Chọn tiếng Pháp là mở thêm cánh cửa ra thế giới

Theo ông Nicolas Mainetti, Giám đốc Tổ chức Đại học Pháp ngữ khu vực châu Á - Thái Bình Dương, vượt lên trên những cơ hội nghề nghiệp, học trong môi trường Pháp ngữ còn là một cách tư duy, một cánh cửa mở ra những nền văn hóa khác và khả năng đối thoại với thế giới.

Ông Nicolas Mainetti, Giám đốc Tổ chức Đại học Pháp ngữ (AUF) khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Trong bối cảnh Trung tâm Khoa học và giáo dục liên ngành (ICISE - International Centre for Interdisciplinary Science and Education), tại phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai đăng cai tổ chức Diễn đàn giáo dục Pháp ngữ, phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với ông Nicolas Mainetti, Giám đốc Tổ chức Đại học Pháp ngữ (AUF) khu vực châu Á - Thái Bình Dương, về những chuyển động lớn của giáo dục Pháp ngữ trong khu vực, cũng như vị thế ngày càng gia tăng của tiếng Pháp như một ngôn ngữ của tri thức, khoa học, đổi mới sáng tạo và cơ hội nghề nghiệp dành cho thế hệ trẻ Việt Nam.

Thưa ông, Diễn đàn giáo dục Pháp ngữ tại Quy Nhơn diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang khẳng định vị thế là một trong những trung tâm lớn của giáo dục Pháp ngữ tại châu Á, đặc biệt với mạng lưới LabelFrancÉducation đầu tiên của châu lục. AUF nhìn nhận như thế nào về động lực phát triển này của Việt Nam trong bức tranh Pháp ngữ khu vực hiện nay?

Việt Nam giữ một vị trí đặc biệt và AUF theo dõi tiến trình này với sự quan tâm sâu sắc, bởi AUF cũng là một trong những đơn vị góp phần đặt nền móng cho sự phát triển đó.

Ngay từ năm 1992, AUPEL-UREF - tiền thân của AUF - đã đồng hành cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam triển khai những lớp song ngữ thí điểm đầu tiên tại TP Hồ Chí Minh rồi sau đó là Hà Nội. Đến năm 1994, một thỏa thuận hợp tác dài hạn đã giúp cấu trúc hóa mô hình đào tạo tăng cường tiếng Pháp và giảng dạy bằng tiếng Pháp. Mô hình này đạt giai đoạn phát triển mạnh nhất vào đầu những năm 2000 với hơn 18.000 học sinh theo học tại hơn 700 lớp.

Song song với đó, AUF cũng xây dựng các ngành đào tạo đại học bằng tiếng Pháp nhằm đào tạo đội ngũ giáo viên khoa học Việt Nam giảng dạy bằng tiếng Pháp, qua đó tạo nên một chuỗi liên kết thực sự giữa giáo dục phổ thông và đại học.

Danh hiệu LabelFrance Éducation được Pháp khởi xướng vào năm 2012 chính là sự tiếp nối trực tiếp của tư duy tiên phong ấy. Pháp hiện là đối tác chủ chốt thông qua Bộ châu Âu và Ngoại giao Pháp cùng mạng lưới ngoại giao của mình, đồng thời trực tiếp điều phối việc triển khai danh hiệu này tại Việt Nam.

Việc Việt Nam hiện sở hữu mạng lưới được gắn danh hiệu lớn nhất châu Á vì thế không phải điều ngẫu nhiên. Đó là thành quả của hơn 30 năm hợp tác liên tục giữa các cơ quan chức năng Việt Nam và các đối tác Pháp ngữ.

Chính chiều sâu lịch sử ấy đã giúp Việt Nam trở thành một trụ cột của giáo dục Pháp ngữ tại châu Á và là một trong những điểm tựa vững chắc nhất trong mạng lưới khu vực của chúng tôi.

Diễn đàn tại Quy Nhơn sẽ dành sự quan tâm đặc biệt cho Triển dự án triển khai dạy các môn học bằng tiếng Pháp. Theo ông, việc giảng dạy khoa học, công nghệ hay y học bằng tiếng Pháp hiện nay mang lại lợi thế chiến lược gì cho thanh niên Việt Nam?

Giảng dạy khoa học, công nghệ hay y học bằng tiếng Pháp không chỉ đơn thuần là học một ngoại ngữ. Đó còn là học cách tư duy, sản xuất và lan tỏa tri thức bằng chính ngôn ngữ ấy. Và chính điều đó biến năng lực ngôn ngữ thành năng lực nghề nghiệp cũng như năng lực khoa học.

Tuy nhiên, tôi cũng muốn nhìn nhận một cách thực tế về một trong những điểm hạn chế của hệ thống hiện nay. Sự liên thông và kết nối giữa các chương trình song ngữ bậc phổ thông với các ngành đào tạo đại học bằng tiếng Pháp vẫn chưa thực sự được đảm bảo.

Hiện nay, các chương trình đại học Pháp ngữ chưa tận dụng đầy đủ nguồn tuyển sinh là những sinh viên đã học tiếng Pháp trước đó. Ngược lại, nhiều học sinh xuất thân từ các lớp song ngữ thuộc mạng lưới LabelFrance Éducation cũng chưa tiếp tục theo đuổi các chương trình đại học bằng tiếng Pháp.

Nếu tập trung phát triển một số lĩnh vực chiến lược - nơi nhu cầu khoa học và kinh tế đang cao nhất - chúng ta có thể củng cố toàn bộ hệ sinh thái đào tạo này, đồng thời tăng cường khả năng tìm việc tại chỗ cho thanh niên Việt Nam. Đây cũng là một trong những ưu tiên mà chúng tôi mong muốn triển khai cùng các đối tác trong thời gian tới.

AUF cũng đang đồng hành với tiến trình chuyển đổi số trong giáo dục đại học Việt Nam, đặc biệt thông qua dự án ACCEES (Accélération du développement de l’écosystème numérique dans l’enseignement supérieur vietnamien - Thúc đẩy phát triển hệ sinh thái công nghệ số trong giáo dục đại học tại Việt Nam). Theo ông, làm thế nào để dung hòa chuyển đổi số, đổi mới sư phạm và việc thúc đẩy tiếng Pháp trong các trường đại học Việt Nam?

Chuyển đổi số trong giáo dục đại học hiện là một ưu tiên lớn của Việt Nam và AUF đang đóng góp rất cụ thể cho tiến trình này.

Thông qua dự án ACCEES, được Liên minh châu Âu tài trợ trong khuôn khổ chương trình Erasmus+, chúng tôi hỗ trợ các trường đại học Việt Nam nâng cao năng lực số cho đội ngũ giảng viên, nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý.

Hội thảo tổ chức hồi tháng 4 vừa qua tại Đại học Cần Thơ đã giúp chuyển đổi một bộ tiêu chuẩn năng lực số thành các mô-đun đào tạo cụ thể, phù hợp với thực tiễn của các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam.

Trong một dự án như vậy, giá trị gia tăng của AUF không nằm ở ngôn ngữ giảng dạy, mà ở chuyên môn của cộng đồng khoa học Pháp ngữ và sức mạnh mạng lưới của tổ chức: khả năng huy động chuyên gia, kết nối các trường đại học thuộc nhiều quốc gia, chia sẻ các phương pháp đã được kiểm chứng và xây dựng nền tảng hợp tác quốc tế bền vững. Chính “kỹ thuật mạng lưới” này đang mang lại lợi ích trực tiếp cho các trường đại học Việt Nam.

Chuyên môn ấy cũng cho phép chúng tôi đồng hành cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam trong các ưu tiên chiến lược của mình. Gần đây, AUF đã tham gia một nhóm nghiên cứu của Bộ về tài nguyên giáo dục mở - lĩnh vực gắn chặt với những định hướng chính sách mới mà Việt Nam đang triển khai.

Chuyển đổi số, tài nguyên mở, đổi mới phương pháp giảng dạy: AUF hiện diện trên toàn bộ các mặt trận đó với vai trò hỗ trợ các chính sách công của Việt Nam.

Ông Nicolas Mainetti, Giám đốc Tổ chức Đại học Pháp ngữ (AUF) khu vực châu Á - Thái Bình Dương phát biểu tại Diễn đàn.

Ông thường nhấn mạnh mối liên hệ giữa cộng đồng Pháp ngữ và khả năng tìm việc. Trong bối cảnh thị trường lao động châu Á - Thái Bình Dương hiện nay, một chương trình đào tạo đại học bằng tiếng Pháp có thể mang lại những lợi thế cụ thể nào cho giới trẻ Việt Nam?

Một chương trình đào tạo Pháp ngữ mang lại hai lợi thế: vừa thiết thực, vừa mang tính chiến lược.

Trước hết là lợi thế cụ thể. Tiếng Pháp là ngôn ngữ chung của không gian Pháp ngữ với hơn 90 quốc gia và chính phủ thành viên của Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF), nơi có rất nhiều doanh nghiệp đang hiện diện tại Việt Nam cũng như trên toàn khu vực.

Đối với thanh niên Việt Nam, điều đó đồng nghĩa với khả năng tiếp cận trực tiếp một mạng lưới học thuật rộng lớn. Riêng AUF hiện có hơn 1.000 cơ sở thành viên tại 120 quốc gia, tạo nên mạng lưới đại học lớn nhất thế giới.

Việc thông thạo tiếng Pháp bên cạnh tiếng Anh và tiếng Việt chính là yếu tố giúp người trẻ nổi bật trên một thị trường lao động cạnh tranh khốc liệt, đồng thời mở ra những cơ hội mà rất ít ứng viên có thể sở hữu.

Tiếp theo là lợi thế chiến lược. Đào tạo Pháp ngữ giúp phát triển các kỹ năng liên ngành đang được săn đón hiện nay: tư duy phân tích, khả năng làm việc trong môi trường đa ngôn ngữ, đa văn hóa và tinh thần hội nhập quốc tế.

Đó cũng chính là ý nghĩa của các Trung tâm hỗ trợ việc làm Pháp ngữ mà AUF đang triển khai. Các trung tâm này cung cấp cho sinh viên công cụ, nguồn lực cũng như sự đồng hành trực tiếp nhằm hỗ trợ quá trình hội nhập nghề nghiệp, cả tại Việt Nam lẫn quốc tế.

Đa ngôn ngữ không phải là một trở ngại, mà là một nguồn vốn thực sự cho thanh niên Việt Nam.

Một tuyên bố chung về giảng dạy tiếng Pháp và bằng tiếng Pháp trong hệ thống giáo dục tại Việt Nam đã được ký kết bên lề Diễn đàn giữa các đối tác Việt Nam và Pháp ngữ. Ông kỳ vọng những bước tiến cụ thể nào sẽ xuất hiện trong những năm tới về hợp tác đại học, trao đổi học thuật và đào tạo giáo viên?

AUF là một tổ chức đa phương với sứ mệnh thúc đẩy phát triển thông qua giáo dục và tri thức. Chúng tôi không phải là một tác nhân bên ngoài. Mục tiêu của AUF là đặt mạng lưới khoa học Pháp ngữ và chuyên môn của mình vào việc đồng hành cùng các chính sách công của Việt Nam.

Tuyên bố chung được ký kết tại Quy Nhơn hoàn toàn nằm trong tinh thần đó. Đây không phải thêm một bản tuyên bố mang tính hình thức, mà là văn kiện xác lập những cam kết cụ thể và được chia sẻ giữa các bên. Tôi đặc biệt kỳ vọng vào một số bước tiến quan trọng.

Trước hết là tăng cường đào tạo ban đầu và đào tạo thường xuyên cho giáo viên - yếu tố cốt lõi của toàn bộ hệ thống. Bởi nếu không có đội ngũ giáo viên được đào tạo bài bản thì không một chương trình nào có thể phát triển bền vững.

Trong lĩnh vực này, AUF sở hữu kinh nghiệm đã được kiểm chứng thông qua chương trình Apprendre do chúng tôi điều phối, vốn đang hỗ trợ nhiều Bộ Giáo dục trong không gian Pháp ngữ nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động giảng dạy. Đó chính là chuyên môn mà chúng tôi mong muốn mang đến cho Việt Nam.

Tiếp theo là việc hỗ trợ khả năng tìm việc cho giới trẻ thông qua việc kết hợp kỹ năng ngôn ngữ, kỹ năng mềm và hội nhập nghề nghiệp, đặc biệt nhờ mạng lưới các Trung tâm hỗ trợ việc làm Pháp ngữ.

Ngoài ra còn có việc mở rộng các chương trình trao đổi quốc tế, cho phép các tình nguyện viên quốc tế tham gia giảng dạy tiếng Pháp và các môn học ngôn ngữ, đồng thời hỗ trợ đào tạo giáo viên Việt Nam.

Sự đồng hành này cũng đáp ứng trực tiếp các định hướng chiến lược mà Việt Nam đã đặt ra cho chính mình, đặc biệt là Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị - xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển quốc gia - cùng Nghị quyết số 59, đặt hội nhập quốc tế vào trung tâm chiến lược phát triển đất nước, trong đó nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng như năng lực nghề nghiệp, ngoại ngữ và liên văn hóa.

Vai trò của chúng tôi chính là mang đến các mạng lưới và chuyên môn của cộng đồng khoa học Pháp ngữ nhằm phục vụ các ưu tiên quốc gia đó: kết nối các nhà nghiên cứu Việt Nam với mạng lưới quốc tế, nâng cao khả năng hiện diện của các công bố khoa học Việt Nam, cũng như hỗ trợ nâng cao năng lực cho đội ngũ quản lý học thuật.

Điều thay đổi hiện nay chính là phương thức triển khai: chúng ta đang chuyển từ các sáng kiến rời rạc sang một hành động phối hợp, bền vững và dựa trên tinh thần đối tác thực chất.

Lễ ký Tuyên bố chung về giảng dạy tiếng Pháp và bằng tiếng Pháp trong hệ thống giáo dục tại Việt Nam.

Việt Nam hiện được xem như một “phòng thí nghiệm” năng động của giáo dục Pháp ngữ tại Đông Nam Á. Theo ông, mô hình Việt Nam có thể truyền cảm hứng cho các quốc gia khác trong khu vực trong việc phát triển các chương trình song ngữ và đào tạo Pháp ngữ hay không?

Có, và đó cũng là một trong những lý do khiến chúng tôi theo dõi kinh nghiệm Việt Nam với sự quan tâm đặc biệt.

Việt Nam đã chứng minh rằng một chính sách phát triển các chương trình song ngữ được triển khai bền bỉ và có sự liên thông đến bậc đại học hoàn toàn có thể tạo ra những kết quả nổi bật, đồng thời bén rễ sâu trong hệ thống giáo dục quốc gia.

Kinh nghiệm này cũng không phải trường hợp đơn lẻ. Tại Lào và Campuchia - nơi AUF hiện diện - các mô hình đào tạo song ngữ tương tự cũng đang được phát triển theo những logic gần gũi.

Tất nhiên, mô hình Việt Nam không thể sao chép nguyên xi, bởi mỗi quốc gia đều có lịch sử và ưu tiên riêng. Nhưng Việt Nam mang lại những bài học phương pháp luận rất giá trị: tầm quan trọng của đào tạo giáo viên, sự cần thiết của việc kết nối giữa phổ thông và đại học, cũng như mối liên hệ giữa ngôn ngữ và khả năng tìm việc.

Vai trò của AUF, với tư cách một mạng lưới khu vực, chính là thúc đẩy sự lan tỏa những thực hành tốt đó giữa 91 cơ sở thành viên của chúng tôi tại 17 quốc gia châu Á - Thái Bình Dương.

Động lực khu vực này càng mang ý nghĩa đặc biệt trong năm nay. Tháng 11/2026, Hội nghị Thượng đỉnh Pháp ngữ sẽ diễn ra tại Phnom Penh, Campuchia. Đây mới chỉ là lần thứ hai hội nghị được tổ chức tại châu Á, gần 30 năm sau Hội nghị Thượng đỉnh lịch sử tại Hà Nội năm 1997.

Sự kiện năm 1997 từng quy tụ hơn 90 đoàn đại biểu và đánh dấu một bước ngoặt thể chế quan trọng của cộng đồng Pháp ngữ.

Việc cộng đồng Pháp ngữ quay trở lại Đông Nam Á - từ Việt Nam của hôm qua đến Campuchia của ngày mai - cho thấy sức sống mạnh mẽ của khu vực chúng ta. Với nền tảng lịch sử và kinh nghiệm vững chắc của mình, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một “phòng thí nghiệm” truyền cảm hứng cho toàn bộ khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Cuối cùng, ông muốn gửi gắm điều gì tới những bạn trẻ Việt Nam vẫn còn do dự trước lựa chọn theo học các chương trình Pháp ngữ trong hành trình học tập và nghề nghiệp của mình?

Tôi muốn nói với các bạn trẻ rằng: Lựa chọn tiếng Pháp không có nghĩa là từ bỏ điều gì khác, mà là bổ sung thêm một lợi thế cho chính mình.

Ngày nay, tiếng Anh không còn là điều kiện duy nhất trên thị trường lao động. Các ngôn ngữ lớn của châu Á cũng đang ngày càng trở nên quan trọng và sự cạnh tranh giữa các hồ sơ ứng tuyển ngày càng gay gắt.

Trong bối cảnh đó, chính những kỹ năng bổ sung, hiếm và khác biệt mới tạo nên ưu thế. Và tiếng Pháp sở hữu một lợi thế mà rất ít ngôn ngữ có được: cùng với tiếng Anh, đây là ngôn ngữ làm việc duy nhất hiện diện trên cả năm châu.

Tiếng Pháp thực sự là một ngôn ngữ toàn cầu, hiện diện trong ngoại giao, các tổ chức quốc tế, nghiên cứu và kinh doanh - từ châu Phi, châu Mỹ cho tới châu Âu và châu Á - Thái Bình Dương.

Lựa chọn một chương trình Pháp ngữ đồng nghĩa với việc mở ra cánh cửa bước vào một không gian học thuật và nghề nghiệp mang tầm vóc toàn cầu, tiếp cận các trường đại học danh tiếng, học bổng và chương trình trao đổi quốc tế.

Nhưng vượt lên trên những cơ hội nghề nghiệp, học trong môi trường Pháp ngữ còn là một cách tư duy, một cánh cửa mở ra những nền văn hóa khác và khả năng đối thoại với thế giới.

Ngày nay, nhiều thế hệ cựu sinh viên Việt Nam trưởng thành từ các chương trình Pháp ngữ đang giữ những vị trí quan trọng trong trường đại học, doanh nghiệp, ngoại giao và nghiên cứu khoa học.

Các bạn sẽ không đơn độc. Các bạn sẽ gia nhập một mạng lưới, một cộng đồng và nhận được sự đồng hành của AUF trong suốt hành trình của mình. Vì vậy, đừng ngần ngại nữa. Hãy biến năng lực đa ngôn ngữ thành lợi thế cho tương lai của chính bạn.

Trân trọng cảm ơn ông!

Nguồn: https://baotintuc.vn/giao-duc/chon-tieng-phap-la-mo-them-canh-cua-ra-the-gioi-20260529173129379.htm