Đặc sắc Tranh kiếng Nam Bộ

Tranh kiếng Nam Bộ - Nghệ phẩm của mọi nhà của tác giả Huỳnh Thanh Bình, Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh vừa ấn hành là công trình nghiên cứu khá kỹ lưỡng, cung cấp các thông tin thiết yếu về nhiều mặt của loại công nghệ phẩm gần gũi và đặc sắc này.

Bìa sách Tranh kiếng Nam Bộ - Nghệ phẩm của mọi nhà. Ảnh: Thùy Trang

Sau hơn 10 năm tìm hiểu, nghiên cứu về các dòng tranh kiếng ở Nam Bộ, lần này tác giả Huỳnh Thanh Bình cho ra đời sách Tranh kiếng Nam Bộ - Nghệ phẩm của mọi nhà với phiên bản đầy đủ hơn nhằm cung cấp, bổ sung cho bạn đọc, những người yêu mến mỹ thuật dân gian của vùng đất phương Nam những thông tin dày dặn và chi tiết hơn về nguồn gốc, lịch sử không chỉ của tranh kiếng Nam Bộ mà còn phổ quát tranh kiếng của các nước trên thế giới.

Tranh kiếng lan tỏa khắp Nam Bộ

Theo thông tin từ sách, tranh kiếng có mặt ở cung đình Huế từ thời Minh Mạng - Thiệu Trị với các sản phẩm mỹ nghệ nhập khẩu và không phổ biến ngoài dân chúng. Mãi đầu thế kỷ XX, những di dân Quảng Đông đến lập nghiệp ở vùng Chợ Lớn bắt đầu mở các tiệm kiếng, buôn bán những loại kiếng tráng thủy để soi mặt, lộng khuôn hình, tủ, khung cửa chớp, cửa gió… và các loại tranh kiếng. Tranh kiếng Nam Bộ ra đời từ đây.

Đến những năm 1920, nghề vẽ tranh kiếng phổ biến ở Lái Thiêu (Thủ Dầu Một). Sau đó, khoảng những năm 1940-1950, nghề làm tranh kiếng lan tỏa khắp Nam kỳ.

Sách dày 280 trang gồm những bài viết chủ yếu về: Khởi nguyên của tranh kiếng Nam Bộ, Các dòng tranh kiếng ở Nam Bộ, Kỹ pháp tạo hình tranh kiếng ở Nam Bộ, Nội dung của tranh kiếng ở Nam Bộ… Về các dòng tranh kiếng có Lái Thiêu - Mỹ Tho - Gò Công - Chợ Trạm - Chợ Mới (An Giang) - Tây Ninh - Khmer… và các loại tranh kiếng Nam Bộ có công năng chính như thờ tổ tiên, chân dung, tín ngưỡng dân gian, Phật giáo, Công giáo, Cao Đài, chúc tụng, trang trí nội, ngoại thất…

Ngày nay, tranh kiếng vẫn hiện diện trong các khu chợ, hiệu tiệm hay trên những chuyến xe, chuyến đò hay trong các ngôi nhà ở phương Nam.

Tranh kiếng trong đời sống văn hóa Nam Bộ

Các dòng tranh kiếng đã và đang có mặt trong đời sống văn hóa Nam Bộ cùng với các nghệ nhân và cơ sở tiêu biểu.

Đọc sách, bạn đọc hiểu hơn về kỹ pháp tạo hình tranh kiếng, từ nguyên liệu, màu sắc, kiếng vẽ tranh, hậu tranh, khung tranh cho đến các công đoạn vẽ mẫu, vẽ nét trên kiếng, phơi khô, tô màu.

Về nội dung của tranh kiếng Nam Bộ, tác giả hệ thống thành những nhóm chủ đề kèm hình ảnh minh họa cụ thể để tiện cho bạn đọc theo dõi và tra cứu. Theo đó, tranh thờ gồm tranh thờ tổ tiên, tranh thờ những đối tượng thờ tự của các tôn giáo, tín ngưỡng khác nhau. Tranh chúc tụng nhân các dịp hiếu hỷ, khai trương tiệm quán… Tranh trang trí nội, ngoại thất cho ngôi nhà, từ đường, đình miếu… cùng tranh kiếng xe mì, xe hủ tíu …

Trong hơn một thế kỷ qua, nghệ nhân Nam Bộ đã sản xuất ra một khối lượng lớn sản phẩm tranh kiếng với sự đa dạng về kiểu thức. Đó là tranh kiếng vẽ thủ công thuần bằng sơn màu đa sắc (thêm ngân nhũ và kim nhũ) hoặc kết hợp với kỹ thuật tráng thủy và đặc biệt độc đáo là loại tranh kiếng cẩn ốc xà cừ. Hoặc tranh vẽ nét, tô phông nền xanh/đỏ với chủ thể chính hoàn toàn thể hiện bằng sắc màu kim sa. Đối với tranh dán mặt, dán đầu cắt từ ảnh chụp hay tranh in, người nghệ nhân chỉ vẽ phần thân hình, trang phục cũng như phông nền, cảnh sắc. Ngày nay, có cơ sở vẽ tranh kiếng chuyển đổi từ cách vẽ thủ công sang kỹ thuật kéo lụa tiên tiến, thậm chí có cả loại in 3D lên trên kiếng.

Thùy Trang

Nguồn: https://baodongnai.com.vn/dong-nai-cuoi-tuan/202603/dac-sac-tranh-kieng-nam-bo-5af2ab4/