Cơ chế hiện đại hóa hệ thống học tập suốt đời

GD&TĐ - Sau tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng, nhiều người gặp khó khăn khi muốn học lên trình độ cao hơn do cơ chế công nhận kết quả học tập còn hạn chế.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế tri thức và yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhu cầu học tập suốt đời, nâng cao trình độ, chuyển đổi nghề nghiệp và cập nhật kỹ năng của người lao động ngày càng gia tăng.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều người học sau khi tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng hoặc đã có kinh nghiệm nghề nghiệp vẫn gặp khó khăn khi muốn tiếp tục học lên trình độ cao hơn do cơ chế công nhận kết quả học tập còn hạn chế, phải học lại nhiều nội dung đã tích lũy, kéo dài thời gian đào tạo và gia tăng chi phí học tập.

Trong bối cảnh đó, dự thảo Thông tư về đào tạo liên thông của Bộ GD&ĐT được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển quan trọng trong việc hiện đại hóa hệ thống liên thông của giáo dục Việt Nam theo hướng linh hoạt hơn, lấy người học làm trung tâm nhưng vẫn bảo đảm chất lượng đào tạo và giá trị văn bằng.

Không để người học phải học lại những gì đã đạt chuẩn

Một trong những điểm mới đáng chú ý của dự thảo là tăng cường cơ chế công nhận kết quả học tập và chuyển đổi tín chỉ trên cơ sở chuẩn đầu ra, nội dung chương trình đào tạo, năng lực đã tích lũy và khả năng đáp ứng yêu cầu học tập ở trình độ tiếp theo.

Theo đó, người học sẽ không phải học lại các nội dung đã được đánh giá đạt chuẩn đầu ra hoặc năng lực tương đương. Đây được xem là thay đổi có ý nghĩa thực tiễn lớn, giúp giảm học lặp, tiết kiệm thời gian và chi phí học tập, đồng thời tạo động lực cho người học tiếp tục nâng cao trình độ trong suốt quá trình làm việc.

Việc công nhận kết quả học tập cũng không chỉ giới hạn ở tín chỉ đã học mà còn mở rộng sang năng lực nghề nghiệp, chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, chứng chỉ chuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp và các kết quả đánh giá năng lực có minh chứng phù hợp. Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng quốc tế về công nhận năng lực và học tập suốt đời.

Liên thông linh hoạt hơn nhưng không hạ chuẩn

Khác với tư duy liên thông truyền thống chủ yếu theo chiều dọc từ trình độ thấp lên trình độ cao hơn, dự thảo mới cho phép xây dựng các lộ trình học tập linh hoạt hơn, bao gồm cả liên thông ngược nhằm đáp ứng nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp, nâng cao kỹ năng và thích ứng với yêu cầu mới của thị trường lao động.

Đặc biệt, đối với các ngành, lĩnh vực STEM, kỹ thuật, công nghệ và ngành trọng điểm quốc gia, dự thảo tạo điều kiện để cơ sở giáo dục áp dụng cơ chế linh hoạt hơn trong tuyển sinh, công nhận kết quả học tập và xây dựng lộ trình đào tạo phù hợp với năng lực thực tế của người học.

Tuy nhiên, điểm quan trọng của dự thảo là mở rộng cơ hội học tập nhưng không làm giảm chuẩn đầu ra và chất lượng đào tạo. Người học liên thông vẫn phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu chuyên môn, năng lực nghề nghiệp và điều kiện tốt nghiệp như đối với người học cùng chương trình đào tạo.

Dự thảo cũng quy định người học phải hoàn thành tối thiểu một tỷ lệ nhất định khối lượng học tập tại cơ sở giáo dục cấp bằng nhằm bảo đảm trách nhiệm của cơ sở đào tạo và giá trị văn bằng.

Dự thảo Thông tư về đào tạo liên thông của Bộ GD&ĐT được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển quan trọng trong việc hiện đại hóa hệ thống liên thông của giáo dục Việt Nam theo hướng linh hoạt hơn, lấy người học làm trung tâm

Tăng cường trách nhiệm giải trình và bảo đảm chất lượng

Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo chuyển mạnh từ tư duy “tiền kiểm hành chính” sang “tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình”. Theo đó, cơ sở giáo dục được trao quyền chủ động hơn trong tuyển sinh, công nhận kết quả học tập và tổ chức đào tạo liên thông, nhưng đồng thời phải công khai quy định nội bộ, lưu trữ minh chứng, bảo đảm khả năng kiểm chứng, thực hiện hậu kiểm và chịu trách nhiệm giải trình về chất lượng đào tạo.

Dự thảo cũng yêu cầu đào tạo liên thông phải được thực hiện trong hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong của cơ sở giáo dục và gắn với kiểm định chất lượng chương trình đào tạo theo quy định của pháp luật.

Đối với các ngành đào tạo có điều kiện như sức khỏe, đào tạo giáo viên, pháp luật, quốc phòng, an ninh, dự thảo tiếp tục đặt ra các yêu cầu chặt chẽ về chuẩn năng lực nghề nghiệp, thực hành, thực tập và điều kiện hành nghề nhằm bảo đảm chất lượng nguồn nhân lực.

Hướng tới hệ sinh thái học tập suốt đời

Nhiều chuyên gia cho rằng, dự thảo mới không chỉ đơn thuần sửa đổi quy định về liên thông mà còn đặt nền móng cho việc xây dựng hệ sinh thái học tập suốt đời của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, vòng đời kỹ năng ngày càng ngắn và nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp gia tăng, giáo dục không còn là quá trình diễn ra một lần trong đời mà cần trở thành quá trình học tập liên tục, linh hoạt và mở.

Việc xây dựng cơ chế liên thông hiện đại, công nhận năng lực thực chất và tạo điều kiện để người học có thể tiếp tục học tập, nâng cao trình độ ở nhiều giai đoạn khác nhau được xem là bước đi cần thiết để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên số và kinh tế tri thức.

Nguồn: https://giaoducthoidai.vn/co-che-hien-dai-hoa-he-thong-hoc-tap-suot-doi-post779664.html