Công thức để vô địch World Cup

Trong bóng đá, giàu có là một lợi thế, nhưng cởi mở với việc nhập tịch cầu thủ ngoại đang được xem là cách “đi tắt đón đầu”.

Kể từ kỳ World Cup đầu tiên năm 1930, hơn 80 đội tuyển cấp quốc gia đã góp mặt tại 23 vòng chung kết. Tuy nhiên, chỉ có 8 đội tuyển từng nâng cao chiếc cúp vô địch. Điều gì khiến chỉ một số ít quốc gia luôn vượt trội ở môn thể thao vua?

Nhiều nhà lãnh đạo từ lâu cũng đã nuôi tham vọng đưa bóng đá nước mình vươn tầm thế giới. Thành công trên sân cỏ mang lại nhiều lợi ích cho một quốc gia, trong đó có nâng cao tinh thần người dân và tô điểm hình ảnh quốc gia trong mắt bạn bè quốc tế. Thế nhưng, chạm tay tới vinh quang tại giải đấu bóng đá lớn nhất hành tinh chưa bao giờ là điều dễ dàng.

Công thức vàng đưa tới thành công

Nhóm nghiên cứu của The Economist sử dụng hệ số Elo của các đội tuyển quốc gia để đánh giá mức độ chênh lệch giữa các đội tuyển rồi giải thích bằng nhiều yếu tố khác nhau. Hệ số Elo được ứng dụng rộng rãi trong bóng đá thế giới, hệ số này dùng để xếp hạng sức mạnh các đội tuyển dựa trên lịch sử thi đấu.

Sau cùng, kết quả cho thấy có 4 yếu tố có khả năng gây ảnh hưởng lớn đối với thành tích thi đấu của một đội tuyển cấp quốc gia. Đó là mức độ giàu có của đất nước, quy mô dân số, chiều cao của người dân và vị trí địa lý gắn liền với văn hóa bóng đá tại khu vực. Các yếu tố phổ quát này có thể giải thích khoảng 70% sự khác biệt giữa các đội tuyển quốc gia.

Tuy nhiên, không có yếu tố nào trong số trên mang tính quyết định tuyệt đối.

Những màn trình diễn nghệ thuật tại lễ khai mạc World Cup 2026. Ảnh: Reuters.

Trước hết, các quốc gia giàu có thường đầu tư nhiều hơn cho chất lượng đào tạo trẻ, huấn luyện viên, cơ sở vật chất, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc luôn đưa lại thành công.

Các quốc gia vùng Vịnh sở hữu nguồn tài chính dồi dào và người dân hâm mộ bóng đá cuồng nhiệt, họ đầu tư rất mạnh, song thành tích tại World Cup vẫn chưa tương xứng với mức đầu tư.

Thứ hai, quy mô dân số cũng đóng vai trò quan trọng. Dân số đông đồng nghĩa với nguồn tuyển chọn cầu thủ dồi dào. Tuy nhiên, Trung Quốc và Ấn Độ có dân số lớn hàng đầu thế giới, nhưng vẫn chưa vươn tới sân chơi World Cup, vì vậy, quy mô dân số chưa phải yếu tố quyết định.

Thứ ba, yếu tố thể hình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bóng đá. Thống kê của The Economist cho thấy tại World Cup, chiều cao lý tưởng đối với các nam cầu thủ không đảm nhận vị trí thủ môn là khoảng 181 cm.

Chiều cao trung bình của nam giới tại một quốc gia càng lệch khỏi mốc này thì đội tuyển nước đó càng có xu hướng đạt kết quả kém hơn.

Góc nhìn toàn cảnh lễ khai mạc trước trận đấu mở màn bảng A, giữa Mexico và Nam Phi trên sân Azteca, Mexico City, Mexico. Ảnh: Reuters.

Thứ tư, biến số có sức ảnh hưởng lớn nhất nhưng lại khó can thiệp, đó là yếu tố địa lý đi kèm với nền văn hóa bóng đá tại khu vực đó.

Các đội tuyển Nam Mỹ có điểm Elo trung bình cao hơn khoảng 640 điểm so với các đội tuyển châu Á, họ được dự báo sẽ giành chiến thắng trong hơn 90% số lần đối đầu với các đội bóng châu Á.

Các đội tuyển châu Âu cũng duy trì lợi thế rõ rệt. Những ưu thế này phản ánh sự khác biệt lâu đời về đẳng cấp của nền văn hóa bóng đá tại mỗi khu vực. Điều này sẽ tác động tới chất lượng đào tạo huấn luyện viên và mức độ cạnh tranh tại các giải đấu quốc gia.

Các giải vô địch cấp quốc gia tại châu Âu thường quy tụ những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới, đồng thời thu hút lượng lớn khán giả và nguồn đầu tư lớn.

Có thể bạn quan tâm

Bỉ: Bổ nhiệm Lãnh sự danh dự Việt Nam tại AntwerpÔng Van Gestel - Lãnh sự danh dự Việt Nam tại Antwerp, sẽ có nhiều đóng góp thiết thực trong việc thúc đẩy quan hệ Việt Nam-Bỉ, hỗ trợ kết nối kinh tế, thương mại và bảo hộ công dân Việt Nam tại khu vực.

Ít nhất 164 người chết và 971 người bị thương sau hai trận động đất ở VenezuelaSáng sớm 25/6 (giờ địa phương), quyền Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez cho biết đã có ít nhất 164 người chết và 971 người bị thương.

Mỹ cảnh báo tiền lệ thu phí ở Eo biển Hormuz có thể gây hỗn loạn toàn cầuNgày 25/6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cảnh báo việc Iran đòi thu phí tại Eo biển Hormuz có thể tạo tiền lệ xấu lan rộng toàn cầu. Washington muốn hòa bình nhưng sẽ không nhượng bộ bằng mọi giá.

Văn hóa bóng đá phát triển lâu đời tại khu vực còn tác động tới yếu tố tài chính. Các liên đoàn bóng đá giàu có tại châu Âu và Nam Mỹ thường có điều kiện đầu tư mạnh hơn vào công tác đào tạo huấn luyện viên và phát triển bóng đá trẻ. Nhờ vậy, thành công của họ càng kéo dài qua thời gian.

Các cách “đi tắt đón đầu”

The Economist nhận địnhyếu tố dự báo chính xác nhất đẳng cấp của một đội tuyển bóng đá hiện nay là theo dõi thứ hạng của họ từ nhiều thập kỷ trước. Khoảng 80% số đội từng nằm trong nhóm 25% đội dẫn đầu bảng xếp hạng Elo hồi năm 1976, cho đến 50 năm sau, vẫn giữ được vị trí top đầu.

Việc thu hẹp khoảng cách trong thế giới bóng đá diễn ra khó khăn, trầy trật, nhưng không phải là bất khả thi. Một số quốc gia đã vươn lên mạnh mẽ trong bảng xếp hạng. Nhật Bản là ví dụ tiêu biểu nhất.

Đội tuyển Nhật Bản chưa từng dự World Cup trước năm 1998, nhưng sau lần đầu tiên tham dự vòng chung kết World Cup tại Pháp, Nhật Bản chưa từng bỏ lỡ kỳ World Cup nào sau đó. Tại World Cup 2022 tổ chức ở Qatar, Nhật Bản còn đánh bại cả Đức lẫn Tây Ban Nha. Nhật Bản cũng được xem là "ngựa ô" tại giải đấu năm nay.

Tiết mục biểu diễn trong lễ khai mạc World Cup 2026 ở sân vận động Azteca, Mexico City, Mexico. Ảnh: Reuters.

Thành công của Nhật Bản đến từ chiến lược phát triển dài hạn. Năm 1992, Nhật Bản cải tổ hệ thống giải đấu bán chuyên nghiệp và khởi động chiến lược "Tầm nhìn 100 năm" với mục tiêu thành lập 100 CLB bóng đá chuyên nghiệp vào năm 2092.

Kể từ đó, kế hoạch này liên tục được điều chỉnh và hoàn thiện. Liên đoàn bóng đá Nhật Bản thường xuyên nghiên cứu các xu hướng mới trong bóng đá thế giới rồi cụ thể hóa thành những yêu cầu đối với các CLB, như bắt buộc vận hành học viện đào tạo trẻ, đồng thời định hướng về hình mẫu cầu thủ cần phát triển.

Cầu thủ Nhật Bản giờ đây thi đấu cả ở các giải vô địch hàng đầu châu Âu. Điểm cốt lõi trong cách tiếp cận của Nhật Bản là phát triển nền tảng từ cấp cơ sở, bắt đầu từ các CLB bán chuyên nghiệp.

Ngược lại, một số quốc gia đi sau trong chiến lược phát triển bóng đá thường rơi vào cái bẫy tập trung phát triển tầng cao, đầu tư mạnh với hy vọng đào tạo ra tài năng bóng đá.

Nhưng mô hình này khó thành công vì bóng đá vốn là môn thể thao có tính phong trào. Việc chú trọng xây dựng nền tảng phong trào rộng khắp từ cấp cơ sở có ý nghĩa rất lớn trong việc tìm kiếm và phát hiện tài năng.

Đội tuyển Nhật Bản tập luyện trên sân bóng của Đại học Southern Methodist, Dallas, Texas, Mỹ, ngày 24/6. Ảnh: Reuters.

Dù vậy, làm theo phương pháp của Nhật Bản cũng rất tốn kém và cần nhiều thời gian. Với những quốc gia đi sau và có nguồn lực hạn chế, vẫn tồn tại một con đường nhanh hơn: Tận dụng nguồn lực từ nước ngoài.

Senegal là một ví dụ. Quốc gia này quan tâm tới những kiều dân được huấn luyện tại các lò đào tạo bóng đá trẻ ở nước ngoài. Khoảng một nửa đội hình Senegal tham dự World Cup là con của những người Senegal di cư sinh sống tại Pháp.

Tại World Cup năm nay, có tới 96% cầu thủ của đội tuyển Curacao và 62% cầu thủ của đội tuyển Cape Verde sinh ra ở nước ngoài.

Những đội tuyển này là ví dụ nổi bật của xu hướng đang phát triển trong thế giới bóng đá. Từ năm 1994 đến nay, tỷ lệ cầu thủ khoác áo đội tuyển quốc gia khác với nơi họ sinh ra tăng nhanh, từ 9% lên 24%.

Đội tuyển Pháp gần như được tạo nên bởi thế hệ con em các gia đình nhập cư. Ảnh: Reuters.

Có thể bạn quan tâm

Israel tiết lộ thông tin về cuộc diễn tập đột kích kho lưu trữ hạt nhân IranCựu Giám đốc Cơ quan Tình báo đối ngoại Israel Yossi Cohen lần đầu tiết lộ chi tiết về cuộc diễn tập chuẩn bị cho chiến dịch đột kích kho lưu trữ hạt nhân bí mật của Iran hồi tháng 1/2018.

Ngoài cách trên, một số quốc gia còn lựa chọn phương án nhập tịch cầu thủ, trao hộ chiếu cho các cầu thủ bóng đá tài năng.

Một thống kê về các kỳ World Cup cho thấy những đội tuyển sở hữu nhiều cầu thủ sinh ra ở nước ngoài thường tiến sâu hơn tại giải đấu.

World Cup 2022 là minh chứng rõ nét hơn cả. Morocco trở thành đội tuyển châu Phi đầu tiên góp mặt ở bán kết World Cup. Đội tuyển có tổng cộng 26 cầu thủ, trong đó có 14 người sinh ra ở nước ngoài.

Dòng người di cư cũng mang lại lợi ích cho quốc gia tiếp nhận họ. Ngôi sao lớn của đội tuyển Tây Ban Nha, Lamine Yamal, là con của những người nhập cư.

Trên hàng công của tuyển Anh có Bukayo Saka mang dòng máu Nigeria, Marcus Rashford có gốc gác từ vùng Caribe. Đội tuyển Pháp cũng gần như được tạo nên bởi thế hệ con em các gia đình nhập cư.

Một nghiên cứu hồi năm 2023 còn kết luận rằng khi mức độ "đa dạng về nguồn gốc tổ tiên" trong đội hình tăng lên, kết quả thi đấu của đội tuyển cũng có xu hướng cải thiện.

Mùa hè này, đội tuyển Italy không thể giành vé dự World Cup, họ trở thành đội duy nhất từng vô địch World Cup nhưng lại phải vắng mặt ở giải đấu. Một số nhà bình luận cho rằng chính các quy định nghiêm ngặt về quốc tịch trong bóng đá Italy đã gây ảnh hưởng tới kết quả thi đấu của đội tuyển.

Thực tế, đằng sau những thắng thua trên sân cỏ không chỉ đơn thuần là cuộc chơi của tài năng. Đó còn là những chiến lược đầy tính toán, được nghiên cứu cẩn thận, đầu tư và ứng biến đầy linh hoạt.

Nguồn: https://znews.vn/cong-thuc-de-vo-dich-world-cup-post1663112.html