Chuyện người giữ “bí kíp” đua thuyền

Ông Nguyễn Ngọc Tuyển năm nay đã 70 tuổi, dáng người nhỏ, chân đi chữ bát, khuôn mặt quắc thước, đôi mắt kiên định. Lớp trai tráng ở thị xã Tuyên Quang xưa hay gọi ông là “Tuyển đen”. Họ bảo đua thuyền gặp ông là tinh thần đã giảm đi 1 phần bởi sự tinh quái và cách chỉ huy thuyền đùa vượt qua các con nước với sự am hiểu và rành rọt đến lạ thường.

Ông Tuyển chỉ huy thuyền số 3 đội Phường Nông Tiến.

Gọi tên con nước

Ông Tuyển sinh năm 1957. Ông bảo, tôi năm nay đã 70 tuổi nhưng tinh thần vẫn tráng kiện, sức khỏe vẫn như vâm, vẫn bơi đôi bờ sông Lô nhẹ như một kình ngư có số.

Ngôi nhà ông nằm ở đầu tổ dân phố 6, phường Nông Tiến. Biết phóng viên đến gặp để hỏi về “sự tích” đua thuyền trên sông Lô dịp đầu xuân có từ khi nào, ông hồ hởi lắm. Ông chậm rãi, lâu lắm rồi, chỉ biết từ những năm 80 của thế kỷ trước, nhiều người dân nhà bè dọc 2 bờ sông tự tổ chức đua với nhau bằng thuyền gỗ, mỗi thuyền có chừng 6 vận động viên tham gia. Dần dà, phòng trào đua thuyền đi lên, họ thành lập các tổ đua, mỗi tổ có 5 đội đua tự thi với nhau và có lẽ sau nhiều lần mục sở thi và được tham gia, ông Tuyển tích được kha khá kiến thức.

Ông Nguyễn Ngọc Tuyển

Năm 2005, khi đó vẫn có tên là thị xã Tuyên Quang đã tổ chức cuộc đua thuyền đầu tiên trên sông Lô, lúc này ông Tuyển mới chính thức dấn thân vào môn đua thuyền. Ông kể, năm đấy xã Tràng Đà thi đấu cùng Nông Tiến, Minh Xuân, Phan Thiết. Thuyền gỗ nặng ì ạch những có sự chỉ huy của ông Tuyển, lướt trên sông nhẹ như chiếc lông tơ trước gió và giành giải Nhất.

Chia sẻ về bí quyết, ông chậm rãi kể, gắn bó với sông nước xứ Tuyên từ những ngày chập chững theo cha đi bắt tôm cá, ông được tiếp xúc, truyền thụ kinh nghiệm nhìn con nước của lớp người cổ lai hy. Ông miêu tả, nếu con nước gặp vật cản, ví dụ như mố cầu thì sau chỗ cản đó gọi là con nước Bùng, trông có vẻ dữ dội nhưng thực ra lại cực lặng và dễ bơi. Còn nếu nhìn xa con nước gặp soi chia làm đôi, đó là con nước Cổ vật, nếu tận dụng được điểm giữa con nước chèo vọt qua sẽ tận dụng được kha khá sức lực cho toàn đội và đưa được thuyền đi nhanh hơn so với đối thủ.

Đội đua thuyền Phường Nông Tiền.

Biệt tài nhìn người

Hội đua thuyền trên Sông Lô cũng tổ chức được ngót 20 năm. Trong đó xã Tràng Đà nay là phường Nông Tiến đã giành tới 7 giải Nhất, còn lại là giải Nhì và Ba.

Lôi cuốn bằng sự hóm hỉnh pha lẫn sự tinh anh, ông bảo, một tập thể mạnh là một tập thể cùng chí hướng. Một thuyền đua có 26 vận động viên, không phải cứ to, khỏe là sẽ thành công. Không quan trọng tầm vóc cao lớn mà ưu tiên những người lao động thực thụ có sức bền bỉ, quan sát biểu hiện thể lực của vận động viên trong lúc tập luyện để sắp xếp vị trí ngồi trên thuyền sao cho tối ưu nhất. Khi nhắc đến “bí kíp” này, ông cười đắc ý: “Cái này tôi tự hào lắm, giấu kỹ thế mà cuối cùng cũng bị nhà báo các anh khai thác được.”

Trước cuộc đua khoảng 1 tuần, các vận động viên đều phải tập luyện 15 Kilomet mỗi ngày để làm quen con nước, quen nhịp chèo và đặc biệt là đổi vị trí cho phù hợp. Anh Nguyễn Thanh Tùng, vận động viên trẻ nhất đội đua năm nay 30 tuổi nhưng có 10 năm gắn bó kể, không ai nghiêm khắc như bác Tuyển, 1 là 1 và 2 là 2, tập luyện cũng như thi đấu, phất cờ điểm nào là đi đúng điểm đó, nhưng tuyệt nhiên lần nào ông chỉ huy cũng đều dành chiến thắng.

Trên tường nhà, ông Tuyển treo đầy những bức ảnh thành tích trong các Giải đua thuyền của xứ Tuyên, Ông tự hào, nhà tôi có 3 bố con đều là những vận động viên kỳ cựu, tính cả bên nhà họ hàng đủ 7 vận động viên. Năm nay sáp nhập thành phường Nông Tiến, hiện Tràng Đà cũ vẫn có 16 vận động viên tham gia, đều là những tay chèo xuất sắc.

Phường Nông Tiến giành giải Nhất Hội đua thuyền trên sông Lô năm 2026.

Trầm ngâm một hồi, ông chia sẻ, khi vào cuộc đua, chỉ huy chỉ cần lơ là 1 giây là sẽ mất đà và mất độ bứt phá. Nhớ kỷ niệm đua cùng các đội Minh Xuân, Nông Tiến…những tay chèo Tràng Đà luôn khiến đối thủ kính nể, những khúc cua, dòng xoáy đội đều vượt qua nhẹ nhàng, thuyền vượt quá quá nửa đối phương là chiến thắng đã nằm trong tầm tay. Năm 2026 vừa qua, có sự cố thuyền của Minh Xuân và Phan Thiết va vào nhau gây chìm thuyền, câu chuyện được rút ra là luôn tập trung, giữ nhịp chú ý giữa những vận động viên, chỉ cần lệch hướng sẽ có va chạm. Rồi những câu chuyện cầm quân đi du đấu nhiều địa phương, cách chống những mánh khóe trong sắp xếp chiều cao ghế chèo của đối phương khiến ai nghe cũng ngả mũ thán phục….

Gắn bó với đua thuyền từ những ngày đầu tiên, bà Vũ Thị Thu Hoài, nguyên Chủ tịch UBND xã Tràng Đà, nay là Phó Chủ tịch phường Nông Tiên cho biết, nói về đua thuyền thì Tràng Đà luôn đứng tốp các đội mạnh của tỉnh. Hiện nay, phường Nông Tiến vẫn tín nhiệm mời ông Nguyễn Ngọc Tuyển làm Chủ nhiệm Câu lạc bộ để dẫn dắt lớp trẻ, vừa giữ gìn nét văn hóa truyền thống cũng là cách để giữ những kinh nghiệm quý của lớp cha ông.

Nhắc đến bảng thành tích, ánh mắt ông Tuyển không giấu nổi vẻ tự hào: “Hãnh diện lắm chứ, như những năm 2010 - 2011, xã Tràng Đà đã xuất sắc giành chức vô địch hai năm liên tiếp”. Là người bộc trực, ông cười khà khà chia sẻ thêm về triết lý cầm quân đầy thú vị của mình: “Thú thực, có những lúc mình chơi cũng phải biết... ghìm lại một chút cho đối thủ, chơi như thế mới vui, mới bền!”.

Cái “ghìm” ấy là cái tầm của một người cầm lái đã dày dạn sương gió, tôn trọng tinh thần thượng võ hơn là những thắng thua đơn thuần.

Lê Duy

Nguồn: https://baotuyenquang.com.vn/van-hoa/du-lich/202603/chuyen-nguoi-giu-bi-kip-dua-thuyen-c145b1e/