“Cướp bông, ném chài” - Lễ hội đậm nét thời Hùng Vương

Trong dòng chảy bền bỉ của văn hóa Việt Nam, các lễ hội truyền thống không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng, mà còn là nơi kết tinh ký ức lịch sử, phản ánh đời sống tinh thần và khát vọng của cộng đồng. Đến với lễ hội “Cướp bông, ném chài” tại Đền Vân Luông, phường Vân Phú, du khách sẽ được trải nghiệm, chạm đến những nét sinh hoạt văn hóa tiêu biểu, mang đậm dấu ấn của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.

Đoàn đại biểu phường Vân Phú dâng lễ Đền Vân Luông.

Nơi hội tụ ký ức cộng đồng

Tục truyền rằng, đời Vua Hùng thứ 18 (Hùng Duệ Vương), một năm nhân dịp đón Xuân mới, con rể Vua Hùng là Thánh Tản Viên sang lễ Tết vua cha. Sáng mồng 3 Tết, vua truyền lệnh cho Thánh Tản và quan quân mở hội đi săn khai Xuân để diệt trừ thú dữ, bảo vệ mùa màng và bình an cuộc sống cho dân. Quan quân săn được lợn rừng đem về trình vua, hài lòng vua phán cho mổ lợn khao quân, mừng mùa săn khai Xuân thắng lợi. Tiệc bày ra gồm thủ lợn luộc chín phủ lá mỡ chài với 4 chân giò dâng vua. Ngoài ra còn có một bình rượu mộng, bánh chưng, thêm vào đó 3 chiếc đũa bông tượng trưng là 3 chiếc cần uống rượu, 6 chiếc đũa bông trơn là dành cho quan quân dùng. Những chiếc đũa bông này khi làm lễ và vua, quan dự tiệc xong, người chủ lễ tung những chiếc đũa bông cho dân làng tranh tay, đón lấy làm vật quý lấy may ngày đầu Xuân mong phát tài, phát lộc cả năm. Dự tiệc xong, dân làng ném đá nhằm mục đích xua đuổi thú dữ về rừng...

Theo Ngọc phả Đền Vân Luông còn lưu giữ ghi chép: Đền Vân Luông được xây dựng lâu đời để thờ các Vua Hùng, cũng như một số di tích khác của vùng Đất Tổ, lễ hội văn hóa dân gian phản ánh ước mong của con người và thực tế cuộc sống. Trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, làng bị tàn phá, nhưng Nhân dân vẫn bảo vệ và gìn giữ được ngôi đền. Đền được trùng tu năm 1821, sửa chữa lớn năm 1939.

Năm 1992, Đền Vân Luông được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh theo Quyết định số 735/QĐ-UB, ngày 14/8/1992 của UBND tỉnh Vĩnh Phú (cũ). Đến năm 2009, đền được xếp hạng là Di tích lịch sử cấp quốc gia theo Quyết định số 4703/QĐ-BVHTTDL, ngày 18/12/2009 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Nhận thức sâu sắc giá trị lịch sử, văn hóa và ý nghĩa giáo dục truyền thống của Lễ hội Đền Vân Luông, năm 2020, UBND phường Vân Phú đã xây dựng tờ trình báo cáo các cấp đề nghị đưa lễ hội vào danh mục lập hồ sơ xếp hạng Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Với sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực của Nhân dân địa phương, các cao niên, cùng sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của các cấp, các ngành, sau một năm sưu tầm tư liệu, hoàn thiện hồ sơ trình thẩm định, Lễ hội truyền thống Đền Vân Luông đã chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia theo Quyết định số 72/QĐ-BVHTTDL, ngày 12/1/2022. Theo lệ, hằng năm, Nhân dân địa phương tổ chức lễ hội “Cướp bông, ném chài” vào mùng 3 tháng Giêng và lễ hội Xuống đồng vào mùng 4 tháng 9 âm lịch. Đây là dịp tái hiện những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, góp phần gắn kết cộng đồng, bồi đắp tinh thần đoàn kết, giáo dục đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, lòng hiếu nghĩa của con cháu đối với ông bà, tổ tiên.

Có thể bạn quan tâm

Ngành Giáo dục tăng tốc chuyển đổi sốThực hiện Kết luận số 226-KL/TW ngày 11/12/2025 của Ban Bí thư, Quyết định số 534/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch số 181/KH-UBND của UBND tỉnh, trong 6 tháng đầu năm 2026, ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đổi mới phương thức làm việc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Những kết quả bước đầu đã tạo nền tảng quan trọng để xây dựng nền giáo dục hiện đại, minh bạch và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

Rèn đạo đức công vụ theo lời dạy của NgườiSinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng vấn đề xây dựng và rèn luyện đạo đức công vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức (CB,CC,VC). Nội dung này được Bác nhấn mạnh trong nhiều tác phẩm như: Sửa đổi lối làm việc (1947); Cần, kiệm, liêm, chính (1949); Chống quan liêu, tham ô, lãng phí (1952)... Thực hiện lời dạy của Người, tỉnh Phú Thọ đã có nhiều nỗ lực để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đội ngũ CB,CC,VC liêm chính, tận tụy; đảm bảo sự hài hòa giữa liêm chính và hiệu quả trong thực thi công vụ.

Đón nhận Bằng công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Hát Thường rang, Bộ mẹng của người Mường”Tối 12/5, xã Lạc Sơn tổ chức Lễ đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Hát Thường rang, Bộ mẹng của người Mường”.

Du khách tham gia nghi lễ “Cướp bông, ném chài”.

Gìn giữ giá trị trong đời sống hiện đại

Lễ hội “Cướp bông, ném chài” được tổ chức với hai phần: Phần lễ trang nghiêm và phần hội sôi động. Phần lễ với các nghi thức dâng hương, tế lễ nhằm tưởng nhớ công đức các Vua Hùng và tái hiện tích xưa. Việc lựa chọn các nhân vật đóng vai “củ sát”, “củ hờ” với những quy định nghiêm ngặt về kiêng kỵ cho thấy sự coi trọng yếu tố tâm linh trong đời sống cộng đồng. Phần hội là điểm nhấn thu hút đông đảo người dân và du khách: Nghi thức “cướp bông” - những chiếc “đũa bông” được tung ra để mọi người tranh đón mang ý nghĩa cầu may, cầu lộc đầu năm. Màn “ném chài” tượng trưng cho hành động xua đuổi thú dữ, thể hiện ước vọng chế ngự thiên nhiên, bảo vệ cuộc sống yên bình.

Ngày nay, việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống càng trở nên cấp thiết. Lễ hội không chỉ là hoạt động văn hóa mang tính cộng đồng, mà còn là phương pháp giáo dục truyền thống hiệu quả, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn dân tộc. Việc lễ hội được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia vào năm 2022 là dấu ấn quan trọng, nâng cao nhận thức xã hội về giá trị di sản và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác bảo tồn, phát huy.

Lễ hội còn góp phần thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa. Chị Đào Thu Trang, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Lễ hội vừa náo nhiệt vừa đậm chất tâm linh. Tiếng hò reo, tiếng trống, tiếng cười vang khắp sân đền, khiến ai cũng bị cuốn vào. Không chỉ là trò chơi hay nghi thức cúng tế, mà còn là cách thế hệ trẻ hiểu về cội nguồn, về những câu chuyện lịch sử dân tộc”.

Đồng chí Phạm Đức Chiển - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Vân Phú cho biết: Lễ hội “Cướp bông, ném chài”, một nét đẹp văn hóa đặc sắc đã được các thế hệ cha ông gìn giữ, trao truyền qua bao đời. Đây không chỉ là dịp để Nhân dân địa phương và du khách thập phương thành kính dâng hương, tri ân tiền nhân, mà còn để cùng ôn lại truyền thống lịch sử, khơi dậy niềm tự hào quê hương, vun đắp khối đại đoàn kết toàn dân, tiếp tục phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp trong công cuộc xây dựng và phát triển quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Có thể bạn quan tâm

Thời tiết ngày 24/6: Bắc và Trung Bộ bước vào ngày nắng nóng cực điểmNắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt tiếp tục diễn ra trên diện rộng tại Bắc Bộ, khu vực từ Thanh Hóa đến Huế và phía Bắc duyên hải Nam Trung Bộ, có nơi vượt ngưỡng 40 độ C.

Nơi con sông Lô chảy vào Đất TổCon sông Lô từ thượng nguồn theo những vòng cung mềm mại chảy về vùng trung du cổ kính. Chí Đám là nơi con sông “nhập” vào Đất Tổ - vùng đất này nằm trải dài dọc bãi bồi ven sông Lô, sông Chảy vốn có lịch sử lâu đời. Theo các cụ cao niên trong vùng thì từ hàng nghìn năm trước, vùng đất này thuộc bộ Văn Lang thời Hùng Vương dựng nước; hàng trăm năm trước dưới thời Lý - Trần, đây từng là một bến sông sầm uất và gần 80 năm trước khúc sông này là chiến địa hào hùng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Việt Nam cần làm gì trước chu kỳ El Niño mới?Việt Nam có thể đang bước vào một chu kỳ El Niño mạnh, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại nhiều khu vực trong thời gian tới.

Lễ hội “Cướp bông, ném chài” là biểu tượng tinh thần đoàn kết cộng đồng, của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và niềm tự hào dân tộc. Giữa nhịp sống hiện đại, những giá trị này trở nên quý giá, là điểm tựa tinh thần giúp con người hướng về cội nguồn, giữ gìn bản sắc và xây dựng tương lai bền vững cho quê hương, đất nước.

Hạnh Thúy

Nguồn: https://baophutho.vn/cuop-bong-nem-chai-le-hoi-dam-net-thoi-hung-vuong-252379.htm