Ký ức buồn và hạ tầng trăm năm tuổi
Nhìn lại quá khứ, đã có một thời gian dài ngành đường sắt trượt dài trong sự tự mãn và bảo thủ. Trong khi các phương thức giao thông khác bứt tốc như vũ bão, đường sắt rơi vào cảnh ế ẩm, tụt hậu và bị "thượng đế" quay lưng.
Sự yếu kém không chỉ nằm ở cung cách phục vụ mà còn bị trói buộc bởi hệ thống kết cấu hạ tầng quá lạc hậu. Cho đến thời gian gần đây, hệ thống đường sắt nước ta vẫn chủ yếu vận hành trên nền tảng khổ đơn 1.000mm được xây dựng từ cách đây hơn 100 năm. Việc tàu hai chiều phải dùng chung một đường ray khiến bài toán điều hành trở nên vô cùng căng thẳng; mọi điểm giao cắt, tránh tàu đều phải tính toán chi li từng phút. Chỉ cần một sự cố nhỏ trên tuyến cũng có thể gây chậm trễ cả một dây chuyền. Thậm chí, hạ tầng đường ngang giao cắt với đường bộ quá dày đặc khiến các chuyên gia nước ngoài nhận định rằng, Việt Nam không thể bê nguyên công nghệ cảnh báo chướng ngại vật tự động của châu Âu vào áp dụng, bởi như vậy, tàu sẽ phải dừng liên tục, làm tê liệt hệ thống.
Định vị lại vai trò dẫn dắt
Thời gian qua, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) đã chuyển mình bứt tốc, thay đổi thái độ phục vụ, chấp nhận chịu lỗ để gia tăng chất lượng, hút khách quay trở lại. Quan trọng hơn, VNR đang bước vào một giai đoạn tái cơ cấu mạnh mẽ và sâu rộng, với "cú hích" mang tính bước ngoặt từ Nghị quyết 79-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về phát triển kinh tế Nhà nước.
Ông Nguyễn Quốc Vượng - Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam
Nghị quyết này không chỉ tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, nguồn lực mà còn mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới cho doanh nghiệp. Phân tích về sự xoay chuyển chiến lược này, ông Nguyễn Quốc Vượng - Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, cho biết: "Chúng tôi xác định việc thực hiện Nghị quyết 79 là quá trình định vị lại vai trò của doanh nghiệp Nhà nước trong lĩnh vực hạ tầng thiết yếu theo hướng dẫn dắt, kết nối nền kinh tế. Theo đó, khi Đảng và Nhà nước quan tâm đầu tư kết cấu hạ tầng đường sắt mới, hiện đại thì thị phần vận tải sẽ được sắp xếp lại với các tuyến đường sắt Bắc - Nam, kết nối với Trung Quốc, kết nối cảng biển, khu công nghiệp, trung tâm logistic… thì chắc chắn vận tải đường sắt sẽ trở lại vị trí như trước đây".
Theo ông Vượng, Nghị quyết 79 đã tháo gỡ các nút thắt về thể chế, cơ chế đầu tư, phân cấp quản lý tài sản công, giúp doanh nghiệp có cơ sở chính sách để được ưu tiên nguồn lực và nâng cao năng lực tự chủ. VNR đang khơi thông các nguồn lực bằng quyết tâm: Quản trị thông minh, Quy định thông thoáng, Hạ tầng thông suốt, Điều hành thông thạo, Đào tạo thông thái, Công nghiệp thông dụng, Hợp tác thông hiểu, Vận tải thông thương. Đồng thời, ĐSVN cũng hướng tới vai trò "nhạc trưởng" kết nối và tối ưu toàn hệ thống hạ tầng quốc gia.
Khát vọng làm chủ công nghiệp đường sắt
Điểm sáng lớn nhất trong công cuộc tái cơ cấu của VNR là khát vọng làm chủ công nghiệp đường sắt. VNR xác định Nghị quyết 79 là bàn đạp để doanh nghiệp chuyển từ vai trò khai thác thuần túy sang làm chủ công nghệ lõi, lấy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm trụ cột.
Tổng công ty đã chủ động đề xuất xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt - hạt nhân để hình thành một hệ sinh thái công nghiệp đường sắt hiện đại. Khẳng định về tầm nhìn chiến lược của dự án này, Phó Tổng giám đốc Nguyễn Quốc Vượng cho biết: "Trên nền tảng tổ hợp này, chúng tôi định hướng thu hút doanh nghiệp tư nhân, đối tác công nghệ và nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia sản xuất, bảo dưỡng, R&D, đào tạo và chuyển giao công nghệ. Qua đó, từng bước xây dựng năng lực tự chủ của ngành công nghiệp đường sắt, sẵn sàng tiếp nhận và phát triển các dự án đường sắt hiện đại, bao gồm các tuyến đường sắt mới và đường sắt điện khí hóa".
Để hiện thực hóa điều này, VNR đã thành lập "Biệt đội 57" chuyên trách về khoa học công nghệ, đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ đạt mức độ chuyển đổi số toàn diện trong 80% hoạt động sản xuất kinh doanh, trở thành doanh nghiệp đi đầu trong ứng dụng công nghệ. Không dừng lại ở đó, VNR còn chủ động tạo không gian để các doanh nghiệp tư nhân cùng tham gia khai thác vận tải, logistics, du lịch, hình thành một chuỗi giá trị hoàn chỉnh.
Định hướng từ "làm thuê" sang "làm chủ"
Mới đây, tại phiên họp thứ 7 của Ban Chỉ đạo các công trình, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh chiến lược phát triển hệ thống đường sắt phải có tầm nhìn 100 năm, bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn thống nhất và liên thông dùng chung trên phạm vi toàn quốc. Người đứng đầu Chính phủ đặc biệt yêu cầu ngành đường sắt phải phát triển bằng tinh thần tự lực, tự cường, kiên quyết chuyển đổi trạng thái từ chỗ "làm thuê" sang "làm chủ" về công nghệ, quản lý và sản xuất các hệ thống thiết bị. Theo Thủ tướng, việc lựa chọn công nghệ phù hợp và đối tác nước ngoài bắt buộc phải gắn liền với yêu cầu chuyển giao công nghệ, tiến tới tự chủ, chủ động thuê chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài làm việc cho Việt Nam. Đồng thời, quá trình tái thiết và hiện đại hóa hệ thống đường sắt phải bám sát định hướng "5 hóa": số hóa, xanh hóa, tối ưu hóa hiệu quả, thông minh hóa quản trị và hài hòa hóa lợi ích của Nhà nước, người dân, doanh nghiệp.
Từ một cỗ máy cồng kềnh, già cỗi, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đang chứng minh sức sống mới mạnh mẽ. Với tầm nhìn dài hạn, sự chủ động đổi mới và điểm tựa pháp lý vững chắc từ Nghị quyết 79-NQ/TW, con tàu đường sắt Việt Nam đang tăng tốc để lấy lại niềm tin của hành khách, sẵn sàng vươn lên làm chủ công nghệ, gánh vác sứ mệnh dẫn dắt nền kinh tế - giao thông quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Nguồn: https://vtv.vn/cu-but-toc-cua-duong-sat-viet-nam-100260324213728374.htm
Bình luận (0)