Đình Lạnh - Biểu tượng văn hóa tâm linh ở xã An Lạc

BẮC NINH - Nằm ẩn mình bên những dãy núi trập trùng của vùng cao, Đình Lạnh ở đồi Vườn Hoa, thôn Lạnh, xã An Lạc (Bắc Ninh) không chỉ là công trình kiến trúc cổ mà còn lưu giữ những ký ức hào hùng về một thời khai sơn lập bản, là sợi dây tâm linh thắt chặt tình đoàn kết của cộng đồng các dân tộc.

Vào thế kỷ XV, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống quân Minh do Lê Lợi lãnh đạo đã bùng lên. Trong đội ngũ những người con ưu tú phò tá minh quân, Tướng quân Vi Đức Thăng nổi tiếng mưu lược, dũng cảm. Nhờ tài chỉ huy quân thủy bộ tinh nhuệ, ông được tin cậy giao trọng trách tiến quân ra phía Bắc, trấn giữ vùng trọng yếu An Châu (An Lạc ngày nay).

Tướng quân Vi Đức Thăng đã chọn ở lại vùng đất “phên dậu” này, tổ chức cho Nhân dân khai khẩn đất hoang, xây dựng hệ thống kênh mương tưới tiêu, lập nên những bản làng đầu tiên.

Đình Lạnh, xã An Lạc là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh.

Sự ra đời của Đình Lạnh gắn liền với câu chuyện đậm tính nhân văn về cụ Vũ Văn Đá (còn gọi là Bang Đá), vốn là một vị quan tri huyện yêu nước, có tư tưởng tiến bộ ở đầu thế kỷ XX, gắn với Tướng quân Vi Đức Thăng. Trong một đêm mưa gió khi đang ngủ lại tại đồi Vườn Hoa, cụ Đá nằm mơ thấy một vị thần uy nghiêm hiện về báo mộng.

Vị thần ấy chính là Tướng quân Vi Đức Thăng, mong muốn có một nơi dừng chân để tiếp tục phù hộ, độ trì cho con dân trong vùng làm ăn phát đạt, làng bản yên vui. Ghi nhớ lời thần nhân và lòng ngưỡng vọng tiền nhân, cụ Đá đã vận động Nhân dân xây dựng ngôi đình vào khoảng năm 1900.

Ngôi đình ban đầu được dựng bằng những thân gỗ lim già trên rừng, mái lợp cỏ tranh giản dị nhưng toát lên vẻ uy nghiêm giữa không gian núi rừng xanh ngắt. Từ đó, đồi Vườn Hoa, Đình Lạnh trở thành chốn linh thiêng, nơi Nhân dân gửi gắm niềm tin và khát vọng về một cuộc sống bình an, no ấm.

Năm 1989, trong điều kiện kinh tế còn khó khăn, bà con thôn Lạnh đã tự nguyện đóng góp công sức, gạch ngói để dựng lại hậu cung, bảo vệ bệ tượng và bát hương của Đức Ông. Năm 2008, Đình Lạnh được xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh.

Hằng năm, vào ngày 10/3 âm lịch, Nhân dân xã An Lạc lại tưng bừng tổ chức lễ dâng hương tại Đình Lạnh. Đây không chỉ là nghi lễ tâm linh mà đã trở thành một ngày hội văn hóa lớn của vùng. Người dân từ khắp các nẻo đường, từ các thôn, bản xa xôi của An Lạc, những người con quê hương công tác, làm ăn ở xa đều tề tựu đông đủ. Những sản vật tinh túy nhất của địa phương được dâng tại đình, thể hiện lòng thành kính sâu sắc.

Phần hội với các tiết mục hát then, đàn tính của người Tày, điệu nhảy Tắc xình (hay múa Tắc xình) nghệ thuật trình diễn dân gian độc đáo của đồng bào dân tộc Sán Chay, hát chèo của người Kinh hòa quyện vào nhau, tạo nên không gian văn hóa đa sắc màu nhưng thống nhất. Đó chính là minh chứng rõ nét nhất cho sức mạnh đoàn kết của cộng đồng các dân tộc nơi đây.

 

Nguyễn Quang Toàn

Nguồn: https://baobacninhtv.vn/bg2/dulichbg/dinh-lanh-bieu-tuong-van-hoa-tam-linh-o-xa-an-lac-postid444988.bbg