Đánh thức ‘sức mạnh mềm’ văn hóa (Bài 2)

>>> Bài 1: Đánh thức “sức mạnh mềm” văn hóa

Bài 2: Bài toán về gìn giữ bản sắc

Mặc dù đạt được nhiều kết quả nổi bật, song sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Đồng Nai thời gian qua vẫn gặp không ít khó khăn, thách thức.

Việc giải quyết hài hòa giữa phát triển kinh tế với giữ gìn bản sắc, xây dựng con người Đồng Nai phát triển toàn diện, phát huy các phẩm chất đặc trưng thân thiện, nghĩa tình, văn minh, hiện đại đang trở thành nhiệm vụ trọng tâm, là nguồn lực nội sinh để phát triển bền vững.

Còn nhiều khó khăn, thách thức

Nghệ sĩ Nhân dân Giang Mạnh Hà, Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Đồng Nai cho biết: Để thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ trong Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam (Nghị quyết 80), Đồng Nai cần xây dựng một không gian sáng tạo, mang thương hiệu quốc gia về nghệ thuật, biểu diễn gắn với du lịch. Đồng Nai đang thiếu quy hoạch về quỹ đất, có quỹ đất mới hình thành được hệ sinh thái, có hệ sinh thái mới tạo ra tổ hợp hoạt động, trong tổ hợp hoạt động nhất định phải hình thành, xây dựng được mô hình thiết chế sân khấu, nhà hát đa năng, trung tâm biểu diễn nghệ thuật ngoài trời có sức chứa đến 50 ngàn người.

Nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai biểu diễn, phục vụ nhân dân chào mừng thành lập thành phố Đồng Nai tại Rạp Khánh Hưng, phường Trấn Biên. Ảnh: My Ny

“Đội ngũ văn nghệ sĩ Đồng Nai mong đợi sự quyết tâm chính trị của các cấp lãnh đạo thành phố hướng đến mục tiêu 100 năm thành lập Đảng, 85 năm thành lập nước và tổng kết Đại hội Đảng bộ thành phố Đồng Nai lần thứ I. Thành phố Đồng Nai có ít nhất một không gian sáng tạo văn học nghệ thuật xứng tầm quốc gia, mang dấu ấn, bản sắc, thương hiệu của Đồng Nai” - ông Hà chia sẻ.

Là địa phương có tốc độ đô thị hóa nhanh, Đồng Nai đang đối mặt với những thách thức không nhỏ trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị truyền thống. Trong đó, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở chưa tương xứng với tầm vóc phát triển của thành phố. Tại nhiều địa phương, nhà văn hóa, khu vui chơi giải trí còn thiếu và yếu về cơ sở vật chất; diện tích nhỏ hẹp, trang thiết bị lạc hậu. Công tác xã hội hóa văn hóa, thể thao còn gặp nhiều khó khăn.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Bắc Hoàng Văn Thiết, hiện địa phương có Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã (có 3 sân cầu lông, 1 sân bóng chuyền, 5 dụng cụ thể thao ngoài trời và 5 trò chơi trẻ em); 19/19 ấp có nhà văn hóa được xây dựng đạt chuẩn về cơ sở vật chất theo quy định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Xã có 6 câu lạc bộ (CLB) văn hóa văn nghệ và 11 CLB thể thao hoạt động tại các thiết chế văn hóa, thể thao.

Tuy nhiên, hoạt động tại Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Xuân Bắc và các nhà văn hóa ấp vẫn còn đơn điệu, chưa được duy trì thường xuyên, chỉ mới tập trung vào các hoạt động mang tính chất thời điểm. Một số nhà văn hóa ấp nhỏ, chỉ đủ để xây dựng khu nhà trụ sở và sân thể thao đơn giản, không có nhiều thiết chế thể thao thu hút đa dạng các đối tượng người dân đến tham gia. Công tác xã hội hóa để đầu tư cơ sở hạ tầng vào các thiết chế và tổ chức các hoạt động còn nhiều khó khăn do lĩnh vực này ít mang lại lợi nhuận, nhiều thủ tục pháp lý khó thực hiện.

Đoàn viên, thanh niên trên địa bàn xã Phước Sơn giao lưu bóng chuyền chào mừng sự kiện thành lập thành phố Đồng Nai. Ảnh: CTV

Trong khi đó, tại xã Phước Sơn, 26 thôn có nhà văn hóa được trang bị cơ sở vật chất phục vụ các hoạt động hội họp, văn hóa, văn nghệ. Địa phương còn duy trì 2 CLB hát then và 26 đội văn nghệ quần chúng hoạt động thường xuyên. UBND xã đã thành lập Trung tâm Dịch vụ tổng hợp nhưng chưa có trụ sở riêng. Ngoài ra, xã chưa có thư viện hoặc phòng đọc riêng, việc đọc sách, báo được lồng ghép tại hội trường xã và các thôn khi tổ chức sinh hoạt định kỳ.

Báo cáo đánh giá hoạt động của các thiết chế văn hóa - thể thao cơ sở của xã Phước Sơn cho thấy: Hiện cơ sở vật chất, trang thiết bị tại các thiết chế trên địa bàn xã còn thiếu và xuống cấp. Nhiều nhà văn hóa thôn chưa được sửa chữa, nâng cấp do nằm trong khu vực quy hoạch dự án bô-xít, nên chưa thể đầu tư xây dựng, cải tạo. Bên cạnh đó, Trung tâm Văn hóa - Thể thao xã chưa được đầu tư xây dựng, dẫn đến việc tổ chức các hoạt động phải tận dụng hội trường hoặc khuôn viên UBND xã, quy mô và điều kiện tổ chức còn hạn chế.

Trong số 11 xã, phường miền núi ở Đồng Nai, 7 xã không có trung tâm văn hóa gồm: Bù Gia Mập, Thọ Sơn, Bom Bo, Đak Nhau, Nghĩa Trung, Đăk Ơ, Phước Sơn (có thành lập trung tâm dịch vụ tổng hợp nhưng không có trụ sở, đang tạm thời sử dụng chung các phòng hoặc hội trường của UBND xã); 4 xã, phường có trung tâm văn hóa gồm: Bù Đăng, Phú Nghĩa, Phước Long và Hàng Gòn. Riêng Trung tâm Văn hóa xã Bù Đăng đã xuống cấp, cần nâng cấp, sửa chữa.

Ưu tiên nguồn lực đầu tư cho văn hóa cơ sở

Nhận diện những khó khăn, những năm qua Đồng Nai đã và đang triển khai nhiều giải pháp phát triển bền vững, trong đó ưu tiên nguồn lực lớn đầu tư cho văn hóa, nhất là những địa bàn đặc thù như khu công nghiệp, vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc và tôn giáo. Đã có nhiều dự án mở rộng, cải tạo không gian văn hóa công cộng; xây dựng thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở; trùng tu, tôn tạo di tích được triển khai, góp phần quan trọng vào việc nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân.

Theo Chủ tịch UBND phường Trảng Bom Lê Ngọc Tiên, thời gian qua địa phương đã chú trọng phát huy hiệu quả các nguồn lực đầu tư phát triển trong lĩnh vực văn hóa, bảo đảm sử dụng đúng mục tiêu, tiết kiệm và mang lại giá trị thiết thực cho cộng đồng. Các nguồn vốn ngân sách nhà nước, vốn hỗ trợ từ cấp trên và các nguồn lực xã hội hóa được phân bổ hợp lý cho việc xây dựng, nâng cấp và sửa chữa hệ thống thiết chế văn hóa từ xã đến ấp, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Công viên Văn hóa Hùng Vương, phường Trảng Bom được đầu tư, xây dựng trở thành điểm đến sinh hoạt văn hóa của nhân dân. Ảnh: Thanh Toàn

Hiện phường Trảng Bom có 21/22 ấp xây dựng nhà văn hóa đạt chuẩn theo quy định; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư cho dịch vụ văn hóa và mở rộng không gian sinh hoạt cộng đồng. Tiêu biểu như vận động Tập đoàn Nike ủng hộ xây dựng sân tập thể thao đa năng tại ấp Đoàn Kết trị giá trên 1 tỷ đồng; vận động xã hội hóa sân bóng đá mini tại ấp 4 trị giá trên 800 triệu đồng… Qua đó, tạo chuyển biến rõ nét trong đời sống văn hóa cơ sở, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Song song đó, các mô hình CLB văn hóa - văn nghệ, đội nhóm sinh hoạt thể dục thể thao ở cơ sở cũng được khuyến khích phát triển. Trên nền tảng ấy, Đồng Nai đang từng bước xây dựng hệ giá trị con người mới với 4 trụ cột: nghĩa tình, năng động, sáng tạo, hội nhập. Đây không chỉ là định hướng phát triển con người Đồng Nai mà còn gắn với mục tiêu chung xây dựng con người Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết 80.

 Nhà văn hóa dân tộc Chơro, phường Bảo Vinh trở thành điểm đến tìm hiểu văn hóa truyền thống của thế hệ trẻ. Ảnh: My Ny

Thành ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lê Thị Ngọc Loan cho biết: Đồng Nai đang đẩy mạnh đầu tư có trọng tâm, trọng điểm cho các lĩnh vực văn hóa gắn với tăng trưởng kinh tế, đảm bảo thu hẹp khoảng cách thụ hưởng văn hóa giữa thành thị với nông thôn, vùng biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Trong đó, ưu tiên tập trung vào các nhiệm vụ như hoàn thiện cơ sở hạ tầng, thiết chế văn hóa; đào tạo nguồn nhân lực; xây dựng và định vị thương hiệu văn hóa của thành phố, tăng cường hợp tác và quảng bá hình ảnh, giá trị văn hóa, con người Đồng Nai ra khu vực và thế giới.

Đồng Nai đang triển khai dự án chỉnh trang khu vực Thành Biên Hòa trở thành Quảng trường Thành cổ; đồng thời tu sửa cấp thiết hạng mục Nhà cổ phía Tây, Nhà cổ phía Đông và hạ tầng Di tích Thành Biên Hòa. Bên cạnh đó, xây dựng Đề án Không gian sáng tác cho văn nghệ sĩ Đồng Nai tại khuôn viên Bảo tàng tỉnh và Đề án Không gian sách và văn hóa đọc Đồng Nai tại phường Trấn Biên.

My Ny

Nguồn: https://baodongnai.com.vn/van-hoa/202605/danh-thuc-suc-manh-mem-van-hoa-bai-2-c980c42/