Điêu đứng vì… tôm (!?)

QTO - Có một thời, việc nuôi tôm trên cát ở vùng biển bãi ngang xã Ninh Châu từng hứa hẹn mở ra hướng đi mới trong chuyển đổi nghề, nâng cao thu nhập cho người dân. Thế nhưng, giờ đây hễ nghe nói đến chuyện nuôi tôm, nhiều hộ dân lại… sợ.

Nói đến nuôi tôm là… sợ

Ngày trước, mỗi khi nhắc đến vùng biển bãi ngang, nhiều người thường nghĩ đến những làng biển nghèo. Bãi ngang là vùng bờ “biển cạn”, cuộc sống của người dân nơi đâythường “thua thiệt”, chật vật hơn so với những làng biển khác. Và, nếu chỉ biết bám biển, người dân nơi đây khó có được cuộc sống sung túc, giàu có.

Từ khi xuất hiện trên ở vùng biển bãi ngang, các hồ nuôi tôm đã giúp nhiều hộ dân “đổi đời”. Không ít người chợt nhận ra, bấy lâu, họ nghèo không phải vì biển ít hào phóng mà vì chưa tìm được cách để làm giàu.

Chuyện gia đình chị Mai Thị Hiển ở thôn Tân Hải tìm đến với con tôm cũng vậy. Năm 2015, gia đình chị vay mượn, gom góp tất cả vốn liếng, tài sản để mua đất, nuôi tôm. Thời điểm đó, 10 hồ nuôi tôm tập trung (diện tích 3ha) của gia đình chị ở thôn Tân Định được đầu tư quy mô, bài bản từng là mô hình “điển hình”, niềm mơ ước và là niềm tự hào của người dân vùng biển bãi ngang này.

10 hồ nuôi tôm của gia đình chị Mai Thị Hiển ở thôn Tân Hải bỏ trống từ nhiều năm nay - Ảnh: C.H

“Lúc đó, tất cả tiền bạc có được cũng là nhờ con tôm, chứ cứ quanh năm suốt tháng cưỡi bơ nan ra biển thì làm sao khấm khá lên được”, chị Hiển bảo vậy.

Không phải ngẫu nhiên, anh chị lại đưa ra quyết định táo bạo đến như vậy. Bởi trước đó, chồng chị cũng đã có nhiều năm đi học hỏi kỹ thuật, kinh nghiệm nuôi tôm ở các tỉnh phía Nam và thuê đất nuôi tôm ở các địa phương lân cận. Đến năm 2013, anh chị quyết định về quê đào ao nuôi tôm. Người có công, trời không phụ, những vụ tôm đầu tiên trên vùng cát này mang về cho gia đình nguồn thu nhập rất lớn mà cho dù có nằm mơ, chị cũng không dám nghĩ đến. Có vụ, anh chị lãi ròng vài trăm triệu, có vụ lên đến cả tỉ đồng.

Nuôi được 2 năm, gia đình chị chuyển đến nuôi ở khu nuôi trồng thủy sản thôn Tân Định hiện nay, vì khu vực nuôi tôm cũ của gia đình phải giải phóng mặt bằng thực hiện dự án quần thể nghỉ dưỡng FLC Quảng Bình.

Lần này, ngoài 1ha được bồi thường giải phóng mặt bằng, anh chị quyết định mua thêm 2ha để mở rộng quy mô nuôi tôm. Thế nhưng nuôi được 3 năm, không hiểu sao, con tôm lại quay đầu “giở chứng”, bệnh tật phát sinh. Ngày trước nuôi tôm, một vốn bốn lời. Nhưng từ năm 2020, anh chị cứ đầu tư tiền tỉ, thu vào tiền lẻ.

Cứ như vậy, lỗ chồng lỗ, lãi chồng lãi. Cứ như người “say”… tôm, càng lỗ, càng nợ thì càng tìm cách gỡ gạc. Anh chị “cắm” hết “sổ đỏ” nhà và 3ha đất để vay tiền… nuôi tôm. Đến lúc không thể theo được, anh chị bỏ cuộc, bỏ hồ, bỏ tôm, lại theo nghề biển. Gần 3 năm nay, cả 10 hồ nuôi tôm bị bỏ hoang, với khoản tiền nợ ngân hàng gần 10 tỉ đồng.

“Còn nước còn tát”

Không chỉ gia đình chị Mai Thị Hiển phải gánh nợ vì… tôm, mà nhiều hộ nuôi tôm trên địa bàn đều lâm vào cảnh tương tự. Năm 2020, vợ chồng chị Mai Thị Hương ở thôn Tân Hải thuê 1ha đất ở thôn Tân Định để làm 3 hồ nuôi tôm. Đã nuôi tôm thì cũng phải chấp nhận rủi ro, nuôi “2-3 vụ ăn 1”, nên vụ được bù vụ mất cũng là chuyện bình thường. Nuôi tôm bấp bênh, nhưng còn hơn phải phụ thuộc vào nghề đánh bắt cá ở biển bãi ngang. Gần 10 đi thuê đất nuôi tôm, anh chị quá hiểu điều đó.

Không còn đủ sức nuôi tôm, nhiều gia đình ở thôn Tân Hải đã chuyển sang nuôi cá lóc - Ảnh: C.H

Thế nhưng, những rủi ro, rầy trật thất bát từ năm này qua năm khác, anh chị chưa bao giờ nghĩ đến. Nhiều năm liền, tôm được thả nuôi nhưng không có bán. Sau một thời gian thua lỗ, anh chị đâm nản, không phải vì hết hy vọng mà vì khoản nợ vay ngân hàng gần 5 tỉ đồng chưa biết đến bao giờ kiếm đủ tiền để trả. Không còn đủ sức nuôi tôm, năm ngoái, anh chị chuyển sang nuôi cá lóc. Cẩn thận hơn, anh chị chỉ nuôi 1 hồ, xem như thử nghiệm. Thế nhưng, người gặp lúc khó thì làm việc gì cũng khó. Hồ cá lóc này đã quá thời gian xuất bán 2 tháng, nhưng đàn cá vẫn chưa chịu lớn.

Chị Mai Thị Hương kể, so với nuôi tôm, vốn đầu tư ban để nuôi cá lóc có ít hơn và tiền lời thu được cũng ít hơn. Nói là ít, nhưng con số cũng không hề nhỏ. Chỉ tính riêng khoản tiền thức ăn của hồ cá lóc suốt gần 8 tháng qua, gia đình chị đã “cắm sổ đỏ” nhà ở của mình cho đại lý thức ăn vì nghĩ... còn nước còn tát vậy.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Ninh Châu Trần Văn Lai, trên địa bàn xã Hải Ninh cũ có 15ha nuôi trồng thủy sản. Thời gian qua, nhiều hộ nuôi trồng thủy sản, nhất là nuôi tôm gặp nhiều khó khăn, do tôm bị bệnh, người nuôi bị thua lỗ kéo dài. Hiện, nhiều hộ nuôi tôm lâm vào cảnh nợ nần, nhiều diện tích hồ bị bỏ hoang. Để khắc phục thiệt hại, chính quyền địa phương đã khuyến khích người dân chuyển đổi từ nuôi tôm sang nuôi các loại thủy sản khác, như: Cá lóc, ốc hương, cá kình, cá đối mục… Về lâu dài, xã rất mong cấp có thẩm quyền xem xét chính sách hỗ trợ, khoanh nợ, giảm lãi suất vốn vay cho người nuôi trồng thủy sản có thời gian duy trì và khôi phục sản xuất.

Dương Công Hợp

Nguồn: https://baoquangtri.vn/kinh-te/202603/dieu-dung-vi-tom-8882c3b/