế từ khai thác dầu khí, cảng biển quốc tế, thủy sản, du lịch biển đảo và logistics. Lãnh đạo Sở KH-CN TP. Hồ Chí Minh cho biết, thành phố đã định hướng chiến lược kiến trúc lại không gian phát triển theo tư duy đa cực - tích hợp - kết nối.

Trong đó, TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò là trung tâm đô thị lõi, trung tâm tài chính quốc tế, thương mại. Vùng Bình Dương trước đây sẽ trở thành trung tâm KH-CN và đổi mới sáng tạo, trung tâm công nghiệp thế hệ mới, với cốt lõi là thu hút đầu tư nước ngoài (FDI). Vùng Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây sẽ là thủ phủ kinh tế biển, trung tâm năng lượng sạch, công nghiệp nặng gắn với cảng biển và du lịch biển.

Do đó, tầm nhìn chung được chú trọng phát triển theo hướng kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, dựa trên nền tảng KH-CN và đổi mới sáng tạo. Trong đó, kinh tế số là một trong những động lực trọng tâm, nhằm khai thác tối đa tiềm năng công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực trẻ.

Theo ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở KH-CN TP. Hồ Chí Minh: Phát triển kinh tế số tại TP. Hồ Chí Minh không đơn thuần là một xu hướng, mà là con đường tất yếu để giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế và trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực Đông Nam Á. 

Cảng CMIT (TP. Hồ Chí Minh) đạt tổng sản lượng thông qua hơn 2 triệu TEU trong năm 2025. Ảnh: THÀNH HUY

Về dài hạn, TP. Hồ Chí Minh cũng đặt ra những mục tiêu đến 2030, tầm nhìn 2045: sẽ vào nhóm 100 thành phố có hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo năng động nhất toàn cầu vào năm 2030. Hệ sinh thái KH-CN và đổi mới sáng tạo tập hợp được tối thiểu 5.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, có ít nhất 5 trung tâm CoE (trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế)…

Theo PGS-TS Trần Minh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Kinh tế số - Xã hội số (Bộ KH-CN), TP. Hồ Chí Minh sau hợp nhất còn sở hữu nhiều tiềm năng lớn như quy mô dân số và GRDP vượt trội. Quy mô này sẽ thu hút đầu tư và nhân lực chất lượng cao ở cấp độ quốc tế, tạo ra một thị trường nội địa lớn và khả năng cạnh tranh toàn cầu mạnh mẽ. TP. Hồ Chí Minh trước sáp nhập đã dẫn đầu cả nước về hạ tầng số, trong khi vùng Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây có thế mạnh về thể chế số và hạ tầng số nền tảng. Sự kết hợp này tạo ra một nền tảng vững chắc để phát triển hạ tầng số liên vùng, đảm bảo kết nối thông suốt, an toàn và hiệu quả cho toàn bộ khu vực.

TP. Hồ Chí Minh trước đây sở hữu nguồn nhân lực công nghệ thông tin đến 4,7 triệu lao động (chiếm 55% nhân lực công nghệ thông tin cả nước), vùng Bình Dương trước đây chiếm 1,87 triệu lao động và vùng Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây trên 575.000 lao động. Nay hợp nhất sẽ mở rộng quy mô nguồn nhân lực số, tạo điều kiện phát triển đội ngũ chất lượng cao cho những ngành công nghệ cao và chuyển đổi số toàn khu vực.

Dẫu vậy, bên cạnh tiềm năng và cơ hội vẫn có thách thức. Chẳng hạn, việc đáp ứng nhu cầu nhân lực cho những ngành công nghệ cao, nhất là AI, bán dẫn và an toàn thông tin, vẫn là thách thức lớn.

Đột phá hạ tầng và phát triển nhân lực

Theo TS Thái Kim Phụng (Đại học Kinh tếTP. Hồ Chí Minh), nguồn nhân lực số giữ vai trò dẫn dắt sự phát triển kinh tế số, thể hiện qua một số khía cạnh như thúc đẩy năng suất lao động nhờ tự động hóa, tối ưu hóa quy trình và quản lý vận hành. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực này sẽ hỗ trợ tạo ra mô hình kinh doanh mới như thương mại điện tử, kinh tế nền tảng, tài chính số hay công nghệ giáo dục. Đó cũng là những định hướng liên quan đến sự lan tỏa của kinh tế số, để gia tăng tỷ trọng đóng góp của kinh tế số vào GRDP như TP. Hồ Chí Minh đang đề ra.

Trong bối cảnh đó, phát triển nguồn nhân lực số cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Trước mắt, cần rà soát và hợp nhất các chính sách, đồng bộ hóa chỉ tiêu đào tạo, cơ sở dữ liệu lao động, quy chuẩn kỹ năng và chuẩn đầu ra. Thứ hai, đẩy mạnh đào tạo ngắn hạn và bồi dưỡng kỹ năng số cho lực lượng lao động hiện có, thông qua hợp tác với các trường đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu và các nền tảng đào tạo trực tuyến trong các lĩnh vực AI, Big Data, Blockchain, bán dẫn, an ninh mạng và công nghệ mới. Thứ ba, xây dựng bản đồ nhân lực số và hệ thống dự báo cung - cầu theo ngành/lĩnh vực, phát triển nền tảng dữ liệu mở, tích hợp dữ liệu từ nhiều cơ quan và ứng dụng AI trong dự báo xu hướng kỹ năng.

Về dài hạn, nên hình thành hệ sinh thái giáo dục - đào tạo tích hợp kỹ năng số theo mô hình mở, gồm các trung tâm đổi mới sáng tạo và kỹ năng số vùng đặt tại TP. Hồ Chí Minh và vệ tinh (Thủ Dầu Một, Vũng Tàu), đóng vai trò “hub” đào tạo - nghiên cứu - thực hành. Có chính sách thu hút và giữ chân nhân tài số trong và ngoài nước như visa lao động công nghệ cao, ưu đãi thuế, hỗ trợ nhà ở, môi trường làm việc sáng tạo, cùng mạng lưới chuyên gia Việt kiều lĩnh vực số.

Hiện tại, chỉ tiêu về kinh tế số của TP. Hồ Chí Minh đã cao hơn mức bình quân cả nước 5-10%; thành phố tiếp tục phấn đấu đến năm 2030 kinh tế số chiếm 40% GRDP.

Năm 2025 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực như Tập đoàn SAP (Đức) đã đầu tư 150 triệu EUR trong 5 năm cho trung tâm R&D tại TP. Hồ Chí Minh, cho thấy quyết tâm của TP. Hồ Chí Minh trong việc cải thiện môi trường đầu tư và thu hút nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, để thu hút nhiều “đại bàng”, câu chuyện bồi dưỡng nhân lực, giữ chân nhân tài vẫn phải tiếp tục được quan tâm.

Nguồn: sggp.org.vn

Nguồn: https://baodongthap.vn/chia-khoa-tang-truong-moi-a237117.html