Hiện diện nhưng không đồng hành
Sinh ra trong gia đình khá giả về kinh tế, được cha mẹ cho học trường quốc tế, tất cả quần áo, giày dép đều là hàng hiệu đắt tiền nhưng càng lớn, M.Q. (học sinh lớp 8, ngụ phường Hòa Hưng, TPHCM) càng trở nên lầm lì, ít nói. Bước vào tuổi dậy thì với nhiều thay đổi về tâm sinh lý, M.Q. đã quen với cuộc sống đi đâu, làm gì chỉ có hai mẹ con.
Mỗi ngày đi học về, người hỏi han duy nhất là mẹ. Các buổi chiều cuối tuần, mẹ chở M.Q. lang thang siêu thị, quán xá. Những khi ốm đau, mâu thuẫn với bạn, có kết quả kém trong học tập, chỉ có mẹ ở bên cạnh vỗ về M.Q. Từ việc ăn, ngủ hàng ngày đến việc lớn hơn như chọn trường, định hướng nghề nghiệp, mẹ luôn là người đồng hành. M.Q. vẫn sống cùng nhà với ba, vẫn cùng ăn cơm tối nhưng giao tiếp giữa hai cha con chỉ là vài câu hỏi ngắn gọn: “Học hành sao rồi?”, “Còn tiền xài không?”…
Hình ảnh người cha trong lòng M.Q. là sự bận rộn, mệt mỏi, mắt luôn dán chặt vào màn hình điện thoại, không thể xuất hiện trong các buổi họp phụ huynh học sinh đầu năm hay nhận phần thưởng cuối năm của con với lý do công việc quá bận rộn.
Khác với M.Q., cha và mẹ của K.C. (lớp 6, ngụ phường Hạnh Thông, TPHCM) ly hôn năm cô bé vừa học xong lớp 4. Phán quyết của tòa án là K.C. sống cùng mẹ, nhưng do mẹ sớm sinh thêm em trai với người chồng sau nên các ngày trong tuần, K.C. sống với mẹ và dượng, hai ngày cuối tuần được cha đón về ở cùng gia đình bên nội. Dù được cha và mẹ luân phiên chăm sóc nhưng do mẹ bận rộn chăm sóc em nhỏ, cha chỉ đưa đi chơi, mua sắm quần áo vào dịp cuối tuần nên K.C. quen với việc lủi thủi một mình.
Em có phòng ngủ riêng ở cả nhà của cha lẫn mẹ nhưng không có người ngủ cùng. Mỗi ngày, bác xe ôm ở gần nhà mẹ đưa đón em đi học. Cô, chú gia đình nội, ngoại hai bên thỉnh thoảng đưa K.C. đi chơi, tặng quà nhưng cô bé không còn cảm nhận niềm vui trọn vẹn như khi cha mẹ sống cùng nhau. Người bạn duy nhất đồng hành với K.C. vào mỗi tối trước khi đi ngủ là chú gấu bông được bà ngoại mua tặng dịp sinh nhật lần thứ 6.
Gia tăng sự kết nối
Hình ảnh những gia đình như của M.Q. và K.C. xuất hiện ngày càng nhiều. Dưới áp lực của cơm áo gạo tiền, những người cha, người mẹ bị công việc cuốn đi, các mối quan hệ xã hội ngày càng mở rộng nhưng hệ quả đi kèm là thời gian dành cho gia đình, đặc biệt là dành cho con cái, ít dần. Theo TS Võ Thị Tường Vy, giảng viên Khoa Tâm lý học, Trường Đại học Sư phạm TPHCM, hơn 40% trẻ em trong độ tuổi từ 6-18 hiện nay có các vấn đề về tâm lý do nhiều nguyên nhân, như áp lực học tập, thiếu sự chia sẻ từ người lớn, thiếu không gian an toàn, không biết cách bộc lộ cảm xúc…
Trở lại câu chuyện của M.Q., để bù đắp sự thiếu vắng người cha, mẹ của M.Q. đăng ký cho con tham gia các khóa học về kỹ năng sống và hoạt động cộng đồng nhằm giúp con mở rộng quan hệ xã hội, rèn kỹ năng làm chủ cảm xúc và hành vi của mình, biết cách giải quyết khó khăn để trở nên mạnh mẽ và độc lập hơn. Với gia đình K.C., sau gần một năm ly hôn, mới đây cha của K.C. quyết định bàn với vợ cũ cho phép đón con gái về sống cùng gia đình bên nội để con được chăm sóc tốt hơn.
Mỗi cuối tuần, em được cha chở về thăm mẹ và em trai để được ở gần mẹ. Lời đề nghị hợp lý của người cha được mẹ K.C. đồng ý. Em vẫn luân phiên sống ở hai nhà nhưng được cha và các cô, chú bên nội dành nhiều thời gian nói chuyện, chăm sóc nhiều hơn. Nụ cười dần trở lại trên môi K.C.
Theo các chuyên gia tâm lý, trẻ em lớn lên trong gia đình có cha và mẹ ly hôn vẫn có thể sống hạnh phúc nếu người lớn cư xử văn minh với nhau vì tương lai con trẻ. Trong xã hội hiện đại, gia đình có thể không ràng buộc về mặt pháp lý nhưng cần giữ được sự hiện diện, quan tâm giữa các thành viên với nhau. Khi sợi dây kết nối được gìn giữ thì mọi khiếm khuyết đều có thể lấp đầy.
Kết quả khảo sát do Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) thực hiện vào năm 2024 tại ba địa phương gồm Hà Nội, TPHCM, Nghệ An cho thấy, có 21,1% trẻ em từ 6-18 tuổi thường xuyên cảm thấy căng thẳng. Trong đó, 20,3% trẻ thường xuyên sử dụng internet, mạng xã hội thay cho việc tham gia hoạt động cộng đồng.
Nguồn: https://www.sggp.org.vn/cung-con-vuot-kho-post844085.html
