Để kinh tế số phát triển đồng bộ và bền vững

Dịch vụ số là "những viên gạch" (sản phẩm, nền tảng) xây dựng nên "ngôi nhà" kinh tế số . Tại Nghệ An, quá trình này đang lan tỏa mạnh mẽ từ các cơ quan quản lý đến từng hộ kinh doanh, mang lại hiệu quả thiết thực. Tuy nhiên, để dịch vụ số thực sự trở thành động lực phát triển, vẫn cần tháo gỡ những rào cản về hạ tầng, kỹ năng và thói quen của người dân.

Báo Nghệ An•01/04/2026

Hiệu quả rõ nét từ thực tiễn

Trước đây, chị Cao Thị Hoa - một tiểu thương bán trái cây tại phường Đông Hiếu chủ yếu giao dịch bằng tiền mặt. Năm 2025, khi được Ngân hàng hỗ trợ mở tài khoản, cài đặt ứng dụng thanh toán và in mã QR, hoạt động kinh doanh của chị đã có sự thay đổi rõ rệt. Khách hàng có thể thanh toán nhanh chóng chỉ bằng 1 lần quét mã, không cần mang theo tiền mặt.

Chi nhánh Ngân hàng Agribank Tây Nghệ An hỗ trợ hộ kinh doanh mở tài khoản. Ảnh- Trân Châu — Chi nhánh Ngân hàng Agribank Tây Nghệ An hỗ trợ hộ kinh doanh mở tài khoản. Ảnh: Trân Châu

“Giờ đây, tôi không còn lo thiếu tiền lẻ hay sợ nhầm lẫn khi trả tiền cho khách. Mọi giao dịch đều rõ ràng, tiện lợi. Nhờ vậy, việc buôn bán cũng thuận lợi hơn trước rất nhiều”, chị Hoa chia sẻ.

Câu chuyện của chị Hoa là một minh chứng sinh động cho sự lan tỏa của chuyển đổi số tới từng hộ kinh doanh nhỏ lẻ - những đối tượng trước đây ít có cơ hội tiếp cận với các dịch vụ tài chính hiện đại. Không chỉ ở khu vực đô thị, tại nhiều xã miền núi của Nghệ An, chuyển đổi số cũng đang diễn ra mạnh mẽ. Ngân hàng Agribank chi nhánh Tây Nghệ An đã triển khai nhiều giải pháp nhằm đưa các dịch vụ tài chính số đến gần hơn với người dân vùng sâu, vùng xa. Thanh toán số ngày càng trở nên phổ biến, cho phép người dân thực hiện nhiều giao dịch như chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, gửi tiết kiệm hay nộp thuế trực tuyến ngay trên điện thoại. Điều này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí đi lại, đặc biệt với người dân ở các khu vực xa trung tâm.

Thuế tỉnh Nghệ An hướng dẫn các bộ tờ rơi theo các nhóm doanh thu cho doanh nghiệp. Ảnh: Trân Châu

Theo anh Hoàng Thạch - chuyên viên Agribank Tây Nghệ An, một trong những điểm đột phá là việc triển khai định danh điện tử (eKYC), tích hợp với VNeID và xác thực sinh trắc học. Nhờ đó, người dân có thể mở tài khoản ngân hàng nhanh chóng, an toàn mà không cần nhiều thủ tục, giấy tờ như trước. Đáng chú ý, mô hình ngân hàng số lưu động bằng xe chuyên dùng đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Những chiếc xe này mang theo đầy đủ thiết bị, trực tiếp đến các xã vùng sâu, vùng xa để hỗ trợ người dân mở tài khoản, cài đặt ứng dụng và hướng dẫn sử dụng dịch vụ số.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Thu - Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 8, hiện nay, 100% hồ sơ được giải quyết đúng hạn, kết quả được cập nhật kịp thời trên hệ thống 1 cửa điện tử. Các dịch vụ công trực tuyến toàn trình giúp người dân và doanh nghiệp thực hiện thủ tục nhanh chóng, giảm đáng kể thời gian và chi phí.

Viettel Nghệ An giới thiệu hạ tầng thông tin cho các doanh nghiệp. Ảnh- Trân Châu — Viettel Nghệ An giới thiệu hạ tầng thông tin cho các doanh nghiệp. Ảnh: Trân Châu

Không chỉ trong lĩnh vực ngân hàng, chuyển đổi số tại Nghệ An đang được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực, từ hành chính công đến thuế, viễn thông. Ở góc độ quản lý Nhà nước, việc số hóa dữ liệu và chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ đã mang lại hiệu quả rõ rệt.

Trong lĩnh vực thuế, chuyển đổi số đã tạo ra bước tiến quan trọng. Tính đến nay, hơn 67.000 hộ kinh doanh tại Nghệ An đã thực hiện kê khai và nộp thuế điện tử. Toàn bộ quy trình từ đăng ký, kê khai đến nộp thuế đều được thực hiện trực tuyến. Đặc biệt, từ giữa năm 2025, các hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử, nhất là loại hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền. Quy định này không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch mà còn góp phần giảm thất thu ngân sách, tạo môi trường kinh doanh công bằng.

Ông Nguyễn Bằng Thắng - Trưởng Thuế tỉnh Nghệ An cho biết, cơ quan thuế đã triển khai nhiều đợt hỗ trợ trực tiếp, cử cán bộ xuống tận cơ sở để hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng, kê khai và sử dụng hóa đơn điện tử, đặc biệt, trong quá trình thực hiện các chính sách mới. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp viễn thông như VNPT Nghệ An cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển hạ tầng số. Việc phủ sóng cáp quang, 3G, 4G đến tận các thôn, bản đã giúp người dân dễ dàng tiếp cận internet và các dịch vụ trực tuyến.

Từ học tập, khám, chữa bệnh đến giao dịch hành chính và kinh doanh, ngày càng nhiều hoạt động được thực hiện trên môi trường số, góp phần thay đổi cách thức vận hành của xã hội.

Những thách thức

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình phát triển kinh tế số tại Nghệ An vẫn còn không ít khó khăn, thách thức. Trước hết là sự chênh lệch về hạ tầng và kỹ năng số giữa các vùng. Ở một số khu vực miền núi, chất lượng kết nối internet chưa ổn định, ảnh hưởng đến việc sử dụng các dịch vụ trực tuyến.

Không chỉ vậy, nhiều người dân, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ vẫn gặp khó khăn trong việc sử dụng công nghệ. Việc kê khai thuế, sử dụng phần mềm hay scan giấy tờ đòi hỏi kỹ năng nhất định mà không phải ai cũng có. Chị Nguyễn Thị Vân - một hộ kinh doanh tại xã Thần Lĩnh cho biết: “Dù đã được tập huấn nhưng tôi vẫn mất nhiều thời gian để hoàn thành hồ sơ kê khai thuế. Có những thao tác phải làm trên máy tính mà tôi chưa quen, nên phải nhờ người khác hỗ trợ”.

Thói quen sử dụng tiền mặt cũng là một rào cản lớn. Ở nhiều vùng nông thôn, người dân vẫn quen giao dịch trực tiếp, chưa sẵn sàng chuyển sang thanh toán điện tử. Một bộ phận còn lo ngại về an toàn thông tin, sợ bị lừa đảo hoặc mất tiền khi giao dịch online.

đường — Sản xuất đường ở Nhà máy Đường NASU. Ảnh: Quang An

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuyển đổi số vẫn là một bài toán khó. Nhiều doanh nghiệp thiếu vốn, thiếu nhân lực và chưa có chiến lược rõ ràng. Trong khi đó, chi phí đầu tư cho công nghệ và đào tạo vẫn còn cao.

Trong lĩnh vực logistics, hạ tầng chưa đồng bộ, thiếu các trung tâm logistics quy mô lớn, khiến chi phí vận chuyển còn cao, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh. Nghệ An đang chuyển từ "dịch vụ logistics cơ bản" sang "hệ sinh thái logistics phục vụ chuỗi cung ứng", nhưng chưa hội tụ đủ về tầm nhìn, hạ tầng, sản lượng và năng lực để tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Một thách thức đáng chú ý khác là vấn đề an toàn thông tin. Khi các giao dịch ngày càng diễn ra trên môi trường số, nguy cơ lừa đảo, đánh cắp dữ liệu và gian lận cũng gia tăng. Điều này đòi hỏi các đơn vị cung cấp dịch vụ phải liên tục nâng cấp hệ thống bảo mật, đồng thời nâng cao nhận thức của người dùng.

Để chuyển đổi số thực sự phát huy hiệu quả, cần có những giải pháp đồng bộ và lâu dài. Trước hết, cần tiếp tục đầu tư, nâng cấp hạ tầng số, đặc biệt ở các khu vực vùng sâu, vùng xa. Việc đảm bảo kết nối internet ổn định là điều kiện tiên quyết để người dân tiếp cận và sử dụng các dịch vụ số.

Hộ kinh doanh ở xã Hùng Châu tập huấn chính sách thuế mới. Ảnh: Nguyễn Trang

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, đào tạo kỹ năng số cần được đẩy mạnh. Các lớp tập huấn cần được tổ chức thường xuyên, nội dung đơn giản, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Các ứng dụng và phần mềm cũng cần được thiết kế thân thiện hơn, dễ sử dụng hơn, tiết giảm hồ sơ thủ tục kèm theo, đặc biệt, đối với người lớn tuổi hoặc người ít tiếp xúc với công nghệ cần cầm tay chỉ việc.

Đồng thời, cần tăng cường các giải pháp đảm bảo an toàn thông tin, giúp người dân yên tâm khi tham gia vào môi trường số. Việc nâng cao nhận thức về phòng tránh lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng cần được chú trọng.

Có thể thấy, kinh tế số, dịch vụ số đang mở ra nhiều cơ hội phát triển của đất nước nói chung và cho Nghệ An nói riêng, từ nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước đến thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để quá trình này diễn ra đồng đều và bền vững, cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người dân.