Chợ truyền thống trước làn sóng thương mại điện tử

Những năm gần đây, xu hướng mua sắm đã chuyển dịch mạnh sang thương mại điện tử. Tuy vậy, chợ truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống tiêu dùng của người dân.

Chợ Vé là phiên chợ truyền thống tiêu biểu ở Hải Phòng, vẫn duy trì họp chợ theo phiên vào các ngày 3, 8, 13, 18, 23 và 28 âm lịch hằng tháng, bán nhiều sản phẩm gắn liền với đời sống nông thôn.

Xu hướng mua sắm dịch chuyển

Dịp Tết Nguyên đán 2026 cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong thói quen mua sắm của người dân. Trước đây, việc sắm sửa hàng hóa chủ yếu diễn ra tại chợ truyền thống, siêu thị hoặc các cửa hàng tiện lợi. Tuy nhiên, hiện nay mua sắm trực tuyến đã trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều gia đình.

Với sự hỗ trợ của điện thoại thông minh, internet và hệ thống thanh toán điện tử, người tiêu dùng có thể lựa chọn hàng hóa, so sánh giá cả và đặt mua chỉ trong thời gian ngắn. Các nền tảng thương mại điện tử như Shopee và TikTok Shop ngày càng thu hút lượng lớn người tiêu dùng nhờ đa dạng sản phẩm và nhiều chương trình khuyến mại.

Theo khảo sát của Insight Asia, trong dịp Tết vừa qua, 63% số người tiêu dùng Việt lựa chọn sàn thương mại điện tử để mua sắm, tăng mạnh so với mức 48% của năm trước. Đáng chú ý, hơn 70% số gia đình tập trung chi tiêu cho thực phẩm, đồ uống và quà biếu, trong đó kênh trực tuyến được sử dụng nhiều để tiết kiệm thời gian và chi phí. Xu hướng này phản ánh sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, khi người dân ưu tiên yếu tố tiện lợi, tiết kiệm thời gian và khả năng tiếp cận nhiều nguồn hàng.

Theo số liệu tổng hợp từ Metric.vn, trong giai đoạn cao điểm mua sắm Tết 2026, doanh số trên các sàn thương mại điện tử tiếp tục tăng mạnh. Hàng triệu sản phẩm được giao dịch chỉ trong thời gian ngắn, cho thấy thương mại điện tử ngày càng khẳng định vai trò là kênh mua sắm quan trọng đối với người tiêu dùng.

Chị Phạm Thị Thương (ở xã Trường Tân), cán bộ ngân hàng cho biết việc mua sắm trực tuyến giúp chị chủ động sắp xếp công việc và tiết kiệm thời gian. Theo chị Thương, các mặt hàng như quần áo, đồ gia dụng, bánh kẹo hay quà tặng được đặt qua mạng khá thuận tiện, đồng thời dễ dàng so sánh giá và tận dụng các chương trình ưu đãi.

Không chỉ người tiêu dùng trẻ tuổi, nhiều người trung niên cũng bắt đầu quen với hình thức mua sắm này. Việc đặt hàng trực tuyến giúp giảm áp lực mua sắm vào lúc cao điểm, đồng thời hạn chế tình trạng chen chúc tại các khu mua bán truyền thống.

Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử cũng tạo ra áp lực cạnh tranh không nhỏ đối với chợ truyền thống vốn gắn bó lâu đời với đời sống người dân.

Chợ truyền thống giữ vai trò riêng

Những sản phẩm như hoa, cây cảnh vẫn được nhiều người mua trực tiếp tại các chợ truyền thống.

Dù thương mại điện tử phát triển mạnh, chợ truyền thống vẫn duy trì được sức hút nhất định. Tại nhiều khu chợ ở Hải Phòng, hoạt động mua bán vẫn diễn ra sôi động, đặc biệt với mặt hàng thực phẩm tươi sống, nông sản, hoa quả tươi.

Theo nhiều người tiêu dùng, lợi thế lớn nhất của chợ truyền thống là khả năng lựa chọn trực tiếp và kiểm chứng chất lượng sản phẩm. Việc tận mắt quan sát, trao đổi với người bán giúp người mua cảm thấy yên tâm hơn so với hình thức mua hàng qua hình ảnh.

Chị Trần Thị Phượng (phường Hải Dương) cho biết gia đình chị vẫn giữ thói quen mua thực phẩm tươi sống tại chợ. Theo chị, dù mua sắm trực tuyến rất tiện lợi, nhưng đối với thực phẩm tươi sống, việc trực tiếp lựa chọn vẫn mang lại cảm giác yên tâm và tin tưởng hơn.

Bên cạnh chất lượng hàng hóa, chợ truyền thống còn mang ý nghĩa văn hóa và xã hội. Đây không chỉ là nơi giao thương mà còn là không gian cộng đồng, nơi người dân gặp gỡ, trao đổi thông tin và duy trì các mối quan hệ xã hội.

Một trong những chợ truyền thống tiêu biểu có thể kể đến là chợ Vé tại xã Ninh Giang. Chợ họp theo phiên vào các ngày 3, 8, 13, 18, 23 và 28 âm lịch hằng tháng, thu hút đông đảo người dân trong khu vực cũng như các địa phương lân cận. Tại chợ Vé, ngoài các mặt hàng tiêu dùng phổ biến, người mua còn có thể tìm thấy nhiều sản phẩm gắn liền với đời sống nông thôn như thúng, nia, lưới đánh cá, các loại giống cây trồng, cây cảnh và nông sản địa phương.

Chị Nguyễn Thị Ngà, tiểu thương bán hoa quả tại chợ Vé gần 10 năm cho biết lượng khách đến chợ vẫn duy trì ổn định. Theo chị, nhiều người đến chợ không chỉ để mua bán mà còn để giữ thói quen sinh hoạt quen thuộc.

Hay phiên chợ Đình Cả tại xã Vĩnh Lại, họp duy nhất một lần trong năm vào sáng mồng 2 Tết và không mặc cả. Phiên chợ thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, bày bán nhiều mặt hàng quen thuộc cùng các sản vật mang ý nghĩa cầu may như muối, trầu cau. Người đến chợ thường mua ít nhất một món đồ như mong muốn gửi gắm niềm tin về sự bình an, thuận lợi trong cuộc sống. Phiên chợ góp phần gìn giữ nét sinh hoạt văn hóa truyền thống của địa phương.

Trước làn sóng từ thương mại điện tử, chợ truyền thống đang từng bước thay đổi để thích ứng với môi trường kinh doanh mới. Nhiều tiểu thương đã chủ động sử dụng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm, nhận đặt hàng và giao hàng tận nơi.

Hình thức thanh toán không dùng tiền mặt cũng dần trở nên phổ biến tại các khu chợ. Việc sử dụng chuyển khoản hoặc ví điện tử giúp hoạt động mua bán diễn ra thuận tiện và phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Thương mại điện tử mang lại lợi thế về tốc độ, sự tiện lợi và khả năng tiếp cận thị trường rộng lớn. Trong khi đó, chợ truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp các sản phẩm đặc thù và duy trì yếu tố giao tiếp cộng đồng.

Việc kết hợp giữa hai mô hình giúp hệ thống bán lẻ trở nên linh hoạt hơn, đồng thời tạo cơ hội để chợ truyền thống nâng cao hiệu quả hoạt động. Nhiều tiểu thương cho biết việc tận dụng mạng xã hội không chỉ giúp duy trì lượng khách quen mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận khách hàng mới.

Sự chuyển mình của chợ truyền thống cho thấy khả năng thích ứng trước những thay đổi của thị trường. Không chỉ duy trì hoạt động mua bán, chợ còn tiếp tục giữ vai trò là không gian văn hóa, nơi lưu giữ những nét sinh hoạt quen thuộc trong đời sống người dân.

PHƯƠNG LINH

Nguồn: https://baohaiphong.vn/cho-truyen-thong-truoc-lan-song-thuong-mai-dien-tu-536621.html