Đổi mới hoạt động HĐND: Từ quyết nghị đến kiến tạo phát triển

Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước.

Trong khi đó, HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân. HĐND quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương; giám sát việc tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và hoạt động của các cơ quan nhà nước tại địa phương; chịu trách nhiệm trước nhân dân và cơ quan nhà nước cấp trên. Như vậy, Quốc hội và HĐND là một chỉnh thể thống nhất trong thực thi quyền lực nhà nước.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các đại biểu tại Kỳ họp thứ 20 HĐND thành phố Hà Nội, nhiệm kỳ 2021-2026.

Bước vào nhiệm kỳ 2026-2031, đất nước ta đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao đối với bộ máy nhà nước nói chung và HĐND các cấp nói riêng. Đây không chỉ là sự tiếp nối của nhiệm kỳ trước, mà là giai đoạn đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về tư duy, phương thức hoạt động và chất lượng thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương.

Trong bối cảnh cả nước đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện và yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, vai trò của HĐND các cấp cần được nhìn nhận ở tầm cao hơn: Không chỉ là cơ quan quyết định và giám sát, mà phải thực sự trở thành một chủ thể kiến tạo phát triển ở địa phương.

Trong bối cảnh đó, HĐND các cấp trước hết phải đổi mới mạnh mẽ tư duy hoạt động, chuyển từ tư duy “quyết nghị hành chính” sang tư duy “kiến tạo phát triển”. Mỗi nghị quyết của HĐND không chỉ dừng lại ở việc đúng về chủ trương, mà phải khả thi về nguồn lực, rõ về lộ trình và đo lường được hiệu quả thực hiện.

Thứ hai, nâng cao chất lượng và thực chất hoạt động giám sát. Giám sát không chỉ là xem xét việc thực hiện, mà phải đi đến cùng vấn đề, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục. Giám sát phải trở thành công cụ nâng cao kỷ luật, kỷ cương và hiệu quả thực thi chính sách ở địa phương.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ quyết định, giám sát và theo dõi thực hiện nghị quyết là yêu cầu cấp thiết. Chuyển đổi số không chỉ hỗ trợ công việc, mà phải trở thành nền tảng để nâng cao năng lực quản trị của cơ quan dân cử.

Thứ tư, nâng cao chất lượng đại biểu HĐND theo hướng thực chất, chuyên nghiệp hơn. Đại biểu không chỉ cần bản lĩnh chính trị, mà còn phải có năng lực phân tích chính sách, am hiểu thực tiễn kinh tế - xã hội, ngân sách, đầu tư công, có khả năng phản biện trên cơ sở dữ liệu và chứng cứ.

Thứ năm, phát huy tốt hơn vai trò cầu nối giữa Đảng, chính quyền và nhân dân. Mọi quyết sách của HĐND phải xuất phát từ thực tiễn, gắn với lợi ích chính đáng của nhân dân; đồng thời phải được truyền tải, giải thích và tổ chức thực hiện một cách rõ ràng, nhất quán, tạo đồng thuận xã hội.

“Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”

Trong bối cảnh thúc đẩy nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND, Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 do Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức tại Hà Nội vào sáng mai (28-5) có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh kiểm tra công tác chuẩn bị Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031.

Hội nghị nhằm đánh giá hoạt động của HĐND các tỉnh, thành phố nhiệm kỳ 2021-2026; tình hình tổ chức và hoạt động những tháng đầu nhiệm kỳ 2026-2031; tăng cường sự chỉ đạo và trách nhiệm của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong công tác giám sát, hướng dẫn đối với hoạt động của HĐND; triển khai phương hướng, nhiệm vụ và các giải pháp góp phần tiếp tục đổi mới nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND tỉnh, thành phố nhiệm kỳ 2026-2031 với phương châm: “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, thúc đẩy sự quan tâm, đồng thuận của cử tri, các tầng lớp nhân dân đối với hoạt động của HĐND.

Tại cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội mới đây, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý cần sơ kết mô hình chính quyền địa phương hai cấp và hoạt động của HĐND một cách thực chất, làm rõ những điểm đã vận hành tốt, những khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân, để tiếp tục hoàn thiện tổ chức, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử.

Khi HĐND hoạt động thực chất, hiệu lực, hiệu quả hơn, chính là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Nguồn: https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/de-co-quan-dan-cu-dia-phuong-gan-dan-sat-dan-phuc-vu-nhan-dan-tot-hon-1041588