Dấu ấn HĐND nhiệm kỳ 2021-2026:

Sáng 28-5, tại Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp của HĐND nhiệm kỳ 2026-2031, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội Nguyễn Hữu Đông đã báo cáo về tình hình tổ chức và kết quả hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026.

Kỷ lục về số lượng kỳ họp

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, nhiệm kỳ 2021-2026 là một nhiệm kỳ đặc biệt, HĐND các cấp hoạt động trong bối cảnh phải đối mặt với nhiều thử thách của dịch bệnh, biến động kinh tế - chính trị thế giới. Đồng thời, với nhiều thay đổi về tổ chức, bộ máy và hoạt động của HĐND các cấp, khối lượng công việc tăng gấp nhiều lần so với các nhiệm kỳ trước, phát sinh nhiều nội dung mới, phức tạp, chưa từng có tiền lệ, HĐND cấp tỉnh đã khẳng định vững chắc vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân.

Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội Nguyễn Hữu Đông báo cáo tại hội nghị. *Ảnh: Thành Thái Hùng*

Điểm nhấn đầu tiên và rõ nét nhất trong nhiệm kỳ này là tần suất tổ chức các kỳ họp tăng cao kỷ lục nhằm giải quyết kịp thời các yêu cầu thực tiễn phát sinh. Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND các tỉnh, thành phố đã tổ chức tổng cộng 1.950 kỳ họp (trong đó có 669 kỳ họp thường lệ và 1.281 kỳ họp chuyên đề). Tính trung bình, mỗi địa phương tổ chức từ 30 đến 80 kỳ họp, cao gấp 1,5 lần so với nhiệm kỳ 2016-2021.

Đặc biệt, số lượng kỳ họp chuyên đề chiếm tỷ lệ áp đảo. Điều này cho thấy tư duy hoạt động của HĐND đã chuyển dịch mạnh mẽ, không còn thụ động chờ đến các kỳ họp định kỳ mà chủ động đồng hành, "bắt mạch" và tháo gỡ khó khăn cho địa phương ngay khi có vấn đề cấp bách về điều chỉnh ngân sách, đầu tư công hay kiện toàn nhân sự sau sáp nhập.

Nhiều địa phương đã thiết lập những con số ấn tượng như thành phố Hồ Chí Minh với 86 kỳ họp (60 kỳ họp chuyên đề); tỉnh Sơn La với 50 kỳ họp, tỉnh Thanh Hóa với 39 kỳ họp; thành phố Hà Nội tổ chức nhiều kỳ họp để quyết định cơ chế chính sách đặc thù...

Riêng trong năm chuyển giao 2025, khối lượng công việc tăng đột biến, một số nơi có số kỳ họp bằng cả 1/3 tổng số kỳ họp của cả nhiệm kỳ. Đại biểu HĐND cấp tỉnh tham dự luôn đạt tỷ lệ cao (trên 90%), phát huy tối đa trí tuệ và tinh thần nghị trường dân chủ, thực chất.'

Đại biểu tham dự hội nghị. *Ảnh: Thành Thái Hùng*

Ban hành những quyết sách mang tính đột phá

Song hành với số lượng kỳ họp tăng lên, hoạt động ban hành quyết sách của HĐND cấp tỉnh cũng đạt hiệu suất ấn tượng khi thông qua 30.832 nghị quyết, cao gấp 2 đến 3 lần so với nhiệm kỳ trước. Trong đó, có 8.627 nghị quyết quy phạm pháp luật (chiếm 28%) và 21.012 nghị quyết cá biệt. Trong nhiệm kỳ này, số lượng nghị quyết ban hành nhiều gấp 2-3 lần so với nhiệm kỳ 2016-2021, đặc biệt trong năm 2025, số nghị quyết tăng đột biến so với các năm còn lại.

Không chỉ dừng lại ở những con số mang tính cơ học, các quyết sách trong nhiệm kỳ này mang tính toàn diện, bao quát và có chiều sâu. HĐND các tỉnh, thành phố đã ban hành các nghị quyết tập trung vào: Phát triển kinh tế - xã hội, điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn, phân bổ dự toán ngân sách nhà nước; ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù, mang tính đột phá nhằm khơi thông nguồn lực địa phương (tiêu biểu như thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh). Các nghị quyết cũng tập trung giải quyết các vấn đề an sinh xã hội cốt lõi, y tế, giáo dục, bảo vệ môi trường, xử lý vi phạm trật tự đô thị, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Quang cảnh hội nghị HĐND toàn quốc. *Ảnh: Thành Thái Hùng*

Đặc biệt, sau cột mốc ngày 1-7-2025 (thời điểm triển khai mô hình chính quyền hai cấp và sáp nhập các địa phương thành 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh mới), HĐND cấp tỉnh đã thần tốc rà soát, sửa đổi, bãi bỏ hoặc ban hành mới hàng loạt nghị quyết để tạo hành lang pháp lý thống nhất, ổn định chính quyền cơ sở và bảo vệ lợi ích hợp pháp của người dân trong giai đoạn chuyển tiếp.

Tốc độ thông qua và ban hành nghị quyết được cải thiện rõ rệt, nhiều nghị quyết được ký ban hành chỉ sau khi kết thúc kỳ họp từ 1 đến 3 ngày, khẳng định sự khẩn trương, chuyên nghiệp của các Ban HĐND.

Giám sát thực chất với phương thức đổi mới

Bên cạnh chức năng quyết định, hoạt động giám sát trong nhiệm kỳ 2021-2026 đã thực sự trở thành công cụ sắc bén để củng cố hiệu lực của bộ máy chính quyền địa phương hai cấp. HĐND cấp tỉnh toàn quốc đã triển khai 4.072 đoàn giám sát, thu thập hơn 36.000 ý kiến, kiến nghị. Đáng chú ý, tỷ lệ giải quyết kiến nghị của các cơ quan có thẩm quyền đạt mức rất cao, trên 86% (với hơn 31.000 kiến nghị được xử lý).

Hoạt động giám sát ghi nhận những đổi mới toàn diện trên 3 phương diện: Giám sát tại kỳ họp thông qua báo cáo, HĐND đã mở rộng dân chủ, tăng cường phản biện thẳng thắn đối với các báo cáo của UBND và các cơ quan tư pháp. Thường trực HĐND giao các Ban theo dõi sát sao, yêu cầu báo cáo định kỳ các lĩnh vực nóng như đất đai, giải ngân đầu tư công, cải cách hành chính nhằm phát hiện vướng mắc sớm để đề xuất giải pháp tháo gỡ.

Hoạt động chất vấn bám sát hơi thở cuộc sống: Với 1.253 phiên chất vấn được tổ chức trong nhiệm kỳ, phương thức triển khai đã chuyển dịch sang "hỏi nhanh, đáp gọn", đi thẳng vào trọng tâm, truy vấn đến cùng trách nhiệm của người đứng đầu các sở, ngành. Nội dung chất vấn trải rộng từ công tác phòng chống dịch COVID-19, thúc đẩy dự án đầu tư, quản lý nhà đất công, cho đến xử lý nước thải, an toàn thực phẩm hay quá tải y tế cơ sở. Việc truyền hình trực tiếp các phiên chất vấn giúp cử tri trực tiếp giám sát cơ quan quyền lực.

Việc lấy phiếu tín nhiệm nghiêm túc, thực chất: Triển khai Nghị quyết 96/2023/QH15 của Quốc hội, trong năm 2023, HĐND cấp tỉnh đã hoàn thành việc lấy phiếu tín nhiệm đối với 1.700 người giữ chức vụ do HĐND bầu hoặc phê chuẩn. Kết quả có 90,94% (1.546 người) đạt phiếu "tín nhiệm cao". Quá trình này diễn ra an toàn, đúng quy định, là thước đo khách quan phản ánh uy tín, năng lực của cán bộ và củng cố sâu sắc niềm tin của cử tri.

Song song với kết quả chuyên môn, việc ứng dụng công nghệ thông tin như phần mềm HĐND, Kỳ họp không giấy (ECabinet), số hóa tài liệu qua mã QRCode... đã làm thay đổi căn bản phương thức hoạt động của HĐND theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp.

Nhìn lại nhiệm kỳ 2021-2026, dù phải trải qua nửa cuối nhiệm kỳ đầy biến động với việc sắp xếp lại địa giới hành chính và chuyển đổi sang mô hình chính quyền hai cấp, HĐND cấp tỉnh đã hoàn thành xuất sắc vai trò lịch sử của mình. Những con số ấn tượng về số lượng kỳ họp, khối lượng quyết sách khổng lồ mang tính đột phá cùng hoạt động giám sát không ngừng đổi mới chính là minh chứng cho một nhiệm kỳ hành động, hiệu quả, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của địa phương trong các giai đoạn tiếp theo.

Đối với HĐND cấp xã, trong những năm đầu nhiệm kỳ cũng như sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, HĐND cấp xã đã nhanh chóng ổn định tổ chức, duy trì hoạt động đúng chức năng, nhiệm vụ. Thường trực HĐND cấp xã thực hiện tốt vai trò điều hòa, phối hợp hoạt động giữa các Ban và Tổ đại biểu; duy trì chế độ họp định kỳ; chủ động xây dựng, triển khai chương trình công tác, chương trình giám sát và chuẩn bị nội dung các kỳ họp....

HĐND cấp xã đã bước đầu ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý văn bản, điều hành kỳ họp và theo dõi kết quả thực hiện nghị quyết, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động. Chuyển đổi số và đào tạo nâng cao năng lực đại biểu cấp xã được nhiều địa phương chú trọng.

Tuy nhiên, hoạt động của HĐND cấp xã còn một số khó khăn cần khắc phục như: Địa bàn rộng gây khó khăn cho tiếp xúc cử tri và nắm bắt tình hình cơ sở; đa số đại biểu hoạt động kiêm nhiệm, năng lực chưa đồng đều, kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế; thiếu trang thiết bị văn phòng thiết yếu, hạ tầng internet và thiết bị chưa đồng bộ; công tác theo dõi, đôn đốc thực hiện kiến nghị sau giám sát chưa thường xuyên...

Nguồn: https://hanoimoi.vn/dau-an-hdnd-nhiem-ky-2021-2026-khang-dinh-vai-tro-co-quan-quyen-luc-nha-nuoc-o-dia-phuong-975891.html