Cuộc 'di cư' của đào Nhật Tân

HÀ NỘI Nắng đông hanh vàng càng làm nổi bật lên màu thắm của những cánh hoa đào Nhật Tân đang rung rinh trong gió sông Hồng nhưng cách xa vùng quê gốc tới hơn 20km.

Thú chơi đào từ Tết dương lịch

Hơn 1 tháng nữa mới đến Tết Nguyên đán nhưng đã có những thương lái về xã Ô Diên, TP Hà Nội để tuyển đào. Chưa ở đâu đào Nhật Tân lại được trồng bạt ngàn như ở đây. Đa số các vườn đào cây đang trơ cành trụi lá nhưng một số đã kịp bung nở hoa nhờ kỹ thuật tuốt lá sớm. Chị Bùi Thị Hiến - chủ một vườn như thế đang cắt đào để xuất đi Sài Gòn, Đà Nẵng với giá cành to 500.000đ, cành nhỏ 150 - 300.000đ giải thích: “Khác với dân ngoài Bắc, 4 - 5 năm nay dân trong Nam chơi đào từ Tết dương lịch trở đi nên chúng tôi phải tuốt lá cho cây sớm, thường là tuốt xong khoảng 50 ngày thì hoa sẽ nở. Năm nay nhuận nên đào nở trước Tết là chính”.

Thương lái đến chọn đào huyền. Ảnh: Dương Đình Tường. 

Chị Hiến đã gắn bó với nghề trồng đào được 15 năm, tuy không phải là người tiên phong nhưng lại có diện tích lớn nhất, tới gần 15ha. Vườn rộng như vậy nên chị phải thuê 20 lao động thường xuyên, vào thời điểm tuốt lá đào cần tới hàng trăm lao động. Sau khi trừ tất cả chi phí, mỗi vụ đào vợ chồng chị có thể để ra được một vài tỷ đồng.

Anh Nguyễn Văn Quyết là người có công đưa cây đào Nhật Tân về trồng trên đất của xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng cũ (nay là xã Ô Diên).

Anh Quyết kể: “Trước đây tôi làm trưởng thôn, năm 2005 đã trồng thử đào Nhật Tân nhưng không thành công do chưa nắm vững kỹ thuật, đất lại bị úng nên phải bỏ. Sau đó tôi quay sang trồng đậu tương đông, được 2 vụ thắng, đến vụ thứ ba khi mượn cả cánh đồng để trồng vài chục ha thì gặp trận lụt lịch sử năm 2008 xóa sổ hết.

Vợ chồng tôi phải bỏ nghề nông đi xây, nhưng rồi lắm tối về thấy con ngủ ở ngoài hè, xót ruột quá mới đến nhà người cậu ở vùng đào Nhật Tân để học lại nghề, về quê áp dụng. Mới đầu tôi mua 200 cây đào giống trồng ở vườn sau nhà. Tết năm 2012 tôi bán được 5 triệu đồng. Mừng quá nên tôi mua thêm đào giống trồng vài sào nữa, Tết năm 2013 bán được 40 triệu đồng. Cứ thế mở rộng dần diện tích...".

Đào bán sớm, từ Tết dương lịch. Ảnh: Dương Đình Tường.

Không giấu nghề

Thấy các em, các cháu trong làng không có việc làm, anh Quyết đã chỉ dạy cách trồng đào dù người cậu khi truyền nghề có dặn nhất định phải giữ bí quyết. Vả lại khi đã có nhiều người trồng đào ở Ô Diên thì bán lại rất dễ. Trước đây khi trồng đào một mình anh phải chở xuống Nhật Tân để bán nhưng về sau thương lái đã tìm đến tận vườn để mua. Thời điểm dịch Covid 19 cấm đi lại, hàng không bán được, thấy đứa cháu có sáng kiến bán đào trên facebook anh cũng học theo và bán rất chạy.

Tới năm ngoái diện tích trồng đào của mươi chú cháu, anh em trong nhà anh Quyết đã lên tới 30ha trong đó riêng gia đình anh có 3ha, trồng hơn 1 vạn gốc đào bán cành và hơn 1.000 cây đào bon sai. Trong đào cành lại phân thành 2 loại, loại tròn theo truyền thống hay còn gọi là đào nơm, chủ yếu để thờ, loại huyền theo mốt mới chủ yếu để trang trí cho không gian phòng khách. Tất cả đều dựa trên gốc từ đào rừng, được mua từ lúc mỗi hạt chỉ mới nhú mầm cao như giá đỗ rồi về trồng thành luống như luống rau, chăm từ đầu năm đến cuối năm thì ghép.

Đào sau khi thu hoạch hoa nhiều năm cành bị nhỏ đi nhưng gốc lại sù sì rất thích hợp để tạo thế bon sai trưng trong các chậu nhỏ. Hiện anh Quyết đang có hơn 1.000 gốc đào bon sai như thế, giá bán trung bình từ 1 - 3 triệu đồng/gốc, tốc độ tiêu thụ rất tốt.

Anh Nguyễn Văn Quyết bên vườn đào cắt cành hình nơm. Ảnh: Dương Đình Tường.

Anh cho biết, trước đây đào ở Nhật Tân hoa thắm, cắm tươi lâu ngoài nhờ chất đất trong đồng còn do cách chăm sóc cầu kỳ, thậm chí trước đây còn được bón cả bằng phân bắc (phân người ủ hoai). Sau này do đất trong đồng đã hết, người Nhật Tân phải trồng đào ngoài bãi, lại không còn bón bằng phân bắc vì mất vệ sinh nên chất lượng hoa đã kém đi, cánh mỏng hơn, không tươi lâu bằng. "Cậu mình khi đến thăm vườn đào trồng trên quê mới Ô Diên còn phải nắc nỏm khen hoa đẹp ngang với trồng trong đồng tại Nhật Tân, dù kỹ thuật cắt tỉa chưa khéo léo bằng", anh Quyết kể.

Nếu như ở Nhật Tân mỗi gia đình trung bình chỉ có 1 - 2 sào đào thì ở Ô Diên mỗi gia đình có tới 3 - 4ha, bởi thế mới có thể làm giàu bằng nghề được. Mấy năm trước, Tổ hội nghề nghiệp trồng hoa đào Hồng Hà ra đời với 7 thành viên do anh Quyết làm Tổ trưởng. Qua những buổi gặp mặt trực tiếp hoặc gián tiếp trên điện thoại, họ lại cùng trao đổi với nhau về kỹ thuật, về thị trường của đào cành, đào bon sai.

Mỗi sào (360m2) đào cành đầu tư 10 triệu đồng đầu năm thì cuối năm thu được 20 triệu đồng, còn mỗi sào đào bon sai đầu tư 20 triệu đồng đầu năm thì cuối năm có thể thu được hơn 100 triệu đồng. Nhờ vậy trung bình mỗi vụ đào anh Quyết lãi được khoảng 700 - 800 triệu đồng. Năm 2013 nhờ suất hỗ trợ cho hộ thương binh cận nghèo của bố anh mà gia đình mới xây được ngôi nhà ngói. Thế mà giờ đây nó trở nên nhỏ bé, khiêm nhường khi đứng cạnh ngôi nhà tầng mới xây trị giá 3 tỷ đồng.

Anh Nguyễn Văn Quyết bên một cành đào nơm. Ảnh: Dương Đình Tường.

Hầu hết các thành viên trong Tổ hội trồng hoa đào Hồng Hà đều có của ăn của để như vậy, người xây nhà mới, người lại mua thêm đất mà điển hình như anh Phạm Văn Hùng trồng tới 10ha đào, năm ngoái thu được mấy tỷ đồng. Nghề trồng đào không chỉ làm giàu cho các chủ vườn mà còn tạo việc làm cho hàng trăm phụ nữ địa phương ở độ tuổi 60 - 70 sáng đi, tối về và hàng chục lao động đồng bào các tỉnh miền núi xuống ăn ở tại chỗ với ngày công trung bình 250.000đ.  

Anh Quyết tâm sự, trước đây do đời sống còn khó khăn nên chỉ có dịp Tết người dân mới dám mua hoa đào. Nhưng giờ kinh tế khá hơn, thú chơi này trước Tết cả tháng, giá bán lúc đó thậm chí đắt còn gấp rưỡi, gấp đôi vì đào hiếm, ít đụng hàng. Năm ngoái xã Hồng Hà (cũ) chính thức hết đất lúa vì được chuyển đổi sang trồng hoa, nhất là đào với tổng diện tích khoảng gần 50ha.

Phát triển mạnh là thế nhưng tiếc thay cả vùng lại đang được quy hoạch thành đô thị. Bởi thế mà cây đào Nhật Tân có lẽ sẽ lại phải "di cư" tiếp về những vùng xa hơn, khác biệt hẳn với chất đất, khí hậu ở vùng quê gốc hơn.

"Thú chơi hoa đào gắn với cái Tết âm lịch truyền thống, chừng nào còn Tết thì còn người trồng đào, nghề này còn kiếm được", anh Nguyễn Văn Quyết nói.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/cuoc-di-cu-cua-dao-nhat-tan-d793319.html