“Đòn bẩy” du lịch

- Nắm bắt lợi thế từ các lễ hội văn hóa truyền thống, thời gian qua, các cấp, ngành của tỉnh đã đẩy mạnh khai thác giá trị di sản gắn liền với phát triển du lịch. Bằng việc chú trọng phục dựng các nghi thức truyền thống và nâng cao tính chuyên nghiệp trong tổ chức, các lễ hội truyền thống xứ Lạng đang trở thành “đòn bẩy” kinh tế quan trọng, tạo sức hút đặc biệt đối với du khách trong và ngoài tỉnh.

Đông đảo du khách và người dân tham gia lễ rước kiệu tại lễ hội đền Kỳ Cùng - đền Tả Phủ năm 2025

Theo kết quả thống kê từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL), toàn tỉnh hiện có 247 lễ hội truyền thống, trong đó, có 6 lễ hội truyền thống với quy mô lớn được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia gồm: lễ hội Trò Ngô (xã Hữu Liên); lễ hội Ná Nhèm (xã Hưng Vũ); lễ hội đền Kỳ Cùng - đền Tả Phủ (phường Đông Kinh và phường Kỳ Lừa); lễ hội Phài Lừa (xã Hồng Phong); lễ hội Bủng Kham (xã Thất Khê) và lễ hội chùa Bắc Nga (phường Kỳ Lừa).

Phát huy nét đẹp văn hoá 

Có mặt tại lễ hội lồng tồng phường Lương Văn Tri ngày 5 tháng Giêng, anh Bùi Văn Nam, du khách đến từ Hải Phòng chia sẻ: Đây là lần thứ hai tôi trở lại với lễ hội nơi đây. Điều khiến tôi ấn tượng nhất chính là sự chỉn chu trong công tác tổ chức, từ cơ sở vật chất đến việc đảm bảo an ninh trật tự. Đặc biệt, năm nay tôi rất ấn tượng khi được tận mắt chứng kiến nghi thức xuống đồng và đường cày đầu năm, một nét văn hóa tâm linh rất đẹp của đồng bào nơi đây, hình ảnh đó mang lại cảm giác bình yên và tràn đầy hy vọng cho một năm mới. Ngoài ra tôi cũng được hoà mình vào các trò chơi dân gian, nghe những điệu hát sli độc đáo... Tôi thấy đây không chỉ là một chuyến du xuân, mà là một hành trình khám phá văn hóa thực thụ.

Nói về công tác tổ chức lễ hội, ông Trần Tiến Nguyên, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Lương Văn Tri cho biết: Nhằm chuẩn bị chu đáo các điều kiện để đón du khách vào dịp lễ hội năm nay, chúng tôi đã xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động mừng Đảng, mừng Xuân và Lễ hội truyền thống, trong đó đối với lễ hội lồng tồng gắn với di tích đình Pác Moòng và lễ hội chùa Tiên, UBND phường đã ban hành kế hoạch phân công nhiệm vụ cụ thể, chi tiết cho từng cán bộ phụ trách các phần việc. Đặc biệt, chúng tôi cũng chú trọng phục dựng các giá trị văn hóa truyền thống tại các lễ hội, qua đó không chỉ giúp bà con giữ gìn bản sắc mà còn tạo nên sản phẩm du lịch đặc sắc, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Lãnh đạo UBND phường Lương Văn Tri thực hiện nghi lễ xuống đồng tại lễ hội lồng tồng truyền thống năm 2026

Không riêng trên địa bàn phường Lương Văn Tri, vào thời điểm này hầu như khắp các bản làng của xứ Lạng đều đã và đang diễn ra các lễ hội truyền thống. Các lễ hội này trở thành điểm hẹn văn hóa không thể thiếu với chuỗi hoạt động đặc sắc như: nghi lễ lồng tồng (xuống đồng), điệu múa sư tử mèo, hát dân ca, dân vũ và những trò chơi dân gian. Đáng chú ý, nhiều lễ hội được tổ chức với quy mô lớn đã khéo léo lồng ghép các trò chơi, trò diễn ngay trong ngày khai hội, tạo nên một không gian tâm linh vừa trang nghiêm, thành kính, vừa giàu giá trị giáo dục truyền thống và sức hút đối với khách du lịch.

Điển hình như lễ hội Ná Nhèm (xã Hưng Vũ), nơi hoạt động rước Tàng Thinh và Mặt Nguyệt, những biểu tượng độc đáo của sinh thực khí nam và nữ đã tạo nên hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ trên các nền tảng mạng xã hội những năm gần đây. Cùng với đó là các nghi thức tế lễ trang nghiêm và chuỗi trò chơi dân gian như: Sĩ – Nông – Công – Thương, đánh đu, đánh cờ... góp phần gìn giữ nét xưa trong lòng đời sống mới.

Hay như tại hội làng Khòn Lèng (phường Tam Thanh), du khách lại được chiêm ngưỡng sự thành kính qua lễ cúng Thần Nông cùng nghi thức cày tịch điền và gieo hạt đầu năm đầy ý nghĩa. Trong khi đó, hội Bủng Kham (xã Thất Khê) lại đưa người xem vào thế giới tâm linh nguyên sơ với nghi lễ cầu cúng thần Tiên, thần Nông, thần Thổ Địa, tiếp nối là nghi thức xuống đồng và Gieo lộc (phát quà), không gian hội càng thêm phần rộn ràng với các trò chơi dân gian phong phú như đẩy gậy, kéo co, tung còn, đánh đu, và đặc biệt nhất là trò chơi Chẹt khum (tức Ô Ăn Quan), nét đẹp văn hoá truyền thống đặc sắc của bà con Tày, Nùng nơi đây.

Biến di sản thành tài sản

Để bảo tồn và nâng tầm giá trị lễ hội phục vụ du lịch, từ năm 2021 đến nay, ngành VHTT&DL đã triển khai nhiều giải pháp quan trọng nhằm phát huy giá trị các lễ hội truyền thống gắn với phát triển du lịch. Ông Lưu Bá Mạc, Phó Giám đốc Sở VHTT&DL cho biết: Lễ hội đầu xuân là cơ hội tốt để Lạng Sơn có thể quảng bá những nét văn hóa đặc sắc đến với du khách gần xa. Để tạo dấu ấn trong lòng khách du lịch, hằng năm chúng tôi đã ban hành các công văn chỉ đạo, hướng dẫn quản lý các hoạt động lễ hội đến từng địa phương. Song song với đó, chúng tôi cũng phối hợp phục dựng một số nghi thức trong lễ hội truyền thống; truyền dạy, thành lập, duy trì mô hình tổ đội dân ca, múa sư tử… Khuyến khích người dân trình diễn các di sản văn hóa truyền thống tại các lễ hội; đồng thời chú trọng tuyên truyền về bảo vệ và phát huy các nét đẹp văn hóa truyền thống dân tộc đến Nhân dân.

Theo đó, từ năm 2020 đến nay, ngành VHTT&DL đã tổ chức 23 đợt trưng bày, triển lãm về di sản văn hóa phi vật thể trong đó có các lễ hội truyền thống; phối hợp đăng tải 5.000 tin, bài, phóng sự phản ánh về các hoạt động văn hóa… Đồng thời gắn tổ chức phần lễ với phần hội, tuyên truyền mặc trang phục dân tộc, tổ chức các gian trưng bày và bán sản phẩm đặc sản của địa phương… Cùng đó, đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích người dân trình diễn các di sản văn hóa truyền thống tại các lễ hội và tuyên truyền về bảo tồn, phát huy các nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc...

Lễ hội đầu xuân cũng là cơ hội tốt để Lạng Sơn có thể quảng bá những nét văn hóa đặc sắc đến với du khách gần xa. Do đó, từ năm 2022 đến nay, các cấp, ngành liên quan trong tỉnh đã có sự sáng tạo trong công tác quảng bá, chủ động trong khâu tổ chức, đầu tư nhân lực, vật lực để nâng tầm, mang đến một lễ hội vừa mang đậm dấu ấn văn hóa, vừa đáp ứng được nhu cầu của người tham dự.

Hằng năm, các đơn vị chuyên môn xây dựng từ 2 đến 5 video; in ấn, phát hành từ 3.000 đến 4.000 tờ rơi, ấn phẩm quảng bá về du lịch, trong đó đều lồng ghép quảng bá về các lễ hội tiêu biểu trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Đặc biệt, việc đẩy mạnh truyền thông qua mạng xã hội và các cơ quan báo chí trước thời điểm diễn ra lễ hội đã giúp các đơn vị lữ hành chủ động xây dựng kế hoạch, chào bán tour tuyến hiệu quả cho du khách trong và ngoài nước.

Nhờ những nỗ lực lan tỏa hình ảnh, du lịch Lạng Sơn đã có bước tăng trưởng mạnh mẽ. Năm 2025, tổng lượt khách đến Lạng Sơn ước đạt hơn 4,4 triệu lượt, tăng 5,3% so với năm 2024. Doanh thu du lịch ước đạt khoảng 4.500 tỷ đồng. Đáng chú ý, các lễ hội truyền thống chính là nhân tố quan trọng thúc đẩy sự tăng trưởng này. Chỉ riêng Lễ hội Kỳ Cùng – Tả Phủ đã tạo nên một “cơn sốt” du lịch đầu năm 2025 với gần 1 triệu lượt khách tham dự trong 7 ngày (từ ngày 19/2 - 24/2/2025) tăng gần 300 nghìn lượt người so với cùng kỳ năm 2024, doanh thu ước đạt 985 tỷ đồng. Những kết quả khả quan này là tiền đề quan trọng để Lạng Sơn tiếp tục khai thác hiệu quả giá trị các lễ hội truyền thống, xây dựng thêm nhiều sản phẩm du lịch đặc sắc và hấp dẫn, tương xứng với tiềm năng vốn có của tỉnh.

Khi những nét đẹp văn hóa được bảo tồn và lan tỏa đúng cách, xứ Lạng chắc chắn sẽ trở thành điểm đến không thể bỏ qua, nơi mỗi lễ hội đều là một sản phẩm du lịch đặc sắc, đủ sức níu chân du khách và đánh thức mọi tiềm năng vốn có của mảnh đất biên cương địa đầu Tổ quốc.

Nguồn: https://baolangson.vn/le-hoi-truyen-thong-don-bay-du-lich-xu-lang-5078471.html