Đột phá từ thể chế, quản trị đến con người

Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đang được Hà Nội và các bộ, ngành triển khai bằng nhiều chương trình, kế hoạch cụ thể. Tuy nhiên, để Nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, quá trình triển khai không thể chỉ dừng ở ban hành cơ chế, chính sách mà phải đồng thời đổi mới quản trị doanh nghiệp nhà nước, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và xây dựng đội ngũ cán bộ đủ năng lực, dám nghĩ, dám làm. Đây cũng là những vấn đề được các chuyên gia nhấn mạnh khi bàn về con đường đưa chủ trương lớn vào thực tiễn.

Tiến sĩ Nguyễn Như Quỳnh - Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế, Bộ Tài chính:

Thể chế hóa kịp thời để nghị quyết đi vào cuộc sống

Điều kiện tiên quyết để Nghị quyết số 79-NQ/TW đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả là phải được thể chế hóa kịp thời. Hiện nay, chúng tôi được giao chủ trì xây dựng dự thảo nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển kinh tế nhà nước; đồng thời xây dựng dự thảo nghị quyết của Chính phủ ban hành kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW. Trong quá trình này, các cơ quan đang lấy ý kiến rộng rãi từ bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp nhằm bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Một yêu cầu quan trọng là chính các doanh nghiệp nhà nước - đối tượng chịu tác động trực tiếp của nghị quyết - cần chủ động đề xuất mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể để đưa vào chương trình hành động. Nghị quyết số 79-NQ/TW có phạm vi rộng, liên quan nhiều lĩnh vực, nhiều chủ thể và hầu hết các bộ, ngành, địa phương, vì vậy việc cụ thể hóa nhiệm vụ và lộ trình thực hiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Để nghị quyết đi vào cuộc sống, các chủ trương, định hướng cần được cụ thể hóa bằng hệ thống pháp luật, nghị định và các văn bản hướng dẫn với mục tiêu, nhiệm vụ rõ ràng, tránh tình trạng nghị quyết có nội dung rất tiến bộ nhưng khi triển khai lại chậm, lúng túng và gặp khó khăn trong thực thi.

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế và cơ chế thực thi, yếu tố con người được xác định giữ vai trò quyết định. Vì vậy, để triển khai hiệu quả Nghị quyết số 79-NQ/TW, cần xây dựng đội ngũ cán bộ đủ năng lực, am hiểu thị trường, có tư duy đổi mới, dám làm, dám chịu trách nhiệm và có cơ chế bảo vệ khi thực hiện nhiệm vụ.

Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh:

Tránh hình thức, thiếu thực chất

Việc Hà Nội chủ động triển khai Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước là một bước đi kịp thời và mang ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh nền kinh tế đang đứng trước yêu cầu tái cơ cấu mạnh mẽ.

Để triển khai hiệu quả, theo tôi, trước hết Hà Nội cần đổi mới mạnh mẽ công tác quản trị doanh nghiệp nhà nước theo hướng hiện đại, minh bạch và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Trong đó, việc tách bạch rõ chức năng quản lý nhà nước và chức năng chủ sở hữu vốn là yếu tố then chốt nhằm hạn chế xung đột lợi ích và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Bên cạnh đó, Hà Nội cần tập trung tái cơ cấu lại danh mục doanh nghiệp nhà nước, xác định rõ lĩnh vực nào Nhà nước cần nắm giữ, lĩnh vực nào có thể cổ phần hóa hoặc thoái vốn. Một giải pháp quan trọng khác là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp nhà nước. Ngoài ra, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động của doanh nghiệp nhà nước. Đặc biệt, Hà Nội cần xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả doanh nghiệp nhà nước dựa trên các tiêu chí cụ thể, định lượng rõ ràng, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Cẩm Giang (khoa Tài chính - Học viện Ngân hàng):

Thiết lập một hệ quản trị đột phá

Với mục tiêu hoàn thành cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước vào năm 2027; xây dựng 1 - 3 doanh nghiệp vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á, tôi cho rằng Hà Nội đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải thiết lập một hệ quản trị đột phá.

Thứ nhất, cần tối ưu hóa danh mục đầu tư công thông qua xác lập tọa độ chiến lược rõ ràng. Hiện Hà Nội quản lý nhiều doanh nghiệp nắm giữ 100% vốn điều lệ, chủ yếu trong lĩnh vực công ích và dịch vụ. Tuy nhiên, để phát huy vai trò dẫn dắt, doanh nghiệp nhà nước của Thủ đô cần có lộ trình thoái vốn, tiến tới rút hoàn toàn khỏi các lĩnh vực thị trường đã bão hòa hoặc khu vực tư nhân có lợi thế cạnh tranh cao như du lịch, thương mại. Nguồn lực thu được cần được tái phân bổ vào các ngành trọng điểm như hạ tầng giao thông đô thị (đặc biệt là đường sắt đô thị), năng lượng sạch và hạ tầng dữ liệu số.

Thứ hai, cần xác lập mô hình tăng trưởng dựa trên hiệu quả thực chất, tránh “bẫy quy mô cơ học”. Việc hình thành các tập đoàn lớn phải dựa trên nguyên lý cộng hưởng chuỗi giá trị và năng lực lõi, không sáp nhập theo kiểu “phép cộng số học” giữa các đơn vị yếu kém để tạo ra những thực thể cồng kềnh. Do đó, Hà Nội cần đẩy mạnh minh bạch hóa tài chính, tái cấu trúc bảng cân đối kế toán và áp dụng chuẩn mực quản trị theo thông lệ quốc tế trước khi mở rộng quy mô.

Thứ ba, cần đột phá cơ chế quản trị và nhân sự. Để cạnh tranh trong khu vực, doanh nghiệp nhà nước của Thủ đô cần được trao quyền tự chủ thực chất. Đồng thời, Hà Nội cần xây dựng hành lang pháp lý đủ an toàn để bảo vệ các nhà quản trị dám nghĩ, dám làm, qua đó khuyến khích những quyết định đầu tư mang tính dẫn dắt, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ.

Cuối cùng, kinh tế nhà nước cần đóng vai trò hạt nhân trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh”. Vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước Hà Nội phải được thể hiện qua việc tiên phong làm chủ các nền tảng công nghệ lõi và giải pháp xanh.

Nguồn: https://hanoimoi.vn/dot-pha-tu-the-che-quan-tri-den-con-nguoi-741990.html