Chợ Cháy ở Hà Bắc ngày Tết

Dù có nhiều lựa chọn mua sắm nhưng nhiều người ở khu vực Thanh Hà vẫn ưu tiên đi chợ Cháy ở xã Hà Bắc (Hải Phòng) vào những ngày Tết.

Chợ Cháy là một trong những chợ trung tâm của huyện Thanh Hà trước đây và là chợ lớn của xã Hà Bắc hiện nay.

Sự tích chợ Cháy

Không phải ai cũng biết về nguồn gốc tên gọi chợ Cháy. Theo sử sách ghi chép lại, chợ Cháy có từ thế kỷ XII dưới thời nhà Lý. Người có công lập chợ là Thái hậu Hoàng Thị Hồng. Trong lần kinh lý qua vùng đất Cẩm Chế, vua Lý Anh Tông đã cảm mến tài năng và đức độ của nàng nên đưa về cung, lập làm thứ phi.

Về quê, thấy nhân dân vẫn đói nghèo, lầm than, nàng lấy vàng bạc vua ban lập chợ, lấy tên là chợ Cẩm Chế. Đồng thời cho người đắp đường, bắc cầu, khơi sông giúp người dân mở rộng buôn bán, thông thương, tạo thành vùng quê sầm uất.

Tương truyền, trước khi về quê, thứ phi đã có thai với nhà vua nhưng không biết. Khi trở lại kinh đô, qua xứ Kinh Bắc mới phát hiện mang long thai nên e sợ sẽ liên luỵ lớn, thứ phi quây màn tắm và tự vẫn dưới hồ.

Phần lớn mặt hàng nông sản bán tại chợ Cháy do người dân tự canh tác, tự sản xuất.

Nghe tin thứ phi Hoàng Thị mất, nhà vua đau buồn, tức giận cho rằng vì để vợ về quê mà mất vợ, mất con nên đã sai quân lính về đốt chợ, người dân sau này gọi là chợ Cháy.

Khi biết tin Hoàng Thị mất và chứng kiến cảnh quân lính về đốt chợ, dân làng lập biểu, tâu trình với nhà vua. Ngẫm thấy việc đốt chợ là vội vã, nhất thời khi chưa rõ ngọn ngành, nhà vua bèn chu cấp bạc vàng về xây lại chợ khang trang hơn và dựng ngôi đền cạnh chợ, tôn Hoàng Thị Hồng làm Thành hoàng. Sau đó các đời vua kế nghiệp đã suy thứ phi Hoàng Thị là Lý triều Hoàng Thái Hậu.

Với nhiều người dân xã Hà Bắc và lân cận, đi chợ Cháy ngày áp Tết là một phần không thể thiếu.

Trải qua nhiều thế kỷ, chợ Cháy được duy trì và phát triển, là chợ lớn của cả vùng phía bắc huyện Thanh Hà trước đây, còn hiện tại là của xã Hà Bắc. Chợ Cháy là biểu tượng cho sự phát triển thương mại sầm uất tại địa phương.

Giữ nét riêng

Mặt hàng được bày bán tại chợ Cháy chủ yếu là nông sản do người dân tự canh tác, sản xuất. Mỗi góc chợ là một mặt hàng riêng để người dân tới mua sắm dễ tìm kiếm, lựa chọn.

Ngày Tết, sản phẩm bày bán đa dạng hơn song mỗi thứ cũng chỉ một ít chứ không nhiều. Từ mớ rau, con cá đến miếng thịt, tất cả đều giản dị và bình dân. Những mặt hàng mang hương vị Tết tại đây như bó lá dong, nải chuối, bưởi thờ, hoa tươi… tuy đơn giản mà thân thương.

Chợ Cháy bày bán nhiều mặt hàng mang hương sắc Tết.

Khi xã hội phát triển, siêu thị, cửa hàng tiện ích nhiều hơn nhưng không vì thế mà chợ dân sinh bị “quay lưng”. Và chợ Cháy cũng là chợ quê như thế. Đặc biệt vào những ngày Tết, nhiều người tới chợ ngoài mua đồ còn mong muốn gợi lại những ký ức, kỷ niệm tuy xưa cũ nhưng luôn thường trực, khắc khoải.

Chị Nguyễn Hương Giang ở thôn Vạn Tuế, xã Hà Bắc cho biết: “Sinh sống và làm việc xa nhà song khi về quê ăn Tết tôi đều đi chợ Cháy. Ngày bé hễ cứ được điểm cao là bà tôi lại thưởng bằng cách đưa đi chợ Cháy mua sắm. Niềm vui, sự háo hức lúc nhỏ đến giờ vẫn còn vẹn nguyên”.

Hàng hoá bày bán tại chợ giản dị, bình dân, gần gũi và thân thuộc.

Theo ông Nguyễn Xuân Hiên, đại diện Ban Quản lý chợ Cháy, trước khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, chợ Cháy là chợ trung tâm của cả vùng. Người dân từ các địa phương lân cận đều tới chợ để trao đổi, mua bán. Một số mặt hàng chỉ chợ Cháy mới có mà các chợ khác không có và phải tới đây thì mới mua được với giá phải chăng.

Vì thế bất kể ngày phiên hay ngày thường, chợ Cháy luôn tấp nập, còn ngày Tết thì lại càng đông vui. Dù ngày Tết bận rộn nhưng không ai vội vàng. Người bán, người mua dù không quen biết song vẫn niềm nở, vui vẻ. Do đó, những ngày áp Tết, chợ chỉ tan khi đã về chiều.

Chợ Cháy vẫn giữ được nét đẹp riêng trong xã hội hiện đại.

Để đáp ứng nhu cầu kinh doanh, trao đổi, mua bán, thời gian qua, chợ Cháy được đầu tư, nâng cấp và mở rộng. Hiện chợ có diện tích gần 6.000 m² với khoảng 200 hộ kinh doanh cố định. Ngoài ra, chợ còn có một phần diện tích ngoài trời dành cho các hộ buôn bán không thường xuyên.

Giữa nhịp sống hối hả, chợ Cháy vẫn giữ được nét riêng, góp phần lưu giữ giá trị văn hoá, truyền thống của Tết cổ truyền.
HOÀNG LINH

Nguồn: https://baohaiphong.vn/cho-chay-o-ha-bac-ngay-tet-535787.html